12/08/2026
&Thehay legacy
Seenaa Luba Guddinaa Tumsaa
Luba Guddinaa Tumsaa (1929–1979) hoogganaa fi hayyuu ti’ooloojii Oromoo, akkasumas Barreessaa Wangeelaa fi Waldaa Wangeelaa Itoophiyaa Makaana Yesuus (EECMY) keessatti nama seenaa guddaa qabu ture. Bara 1966–1979tti Barreessaa Waliigalaa waldaa sanaa ta’ee tajaajile.
1. Dhalootaa fi barumsa
Guddinaan bara 1929, Bojjii, Lixa Itoophiyaa, naannoo Wallaggaa keessatti dhalate. Naannoon inni keessatti guddate kun hojii Wangeelaa fi sochii Kiristaanaa Oromoo keessatti bakka murteessaa ture.
Barumsa isaa bu’uuraa Wallaggaa keessatti argatee, bara 1955–1958 Naannoo Najjoo keessatti barumsa ti’ooloojii hordofe.
2. Barumsa Ameerikaa
Bara 1963tti waldaan isaa gara Ameerikaa, Luther Theological Seminary keessaatti barachuuf isa erge. Achitti barumsa ti’ooloojii ol’aanaa baratee Bachelor of Divinity (B.D.) argate.
3. Hoogganummaa isaa
Bara 1966 irraa eegalee hanga bara 1979tti, EECMY keessatti General Secretary ta’ee tajaajile.
Yeroo isaa keessatti gaaffiin guddaan tokko ture:
“Waldaan Kiristaanaa Wangeela qofa lallabuu moo jireenya guutuu namaa keessatti tajaajiluu qabdi?”
Guddinaa Tumsaa deebiin isaa nama guutuu ture. Inni Wangeelli fedhii hafuuraa qofa osoo hin taane, jireenya hawaasummaa, diinagdee, haqaa fi kabaja namaas ilaalu qaba jedhee barsiise.
4. “Love and Justice” — Jaalalaa fi Haqa
Yaadni isaa inni guddaan “Wangeela jaalalaa fi haqaa” ture.
Inni Kiristaanni:
* Waaqayyoon jaallachuu,
* nama jaallachuu,
* nama rakkate tajaajiluu,
* haqaa fi dhugaa dhaabbachuu,
* cunqursaa fi miidhaa namaa mormuu qaba jedhee barsiise.
Kanaaf ti’ooloojiin isaa yeroo baay’ee holistic theology — ti’ooloojii nama guutuu jedhamee ibsama.
5. Mootummaa Dargii waliin walitti bu’iinsa
Bara 1974 irraa eegalee yeroo mootummaa Dargiin aangoo qabatetti, haalli Itoophiyaa baay’ee ulfaataa ta’e.
Guddinaan waldaa Kiristaanaa mootummaa jala galchuu ykn amantii fi hojii waldaa irratti mootummaa akka murteessu hin barbaadne. Akkasumas haqa, bilisummaa fi kabaja namaa irratti sagalee isaa ol kaase.
6. Qabamuu fi du’a isaa
Bara 1979, Guddinaa Tumsaa mootummaa warraaqsaa sanaan qabame.
Namoonni biyya alaa akka inni baqatuuf carraa argamsiisuu yaalan. Garuu inni “Waldaa koo fi saba koo yeroo rakkoo keessa jiranitti akkamittan isaan dhiisee baqa?” jechuun baqachuu dide.
28 Adoolessa 1979 Guddinaa Tumsaa butamee ajjeefame. Duuti isaa seenaa EECMY fi Kiristaana Itoophiyaa keessatti bakka guddaa qaba.
7. Ergaan jireenya isaa
Seenaa Guddinaa Tumsaa irraa wanti guddaan barannu:
“Amantiin dubbii qofa miti; jireenya keessatti mul’achuu qaba.”
Inni nama Wangeela lallabu qofa osoo hin taane, Wangeela jireenya keessatti hojiirra oolchu barbaade.
Kanaaf har’as seenaa isaa keessatti amanamummaa, tajaajila, jaalala, haqaa fi sabaaf dhaabbachuu irraa barachuun ni danda’ama.
Hubachisaa :-Gudina &Tsehay legacy irratii xiqqoo hubadhee sinif qodee ebbifamaa
