14/05/2026
የጥንቃቄ መልዕክት❗️❗️❗️
ዋትሳፕ እና ቴሌግራምዎ እየጠለፉብዎት ነው? የተለመዱ የጠለፋ ዘዴዎች እና መፍትሄዎቻቸው
አሁን አሁን የጓደኛዎ፣ የቤተሰብዎ ወይም የምታውቁት ሰው አካውንት ተጠልፎ በስማቸው ብር ሲጠየቁ፣ የሆነ አሳሳች መልእክት ሲላክላችሁ ማየት የተለመደ ሆኗል። ይህን የመሰለ የሳይበር ጥቃት በየቀኑ በብዙዎች ላይ እየደረሰ ነው።
ታዲያ እነዚህ ጠላፊዎች (ሀከሮች) ምን ዘዴዎችን ይጠቀማሉ? እንዴትስ መጠለፉን ማወቅ እንችላለን? የኢትዮቴሌኮም ክሪኤቲቭ ኤክስፐርት እና የአይ ቲ ባለሙያ ዩሀንስ ሀለፎም ለኤፍ ኤም አዲስ 97.1 ሞዛይክ ረፋድ ቀጣዩን መልእክት አስተላልፈዋል፡፡
ዋናዎቹ የመጠለፊያ ዘዴዎች የማረጋገጫ ኮድ (Verification Code) ስርቆት፡- ብዙ ጊዜ "ኮድ ልኬልሃለሁ፣ አሳየኝ" በሚል ማታለያ ኮዱን በመውሰድ አካውንትዎን ይቆጣጠራሉ። የላኩትን ኮድ በፍጹም አያጋሩ!አሳሳች ሊንኮች (Phishing Links)፡ ከሚያውቁት ሰው "ፎቶህን እዚህ ላይ አየሁት" ወይም "ይህንን ሊንክ ተጫን" የሚሉ መልእክቶች ይላካሉ። አንዴ ከተጫኑት ግን አካውንትዎ ለጠላፊው ክፍት ይሆናል።
አካውንትዎ መጠለፉን የሚያሳዩ ምልክቶች (Red Flags)
* እርስዎ ያላኳቸው መልእክቶች በድንገት መላክ።
* ቴሌግራም ወይም ዋትሳፕ ላይ እርስዎ ሳይከፍቱት መልእክቶች 'Seen' መደረግ።
* ሴቲንግ ውስጥ ባለው 'Devices' ዝርዝር ውስጥ እርስዎ የማያውቁት ስልክ ወይም ላፕቶፕ መኖር።
* ስልክዎ ምንም ሳይጠቀሙ ባትሪው በፍጥነት ማለቅ ወይም ዳታው ያለ ምክንያት መውረድ (ይህ ስፓይዌር/ሰላይ ሶፍትዌር እንደተጫነ ሊያመላክት ይችላል)።
እራስዎን እንዴት ይከላከላሉ? ዜሮ ትረስት (Zero Trust) ይኑርዎት፦ የቅርብ ጓደኛዎ ቢሆን እንኳ አጠራጣሪ ሊንክ ከላከልዎ አትክፈቱ። የተጠለፈው የእሱ አካውንት ሊሆን ይችላል።
Two-Step Verification (የሁለትዮሽ ማረጋገጫ)፦ ይህንን ሴቲንግ ማብራት እንደ ቤትዎ በር ሁለተኛ ቁልፍ መቆለፍ ነው። ይህን ካደረጉ ፓስወርድዎን ብቻ ሳይሆን፣ ይህን ሁለተኛ ኮድም ስለማያውቁ ጠላፊው መግባት አይችልም።
አካውንትዎ ከተጠለፈ ምን ያድርጉ?
* ወዲያውኑ ወደ *Settings > Devices
* በመሄድ የማያውቁትን መሳሪያ 'Terminate/Log out' ያድርጉ።
* ከቁጥጥር ውጪ ከሆነ አፕሊኬሽኑን ሙሉ በሙሉ (Uninstall) አድርገው በድጋሚ በመጫን በስልክ ቁጥርዎ በኩል እንደ አዲስ ለመግባት ይሞክሩ።
* የሚችሉትን ሁሉ በሌላ መንገድ (ለምሳሌ በስልክ በመደወል) ለጓደኞችዎ አካውንትዎ እንደተጠለፈ እና እንዳይጭበረበሩ ያሳውቁ። ማሳሰቢያ፦ የመንግስት ኃላፊ ከሆኑ ወይም የመንግስት መረጃዎች ካሉዎት፣ ወዲያውኑ ለኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት ኤጀንሲ (ኢንሳ) ማሳወቅ ያስፈልጋል።
#ኢንሳ #የሳይበርደህንነት
