Lesa citemwiko

Lesa citemwiko Bemba CBM Christadelphians - northern Zambia

Ukupanda amano ukufuma mwi buuku lya kwa Esita .Ukubelenga kwa Baibolo: Esita 5-6; Amosi 9; Abena Hebere 1-2.Icitabo ca ...
10/08/2026

Ukupanda amano ukufuma mwi buuku lya kwa Esita .

Ukubelenga kwa Baibolo: Esita 5-6; Amosi 9; Abena Hebere 1-2.

Icitabo ca kwa Esita lyashi lya mu Baibolo ilikalamba. Ni lyashi lya kuti ubusuma bwacimfya ububi. Ici cilanda kuli ifwe pa lwa kupusuka. Fyonse fyakuma ukucetekela muli Lesa, ukulwisha amafya yonse. Abana besu na bo balitemwa ili lyashi, maka maka nga ca kuti batemwa ukutamba ifya kusekesha ifya mu Baibolo. Naibukisha ilyo nali mwi Sukulu lya pa Mulungu, nalikwata ubucindami bwa kwipusha ubwa kucita iciputulwa ca kwa Hamani mu cilangililo ca Sukulu lya pa Mulungu; cali ica kusekesha nga nshi!

Bushe mulandu nshi Lesa talandwapo mwi buuku?

Pa kulanda fyonse ifi, icitabo ca kwa Esita na co citabo icakosa. Lesa talandwapo nangu panono mu mabuula ya iko. Bushe mulandu nshi Lesa talipo? Kabili tapali ukulumbulwa pa lwa kupepa nelyo ukupepa nelyo ukusunga ukusefya ukuli konse ukwatantikwa mwi funde lya kwa Mose. Icapalamisha ico tufika ku mulimo onse uwa mapepo ni ukulumbulwa kwa kufunga (Esita 4:16). Ukwabula no kutwishika ici nga calekonkana ne pepo, lelo icikomo tacilandapo.

Kabili nangu cibe fyo, nga twatontonkanyapo, tulamona ukuti ici e cishinka cine cine. Ku baYuda pali ilya nsh*ta, cikaba kwati Lesa taalipo nangu panono. Ifintu fyalemoneka kwati filebipilako fye. Bacili mu busha mu Persia kabili nomba kwafumine uyu muntu Hamani, uwalefwaya ukuonaula abaYuda bonse. Esita 3:12 itulondolwela ukuti Hamani alembele amakalata yakwe aya konaula pa bushiku bwalenga ikumi na butatu ubwa mweshi wa kubalilapo. Ubo bushiku bwakonkelepo pa ntanshi ya Pasika! Nangu ca kuti icikomo tacilandapo, abaYuda ba cishinka nga baliiteyanya ukuibukisha Lesa ukubafumya mu Egupti pali iyi ine nsh*ta ilyo ukupusuka kwalemoneka ukutali nga nshi. Bushe Lesa ali kwi?

Ca cine ukuti Lesa alipo insh*ta yonse, alebomba mu nsh*ta ya ku numa. Kabili bushe te fyo fine kuli ifwe? Lesa tailanga umwine pa lwalala mu mikalile yesu; tatukwete ishiwi lya bulesa ilya kwita ukufuma ku mulu; tatukwete bakasesema aba kupapusha ababilisha ishiwi lya kwa Lesa kuli ifwe ukwabula ukupita mu mbali. Tumona fye ukuboko kwa kwa Lesa ukupitila mu citetekelo! Nga twamona mu citetekelo, kuti twamona ukuti Lesa alebomba mu mikalile yesu, pamo pene na mu milandu ya calo, ku kuleta ukufwaya kwakwe. Lesa alalanda kuli ifwe ukupitila mu mashiwi Yakwe, nga twaleka fye. Ni ili ishiwi, ilya kuti likatwafwa ukumona Lesa mu mikalile yesu iya cila bushiku kabili likatwafwa ukumfwikisha ifintu ificitika muli ici calo icasakamikwa.

Imipangile ya citabo .

Kuli ukupanga kwawama ukwa citabo ca kwa Esita, ukushininkisha isambililo lya kwa Lesa ukuba kulya mu nsh*ta ya ku numa. Mu fipandwa fisano ifya kubalilapo tumona ukucepa kwa baYuda no kukula kwa kwa Hamani, umulwani wabo. Ukufuma pa cipandwa 6 ukuya ku ntanshi ici calipilibulwa umupwilapo. Ifyacitike ifingi filalanga uku kwaluka mu kupapusha (ukupalana kulashininkisha ukupusana):

Ukucepa kwa baYuda kwatendeka pa mulimo usuma uwakwa Mordekai uwalubwa (Esita 2:21-23). Ukucepa kwa kwa Hamani kwatendeka ne cicitwa cimo cine icisuma ukuibukishiwa (Esita 6:1-3).

Ilyo ali mu nshila ya ku mulu, Hamani alembele amakalata no kuyashimika ne mpeta ya mfumu (Esita 3:12). Ici cilangishiwa na Mordekai alembele amakalata, kabili ayashingulwikwe ne mpeta ya mfumu (Esita 8:9-10). (Moneni ifyo ululimi lwapalana.)

Icishinka cakwa Hamani cali “ukuonaula, ukuipaya, no konaula” abaYuda (Esita 3:13). Mordekai, mu kupusanako, apeela abaYuda insambu sha kuicingilila kabili abomfya ishiwi limo line: “ukuonaula, ukuipaya, no kulenga ukuloba” abalwani babo (Esita 8:11).

Icafumamo mu milimo ya kwa Hamani ca kuti umusumba wa Shushani walipooselwe mu cimfulunganya (Esita 3:15), lelo Mordekai alenga umusumba wa Shushani ukusekelela (Esita 8:15).

Ilyo aumfwile pa muku wa kubalilapo pa lwa kuonaulwa ukwapalamina, Mordekai afwele insalu sha nkumbabulili ne mito (Esita 4:1), lelo pa numa afwele ifya kufwala ifisuma (Esita 8:15).

Mu kwasuka ifunde lya kwa Hamani, Esita aitile ukufunga ifya kulya pa nshiku sh*tatu (Esita 4:16), lintu ukupwisha kwa fyalembwa fya kwa Mordekai kwaba ukusefya (Esita 8:17).

Kuti twamona ukufuma muli ici ifyo kuli ukubweluluka kwaumfwika ukwa fya kucitika, lelo kuli na fimbi. Bushe nalimo mwalitwishika umulandu Esita aitile imfumu na Hamani ku fya kulya fibili? Pa wa kubalilapo acili alemoneka uwanaka kabili uwafilwa ukusalapo (Esita 5:4-9), lintu pa wa bubili tacibwelele ku numa (Esita 7). Kabili kuli ifilangililo fibili ifya kuti Hamani aitile ifibusa fyakwe no lupwa lwakwe, ica kubalilapo cali ca kuitutumusha (Esita 5:10-14), ica bubili cali icacilapo nga ukulila (Esita 6:13). Hamani alikwata umuti wa kufimbapo uwapangilwe kuli Mordekai (Esita 5:14), lelo apwishishe ukupampamikwa pali wene umwine (Esita 7:10).

Kuti twamona bwino bwino ifiputulwa fibili. Lesa alebomba mu nsh*ta ya ku numa ku kuleta ifi fyonse ukucitika.

Icikomo ico ilyashi lyonse lyapilibukilapo ni Esita 6:1 “ubo bushiku imfumu tayali no kulaala”. Ukufika pali ino nsh*ta, fyonse fyalemoneka bwino kuli Hamani kabili ifibi ku baYuda. Ifintu fyonse ifyakonkapo fyalipusanako nga nshi!

Ni cintu icayanguka nga nshi. Taali na maka ya kulala. Nashininkisha ukuti bonse tulakwata ubushiku ilyo tulelwisha ukusendama. Nasumina ukuti Lesa alebomba pano na kabili ukubomfya ici ku kuleta ukufwaya kwakwe. Tali mu nshila ikalamba, iya bukata, lelo ne ca kucitika icinono nga nshi. Uyu e musango Lesa abombela na ifwe. Kabili ilingi line ni lintu tulelolesha ku numa ilyo twingamona ukuboko kwakwa Lesa mu mikalile yesu, nangula nga kuti twafilwa ukumumona pali ilya nsh*ta. Natueshe ukuba na menso ya citetekelo ayamona Lesa mu mikalile yesu.
“Cetekeleni muli Yawe no mutima obe onse, kabili wishintilila pa mano yobe, mu nshila shobe shonse umusumine, na wene akalungamika inshila shobe” (Amapinda 3:5-6).

Ukupwisha

Kabili natutwalilile ukubelenga no kukutika ku Mashiwi yakwa Lesa, “ayakwata amaka ya kukulenga [ifwe] ukuba aba mano ku kupusuka ukupitila mu citetekelo muli Kristu Yesu” (2 Timote 3:15). Ishiwi ili likatusambilisha ukuba na menso ya citetekelo. Lesa apanga ishiwi lyakwe pa kuti likoseleshe icitetekelo. Mubelengeni na fimbi kabili icitetekelo cenu cikakula. Lelo nga twacilekelesha, icitetekelo cesu cikacepa.

Mu nshila ishingi ilyashi lya kwa Esita na lyo line lyali cilangililo. Hamani aimininako ulubuto lwa nsoka (Ukutendeka 3:15), umulwani wa baYuda. Wene e mubili wa lubembu. Mordekai ni cimpashanya ca kwa Shikulu Yesu Kristu, umupusushi; intanshi alikanishiwe no kuletwa pa nshi, lelo lyene apeelwe amaka ku mfumu ya maka yonse aya kucitapo fimo mu cifulo cakwe. Esita ni cimpashanya ca ifwe nga mukashi wa bwananyina, uwaipekanishishe umwine ku mulume wakwe.

Ilyo nomba tulebika amano ku mukate na waini, natuibukishe ukuti Lesa alabomba mu mweo wesu kabili natutontonkanye pa mupusushi wesu, Shikulu Yesu Kristu kabili natutontonkanye pali ifwe bene nga Esita, kabili natupekanishishe ukubwelela kwa kwa shibwinga.

Umunyina Gabriel Bauer

Ukulunduluka kwa mapepo22.11.2026 Ukubelenga Baibolo: Nehemia 10; Amosi 2; 1 Timote 4-5 .Bamunyinane, ukukoselesha kwesu...
10/08/2026

Ukulunduluka kwa mapepo

22.11.2026 Ukubelenga Baibolo: Nehemia 10; Amosi 2; 1 Timote 4-5 .

Bamunyinane, ukukoselesha kwesu ukwa lelo kwashintilila pali Nehemia na Paulo kalata wa kubalilapo kuli Timote. Balemba amapepo ayaishiba ukukabila kwa kwafwilisha kwa kwa Shikulu ku fyo bafililwe ukucita, pantu yasanshamo ukupapaata kuli Shikulu pa kusanga ukwafwilisha ku kufikilisha ifintu balefwaya.

Ipepo lya kwa Nehemia

Ifyo Nehemia acitile pa kubala pa kumfwa pa lwa konaulwa kwa Yerusalemu ne fyo fyalekabilwa fyasangwa muli Nehemia 1:4-11.
Tumona maka maka wene ukulila inshiku shimo ishamukuma nga nshi; cali cililo ica nsh*ta ntali. Icikomo 4 cilanga ukuti ipepo lyakwe lyali lya lyonse, akasuba no bushiku. Kabili alishibe ukuti kwali bambi abapepele pa cintu cimo cine nga fintu icikomo 11 cisanshamo ukupapaata kuli Lesa ukubika amano ku “pepo lya babomfi bobe.” Na kabili apepele ukuti amwafwe ilyo atendeke umulimo wakwe uwa bushiku nga kapeela wa fya kunwa fya mfumu; alefwaya ukwafwilisha pali bulya bushiku bwine.

Kuli ine, bamunyina na ba nkashi, ukupanda amano tupokelela ukufuma muli ici ni uko ilyo twamona nangu twaishiba ukukabila mu kati ka bunyina, tatulingile fye ukusunga ifyo tuleumfwa, lelo tulingile ukushilanda mwi pepo kuli Lesa, ukwishiba ukuti tuli na bamunyina na ba nkashi, konse uko bali mu calo, ne fyakusakamana ifimo fine nga fintu ifwe bene tusokolola, kabili bali mu mapepo.

Ukufika kuli Nehemia, intulo yakwe iya kubalilapo iya kwafwilisha yali no kwisa ukupitila mu mfumu, iyo, nga fintu Nehemia 2 alembele, amwene ‘icinso cakwe ica bulanda’ ilyo alebomba. Mu kupalako, alemwipusha ukuti, ‘Cinshi calubana kuli iwe?’. Imfumu yaishibe ukuti Nehemia talebomba umulimo wakwe mu nshila ya lyonse.

Ukwasuka kwa mfumu kwalangile ukuitemenwa ukumfwa ifyo Nehemia alelanda pa lwa fyalemusakamika. Ukulomba ukuti engafumishiwapo ukufuma ku mulimo wakwe, uo ubumi bwa mfumu bwashintililapo (ali ni kapeela wa fya kunwa fya mfumu), no kumuleka ukubwelela ku Yuda, cali cintu cikalamba ukulomba, lelo cacitilwe fye pa numa ya kukonkanyapo, ukusumina ukuti ipepo lyakwe ilipi, ilyo ashilayasuka imfumu kabili eico twabelengele ukuti, “ it p to .” Ilyo ipepo lya kwa Nehemia lyaswikwe, imfumu yashininkishe ukuti afikile ku Yerusalemu bwino, ukumupeela uwa kumutungulula.

Ilyo afikile kulya, kabili panuma ya kupima ifibumba no kumona ifyo ukuwamya kwalekabilwa, asangene na bakateeka ku kubeba umulandu aishile no kulondolola ukuboko kwakwa Lesa ukwasuma ku mulimo ali nomba. Aishileba uwacincimusha ku kucita ifisuma. Icasuko cali ca kucincisha ukukuula cipya cipya ukwa ku mubili ukwa fibumba, kabili nga fintu twabelenga muli Nehemia 6:15 ukuti iciputulwa ca mulimo wakwe calipwishiwe mu nshiku amakumi yasano na shibili, nangula ukukaanya uko basangile.

Cali cintu cimo ukulenga umulimo wa kukuula ukupwa, lelo kuli ifingi ifyalembwa muli ili ibuuku pa mulandu Lesa apingwilepo kale uluko lwa Israele pa kubaleka ukusendwa mu busha, no bucindami bwa kusunga amafunde Lesa abapeele. Na kabili bafwile ukwishiba, no kutasha, ukuboko kwa kwa Shikulu mu kubaafwa ukupwisha uyu mulimo wa kukuula. Nehemia 9 alangisha uku ukutendekwa na bashimapepo mwi pepo ilyatendeka muli Nehemia 9:5: -
“E lyo abena Levi, Yeshua, Kadimiele, Bani, Hashabinia, Sherebia, Hodia, Shebania, na Petahia, batile, mwiminine no kulumbanya Yawe Lesa wenu umuyayaya, kabili lilumbalwe ishina lyenu ilya bukata, ilyakulisha ukucila amapaalo yonse no kulumbanya.”

Umulimo wa kukuula wali no kuba uwa ku mubili no wa ku mupashi. Ici citwala ukufika kuli Nehemia 9:6-38 ne pepo lyabo ilya kulumbanya no kusumina ukwasuka kwa kwa Lesa no kwafwilisha kuli bene mu nsh*ta yapita, ukutwala ku cipingo ca kubweseshamo inshila sha bupepa isha mweo bafwile ukukonka. Icipangano cilangishiwa muli Nehemia 10:1-28.

Ici lyene cikonkwapo muli Nehemia 10:28-39 apo ifyebo fya cipingo fyapeelwa. Lelo moneni maka maka Nehemia 11:17 . Ici cacitike pa numa ya kuti abaipeelesha baishile ku Yerusalemu ku kwikala kulya no kwafwako ukucisunga bwino nomba ifibumba fyapwishiwe.
“Kabili Mataniya umwana wa kwa Mika, umwana wa kwa Zabidi, umwana wa kwa Asafu, ali umukalamba uwa kutendekelako ukutasha mu kupepa, na Bakibukiya uwa bubili pa bamunyina, na Abda umwana wa kwa Shamua, umwana wa kwa Galali, umwana wa kwa Yedutuni.”

Ee, ubutungulushi bwali bwakabilwa kuli uku kutasha, kabili ici calishimikilwe kuli abo abatungulwile amapepo ukwishiba ukuti bafikile pali ili ifulo lyacindama ilya mulimo wa kubweseshamo no kwafwilisha kwakulisha ukwa kwa Lesa, lintu na kabili balecimfya abo abaali no kubakaanya.

Pa kumona ifyo umulimo wa kwa Nehemia watungulwike ku kuboko kwa kwa Lesa ukwa kwafwilisha, nomba twabwelela ku kalata wa kubalilapo uwa kwa Paulo kuli Timote.

Ilyo alembele iyi kalata, Paulo alilembeele kale ku bena Efese ukukomaila pa kutemwa kukalamba no kwishiba intanshi ukwa kwa Lesa mu kubaita ku Imbila Nsuma iyo bapokele. Ababuushishe pa lwa kukabila kwa kutwalilila ukuikatana mu fisumino fyabo, kabili ifyo ukwaluka kwabo kwali ukwakulisha ukufuma kuli ifyo bali, ukupwisha ne fyo balekabila ukuba abashilika ba ku mupashi abafwala bwino ku kufikilisha ukuitwa kwabo.
Ukulembela Timote nga intungulushi ya ku mupashi iya mwaice mu Efeso, Paulo amukoselesha ukupitila mu kulondolola insh*ta ilyo uluse lwalangishiwe kuli wene umwine. Mu 1 Timote 2 Paulo atendekela pa kumupanda amano pa fyo alingile ukubomba umulimo wakwe.

“Eico ndekoselesha ukuti, ica kubalilapo, ukupapaata, amapepo, ukupapaata, no kutasha ficitilwe pa mulandu wa bantu bonse, pa mulandu wa bamfumu na bonse abakwata amaka, pa kuti twikale ubumi bwa mutende kabili ubwa mutende mu kupepa konse no mucinshi. ukwishiba icine” (1 Timote 2:1-4).

Ifi fikomo filalanga ukucindika no kucindika abo abaali abateka, ukutontonkanya pa kusalwa kwabo kuli Lesa ukuteka mu mabufumu ya bantu.

Paulo ali no kukumanya kwa kukabila kwakwe umwine ukwa kupusushiwa ukufuma ku batungili, bonse babili aba cikaya na ba mapepo, kabili ashininkishe ukukabila kwa kupepa pamo pene no kutasha. Lelo kabili akoseleshe Timote nga fintu alekabila ukuba intungulushi mu fyo alesambilisha ne fyo alecita ne fyo ali no kushipikisha. Aali no kulanga ukukula mu kusambilisha icalici. Ici tacali fye mu fisambilisho lelo mu fyo, ku ca kumwenako, baletungulula imikalile yabo ukupitila mu fyo balecita, ukufika na ku fyo balefwala. Bonse babili Timote ne cilonganino balekabilwa ukuba abapepa nga fintu fye Paulo alangishe pa miku iingi, ilyo aletontonkanya pa kusakamana kwakwe no kutasha kwa cilonganino ne filonganino fyabo.

Mu 1 Timote 4 Paulo asoka Timote pa lwa kuceepa ukwali no kucitika mu kati ka cilonganino, ukumukoselesha ukukakatila no kwibukisha ifyo asambilishiwe ukuibukisha “ukusunga ifyo wapeelwa” (1 Timote 6:20).

Na ifwe bene twaitwa ukusenda no kusunga, mu citetekelo, Imbila Nsuma iya Lupusuko iyo twapeelwa. Na ifwe tuli ne nkondo sha ku mupashi isha kulwisha no kucimfya kabili nga Nehemia, Paulo na Timote tufwile ukulwisha fyonse fibili mu mapepo, kabili no kutasha.

Ilyo tulekonka amafunde ya kwa Yesu aya fyo twingaibukisha ifyo afikilishe, ukupitila muli ifi fishibilo fya mukate na mwangashi, natutontonkanye pa fyo Yesu atulanga nga nshi ifyo abombele Wishi mu mapepo kabili mu kuitemenwa no kucimfya ubukata ubuli bonse ubwali pa ntanshi yakwe, ukufika na ku kupeela ubumi bwakwe ku kupusuka kwesu.

Umunyina John Banyard

Ukusambilila Ukukonka no Kutungulula .15.11.2026 Ukubelenga Baibolo: Nehemia 1-2; Hoseya 12; Abena Kolose 3-4.Umutwe wa ...
10/08/2026

Ukusambilila Ukukonka no Kutungulula .

15.11.2026 Ukubelenga Baibolo: Nehemia 1-2; Hoseya 12; Abena Kolose 3-4.

Umutwe wa uku kucincimusha kuti wamoneka kwati uli na mashiwi yabili ayabipa. Bushe te kuti tubike intungulushi pa ntanshi no kusosa ukuti, ‘Ukusambilila ukutungulula no kukonka’?

Mu Abena Kolose 3:18-4:1 tusanga ukuti ukukonkana kwa milimo kwapilibulwa. Abakashi balakoseleshiwa ukuipeelesha, abana na babomfi ukumfwila. Mu cifulo cimo na cimo, ni mu cifulo ca bubili umo tusanga ukukoselesha kwa baume ukutemwa, bawishi ukukanakalifya, na bashimapepo ukuba abalungama.

Napamo kuti twamona ubulondoloshi bwa ici nga twamona ubumi bwa kwa shikulu wesu. Abikile ica kumwenako ca kumfwila wishi no kuba umubomfi, ukufika na ku kusamba amakasa ya basambi ku kubasambilisha isambililo pa lwa butungulushi. Inshiku shinono ishapitapo, twabelenga mu Abena Filipi 2:7-8, ukutila Yesu asalilepo ukuba umubomfi, ukuba uwa cumfwila, ukufika na ku mfwa yakwe pa cimuti ca kucushiwilwapo. Mu fikomo 9-11 twabelenga pa lwa cilambu ca kumfwila kwakwe.

Ukutungulula ne ca kumwenako

Imyaka iinono iyapitapo, nali mwi bumba lya ba injiniya abalebomba pa bwafya bukalamba ubwa fya sayansi, ilyo umukalamba wa kampani aishile ku kushininkisha ukuti uwaletupeela ifya kufwala aletupeela ukwafwilisha konse uko twalekabila. Ilyo amwene ukuti twalebomba bwino, amwene ukuti ni nsh*ta ya ca kulya ca kasuba kabili aile ku matuuka ku kutupeela ifya kulya fya kasuba. Tali muntu wa mipepele, lelo alishibe ubukombe bwa maka ubo intungulushi ituma ilyo yakwata umulimo wa mubomfi. Kuti mwatontonkanya pa fyo cikakuma ukucincimusha kwa cipani. Elenganyeni ifyo mwingacincisha bambi pa kuba umubomfi.

Ica kumwenako cimbi ica nomba line ca bafyashi babili abalumbulwile kuli ine ukuti baishileishiba imbila nsuma iya cine ukupitila mu ca kumwenako icabikwe kuli bafyashi babo. Abana besu, ukupitila mu kumfwila Lesa, na bo kuti baba intungulushi.

Ukusambilila ukuba umubomfi intanshi .

Abasambi batatu pali ikumi na babili, Petro, Yakobo na Yohane, baleenda na Yesu pa nsh*ta sha pa lwakwe nga nshi, ukusanshako ukupilibuka kwakwe pa lupili, kabili na kabili pa kubuusha umwana wa kwa Yairo umwanakashi. Cimoneka kwati Yakobo na Yohane baletontonkanya ukuti balikwata ifyo balekabila pa kuti babe intungulushi shikulu, kabili Petro aletontonkanya ukuti alikwata ifyo balekabila pa kuti abe umukonshi wa kwa Yesu uwabula akalubo.

Yakobo na Yohane batendeke ukufikilisha ukufwaya kwabo muli Marko 10:35-45. Bamwipwishe Yesu nga kuti baikala ku lubali lumo na lumo pa cipuna cakwe ica bufumu mu bufumu. Balefwaya ukuba abaume aba maka sana mupepi na Yesu mu bufumu, lelo ukubombesha kwabo kwalengele fye ukuti Yesu abalungike kabili abasambi bambi ikumi tabasekelemo. Yesu alondolwele ukuti umukalamba afwile ukuba umubomfi wa bonse kabili ukuti wene umwine aishile ku kubombela no kupeela umweo wakwe.

Yesu aitile Yakobo na Yohane ishina lya kuitemenwa, abana ba nkumbabulili. Ni bo abapepele kuli Yesu ukuti alete umulilo pa bena Samaria (Luka 9:52-56). Mu kumona kwabo cali bwino ukupoosa abo abasuulile Yesu ku mulilo, lelo basuulile icine ca kuti bene bene bali no mulandu wa kuluba icilangililo ca ngano ne fyani ne fisambililo fimbi ifya kwa Yesu pa lwa mulimo wakwe uwa kupususha imikalile kabili te ku kuionaula. Tukabwelela kuli Yakobo na Yohane pa numa.

Nga Petro? Alishininkishe nga nshi mu maka yakwe aya kukonka Yesu, nangu ca kuti kwali amafya ne fyakonkapo. Ilyo Yesu aleenda pa menshi (Mateo 14:25-31), Petro aipwishe ukumwita ukuti aise no kumukumanya pa menshi. Calicindeme nga nshi kuli Petro ukufuma pa menshi, lelo pa kumona ifyo umupashi walepuupuutula amabimbi, ukushipa kwakwe kwalipwile.

Nangu fye ni pa numa ya myaka iingi ukufuma apo Petro abuushiwe, taali na maka nga fintu aletontonkanya. Mu Abena Galatia 2:11-14 , tulebelenga pa fyo takweteko ubukose bwa kukaana ukupatikishiwa kwa banankwe ukwa ba mu cilonganino ca baYuda aba kusembululwa abalefwaya ukuipatulula ku basumina abashili baYuda. Petro ali uwayanguka ukupumfyanishiwa ilyo alefwaya ukukonka Yesu.
Pa kubala ishina lya kuti Simoni, Yesu amupeele ishina lya kuti Petro nelyo Kefa nge shina lya kuitemenwa. Ishina lya ciGriki Petro ne shina lya ciAramu ilya Kefa fyonse fibili fyalikwata ukukanaishiba bwino bwino ubupilibulo.

Yohane 1:42 alondolola ukuti Andreya aletele umunyina Simoni ku kukumanya Yesu. Ilyo Yesu amwene Simone, amupeele ishina lipya: "Uli Simoni umwana wa kwa Yohane. Ukaitwa Kefa" (ukupilibulwa mu ciGriki ukuti Petro), icipilibula ukuti ilibwe".

E co ishina lya kuitemenwa ilya kuti Petro nelyo Kefa kuti lyapilibula ilibwe nelyo ilibwe lyakunkumuka. Napamo ici ca kufwaya. Petro aletontonkanya ukuti ali ni libwe lya maka, lelo mu cine cine tali fye libwe lyakunkumuka.

Pa numa tumona ukupusana muli Mateo 16:18 apo Yesu abomfya ishiwi lya ciGriki petros (ibwe ilinono) ku ‘Petro’ lelo ishiwi lya ciGriki ilyapusanako petra (ibwe ilikalamba) ku cishinte ca citetekelo.
-

Ifyacitike pa ca kulya ca cungulo ica kulekelesha

Nomba twaisa ku ca kulya ca cungulo ica kulekelesha muli Luka 22. Mu cikomo 15, Yesu alondolwele ifyo alefwaya ukulya ici ca kulya ca cungulo na bo ilyo ashilacula. Lyena mu fikomo 19-20 mwali ukuputula umukate ukwa kubalilapo. Yesu alondolwele ukuti umukate walelanga umubili wakwe uwali no kupeelwa, kabili umwangashi, umulopa wakwe uwali no kupongolwelwa ku kupanga icipangano cipya. Cali ni nsh*ta ilyo Yesu, pa kwishiba ifyo ali no kucula, alekabila ukwafwilisha kwa bakonshi bakwe.

Bushe bafikile shani pa nsh*ta? Bushe kuti twaenekela ukuti bamunyina muli Kristu bakacita shani pa numa fye ya kupoka umukate? Mu fikomo 24-27, batendeke ukukansana pa lwa nani pali bene uwacilapo kabili Yesu ali no kulondolola na kabili ukuti ubukulu busangwa mu mulimo. Yohane 13:4-5 ilatweba na fimbi. Yesu atungulwike ku ca kumwenako, ukubomba umulimo wa mubomfi uwacepa, ukusamba amakasa ya musambi.

Ukutwalilila muli Luka 22, mu fikomo 31-34, ukucetekela kwa kwa Petro ukwacilapo mu maka yakwe kwamoneka na kabili, ukulanga ukuitemenwa kwakwe ukwa kupeela umweo wakwe pa mulandu wa kwa Yesu. Yesu asobela ukuti Petro akamukaana imiku itatu lelo ukuti ali no kumukonka panuma (mona Yohane 21:18-19).

Ukubwelela muli Luka 22:32, Yesu atile kuli Petro, “Nga wapilibuka, koselesha bamunyina”. Ici citubwesesha ku Abena Kolose 3:10-15 uko twakoseleshiwa ukufwala umuntu upya muli Kristu. Iyi kalata yalembelwe ku basumina ababatishiwa. Nga fintu cali kuli Petro, ukupilibuka kwesu te mulandu fye wa kusumina no kubatishiwa, ni nsh*ta ya kutwalilila mu mweo wa musumina uwabatishiwa. Ici eco calicindamina nga nshi, cila mulungu, ukuibukisha ica kumwenako ca kuipeelesha kwa kwa Shikulu wesu mu kutobaula umukate no kumfwa ukupanda amano cila mulungu, kabili ilyo cili icalinga, ukucita ifi mu cilonganino ca bamunyina na bankashi muli Kristu.

Yesu nga ca kumwenako cesu .

Yesu nga intungulushi yesu, atutungulwile inshila pa kukonka amafunde ya kwa wishi no kulanga ubukulu bwakwe nga shikulu, pa kuba umubomfi wa bonse no kutupeela umweo wakwe pa mulandu wesu. Lelo, twabelenga mu Abena Hebere 5:8, ukutila Yesu “...asambilile ukumfwila ku fintu aculile”. Tulishiba ukuti tacitilepo ulubembu, eico ubupilibulo bwapeelwa ubwa ici cikomo, bwa kuti ifintu ifingi ifyo aculile mu mweo wakwe, fyakuliile imibele yakwe na maka yakwe aya mukati, pa kuti engashipikisha mu kumfwila ukucula kwabipisha ukwa kulekeleshiwa, ukubepwa, ukucushiwa no kupaapaata pa cimuti.

Tonse na ifwe bene tuli mupepi ne nsh*ta ya kukula no kwaluka, inshila ya kwaluka. Ukufumyapo umuntu wa kale no kufwala upya kuti kwasenda imyaka iingi kabili kuti kwatwala amenso ayengi. Abasambi Yakobo, Yohane na Petro bali mupepi na uyu musango wa kusambilila ukukonka, pakuti beshibe ifya kutungulula. Petro mu kupelako akonkele Yesu, mu mfwa yakwe umwine.

Ukwishiba ukuti bonse tuli mupepi no kwaluka cipilibula ukuti tufwile ukwishiba ukuti bamunyina na bankashi na bo bene bali mupepi no kwaluka. Mu Abena Hebere 12:5-11 tulebelenga pafyo Lesa atukalipa nga wishi. Ici cicitwa pa kuti tuleumfwa bwino. Mu kupita kwa nsh*ta, ifwe na bamunyinafwe tatukaba abantu abo twali. Ici na kabili cipilibula ukuti te kuti tusungile ubukali; ukuibukisha ukufilwa kwa bambi ukwa kale. Tufwile ukufika ku kutobaula umukate ukuibukisha ukufilwa kwesu ukwa kale na kwa nomba no kwelela bambi. Tufwile ukukonka ica kumwenako ca kwa Shikulu wesu ica kutemwa no kuipeelesha.

Pali lelo na mu mulungu uleisa, kuti twalanga ubukulu bwesu nga intungulushi pa kukonka ica kumwenako ca kwa Shikulu wesu uwaikele ubumi bwa kuipeelesha no kubombela, napamo no lupwa pa ng’anda, ku ncito nelyo ukuli konse. Pa kuti tube intungulushi, tufwile intanshi ukuba abakonka.

Umunyina Kevin

Kacema UmusumaUkubelenga kwa Baibolo: Esera 1-2; Hoseya 5; Imilimo 21-22Muli Yohane 9:1-7 twabelenga ukuti Yesu aposhe u...
10/08/2026

Kacema Umusuma

Ukubelenga kwa Baibolo: Esera 1-2; Hoseya 5; Imilimo 21-22

Muli Yohane 9:1-7 twabelenga ukuti Yesu aposhe umuntu “uwampofu ukufuma ku kufyalwa kwakwe” kabili muli Yohane 8:12 na muli Yohane 10:1,7, Yesu alanda pali ena umwine nga “umucenjelo wa calo” kabili nga “umulyango wa mpanga” kabili nga “kacema umusuma”; kanshi, natumone umulandu.

Yesu aebele abasambi bakwe muli Yohane 9:3 ukuti ubumpofu bwa muntu tabwafumine ku membu sha bafyashi bakwe lelo pakuti “imilimo yakwa Lesa imoneke muli wene”, nangu ‘isokolwelwe kuli bonse’.

Yesu amuposha pa milandu ibili iyacindamisha:
• Ica kubalilapo, ukulanga uluse lwa kwa Wishi, ukutemwa no kusakamana umo uwa bantu bakwe ukupitila muli Yesu na;
• Ica bubili, ukufikilisha ubusesemo bwa Cipingo Cakale no kupingula intungulushi sha mapepo nelyo abakalamba pa mulandu wa bukali bwabo no kukanasakamana kwabo.

Tulishiba ukuti ubupingushi bwa bakalamba pa lwa mpofu uwaposhiwe (umuntu uwashintilila pali bambi mu bumi bwakwe bonse, lelo nomba ali uwaibela), bwali bwa kumutamfya ukufuma mu sunagoge; ukumufumya kuli Lesa pantu baliumfwile insoni pa kubapo kwakwe ne cisungusho icabula ukutwishika icacitilwe pali wene kuli Yesu uwa ku Nasareti pa menso yabo ayashamona; bali bampofu ku cine! Yesu, nga Wishi, ali no kwiminina ukulwisha ukukanalungama no kukanabomba umulimo mu kati ka mafunde.

Tusanga lyena ukutila Yesu alimoneka na kabili mu mweo wakwe (Yohane 9:35-41); umucemi umusuma aya ku kumusanga, nga fintu twingacetekela. Alilufiwe ku sunagoge lelo Yesu alimusangile na kabili. Ifi fyonse fitutwala kuli Yohane 10.

Uku kupashanya kwa cilangililo, ifilangililo fya “Ine” ifyo tubelenga, fyalisokoloka kuli ifwe mu kusambilisha kwa kwa Yesu: “Ine ndi mwinshi wa mpanga...Ine ndi kacema umusuma” (Yohane 10:7,11).

Muli Esaya 40:11 twabelenga ifyo impanga shashintilila umupwilapo pali kacema. Abacemi e bapeela ifya kulya fyonse ku mpanga yabo; abatungulula, abacingilila, abapeela ifya kulya, na bacibusa ba lyonse aba mpaanga/ibumba lyabo:

“Akalisha impanga yakwe nga kacema: akalonganika abana ba mpaanga ku kuboko kwakwe no kufitwala mu cifuba cakwe, kabili akatungulula mu kuicefya abakwata abana”.

E ico, bushe tuli mpaanga sha musango nshi? Bushe tulaikala mupepi na kacema wesu, nangu bushe tulafulumuka insh*ta shimo ilyo tatulefwaya ukumfwa, ukutali no kucincimusha kwa kacema umusuma? Bushe ifwe, napamo, twaba abafiita kabili te kuti tumfwe ishiwi lya bakacema besu kabili eico twaba abaibela kabili eico tatuli na kabili mupepi no kutungululwa ne shiwi lya kutungulula ilya kacema?

Nga twalufyanya, umucemi umusuma akaisa kabili akatusanga, lelo nga ca kuti fye tulekutika ku mashiwi yakwe ayaishibikwa, nga ca kuti tulepokelela amashiwi yakwe. Ee, twalishiba ukuti akaisa. Tufwile ukucetekela ukuti aletufwaya, pantu twalishiba, mu cine cine, ukuti twaba abaonaika; ukuti tuli mu bwafya bwa kufwa! Nga twaishiba ukuti twaluba ninshi akaisa pantu tulemufwaya kabili akatusanga no kutupususha ku mafya yonse. Ilyo ubushiku bwafika, tulamukonka ukubwelela ku mpanga ya mpanga ukufuma ku mpanga isuma uko atutungulwile pa kubala ukulya. Pa numa ya fyonse wene e mwinshi, tulingile ukupita muli wene ku kusanga ukucingililwa kwesu, ica kubalilapo, mu lubatisho lwesu kabili lyena, ubushiku bonse ubwa mweo wesu. Tonse tulasanga ukutuusha kwesu muli wene kabili pamo nankwe; tapali ukuilama nangu panono, bushe kuli?

Nga ca kuti Yesu e mwinshi wesu, te kuti tufume nelyo ukufuma mu kucingililwa kwakwe; mu cine cine twashintilila pali uyu umucemi umusuma, uyu umusuma, uyu kacema uwasekesha. Na ukushintilila kwa cine cine tapali ifibanda nangu panono ifikaingilamo! Muli ifi fimpashanya fya kuti “ndi,” Yesu apingwile intungulushi sha ku mupashi isha Israele, abo bakacema ba bufi.

-

Muli Ezekiele 34:1-9 tulebelenga ukuti:
“Bulanda kuli bakacema ba Israele abailisha abene...Mulya amafuta no kufwala ifya boya. Muipaya abalya, lelo tamulisha ing’ombe”.

Abacemi ababipa balapingulwa pa mulandu wa kuitemenwa kwabo kabili ubupingushi bwacitwa pali bene: “...Moneni, ndi no kulwisha bakacema...Nkapususha umukuni wandi ukufuma ku kanwa kabo” (icikomo 10); lelo icasuko cili mupepi: “Pantu ifi efyo Shikulu Lesa asosa, Moneni, ine wine nkafwailisha impanga shandi, no kufifwaya” (icikomo 11). Icikuku cakwa Yawe ciba umuyayaya; Lesa akapususha abantu bakwe, impanga yakwe iyashintilila umo umo, ibumba lyakwe lyonse. Ukufikilishiwa kwa ubu busesemo kwasangwa muli Esekiele 34:23-27, 30-31:
”Nkabika umucemi umo pali bene kabili wene akabalisha...Ine Yawe nkaba Lesa wabo...Nkapanga na bo icipangano ca mutende...Kabili imwe ing’ombe shandi, ing’ombe sha mpanga yandi, muli bantu, kabili ine ndi Lesa wenu, e fyo Shikulu Lesa asosa.”

Muli Yobo 7:1-2 tulebelenga pa lwa babomfi abafwaisha nga nshi icinshingwa, abashamona ulubuuto! Tabamona ulubuuto pantu bali bampofu ku cine icaumfwika ica uko ulubuuto. Bali ni babomfi abo ubufwayo bwabo fye bwa kufwaya icilambu cabo nelyo amalipilo ya mulimo wabo. Abacemi ba bufi baliko ukufuma ku kale, lelo balafilwa ukumona ici muli bene!
Yesu asoka abasambi bakwe na ifwe ukucenjela ku ”bakasesema ba bufi abaisa kuli imwe mu fya kufwala fya mpaanga” (Mateo 7:15) kabili eico mube ”...aba mano nga insoka kabili ababula ububi nga nkunda” (Mateo 10:16). Tufwile ukwishiba ubucenjeshi bwa kufwa ubwa kuti kuti bwatutungulula mu nshila ya bufi, ukwishiba amafya ukufuma ku calo icatushinguluka, imibele ya kutontonkanya iya pa numa ya nsh*ta ya nomba, imibele ya buntunse, ukusansamusha kwa kuitemenwa no kuitemenwa.

Muli Yohane 10:10 tulebelenga ukuti, “umubembu tauisa lelo ku kwiba no kwipaya no konaula” icalenga ukuti umubomfi wa ncito aleke impanga no kubutuka (icikomo 12). Lelo, “umucemi umusuma apeela ubumi bwakwe pa mulandu wa mpanga” (icikomo 11). Tulapanda amano ukuifunga ukufuma ku bacipondoka, ifipondo, ifipondo fya calo, na benyi ku cipingo ca cipangano. Amashiwi yabo ya cilendo kuli ifwe, aya cilendo nangu fye, tayaumfwika nga kacema wesu umusuma.

Tuli basambi ba kwa Yesu, abakonshi bakwe. Tulishiba ishiwi lyakwe, ukusambilisha kwakwe, imibele yakwe, ukumoneka kwa kutemwa muli wene, ukwa kwa Wishi. Nga twakonka umucemi wesu umusuma, akatutungulula ku Bufumu bwa kwa Wishi ubwapekanishiwe ukufuma pa kutendeka kwa calo. Eico, natube muli wene!

Ilyo tuleisa mu kwibukisha Shikulu wesu Yesu mu mikate na mwangashi, ‘umucemi umusuma uwapeele umweo wakwe pa mulandu wa mpaanga’, natuumfwe kuli wene ukufuma kwi shiwi lya mweo; moneni ukuti mu cine cine ‘ulubuuto lwa calo’, ‘kacema umusuma’ kabili ukuti ukupitila muli wene fye kuti twapokelela icilambu ca bulungami bwakwe, icilambu ca bukata bwakwe, icishingapwa.
“Ifishibilo fimbi ifingi Yesu acitile pa cinso ca basambi bakwe ifyo tafyalembwa muli ici citabo, lelo ifi fyalembwa pakuti mwisumine ukutila Yesu e Kristu, Umwana wakwa Lesa, kabili pakuti nga mwasumina mukabe no mweo mwi shina lyakwe” (Yohane 20:30-31).

Umunyina Nigel Arscott

Address

Ndola

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Lesa citemwiko posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Place Of Worship

Send a message to Lesa citemwiko:

Shortcuts

Share

Category