07/10/2026
Het jy geweet?
1. Die “Tien Gebooie” word in Hebreeus eintlik “Tien Woorde” genoem
Die Hebreeuse uitdrukking is ‘aseret hadevarim’ – letterlik “die tien woorde”. Dit is waarom sommige Bybelvertalings en Joodse tradisies eerder van die Dekaloog praat as van “Tien Gebooie”.
Dit is interessant omdat dit nie net soos ’n lys wette klink nie, maar eerder soos God se kernwoorde vir ’n volk wat pas vrygemaak is.
________________________________________
2. Die kliptafels was volgens Eksodus aan albei kante geskryf
Eksodus 32:15 sê Moses het die twee tafels afgebring en hulle was:
“aan die een kant en aan die ander kant beskrywe.”
Met ander woorde: nie net aan die voorkant nie – daar was skrif aan albei kante.
Dit is nogal anders as die prentjie wat ons gewoonlik sien van twee groot tablette met die woorde net voorop.
________________________________________
3. Ons weet eintlik nie seker of elke tafel “vyf gebooie” gehad het nie
Ons aanvaar dikwels:
Tafel 1: Gebooie 1–5
Tafel 2: Gebooie 6–10.
Maar die Bybel sê nêrens dat dit só verdeel was nie.
Een interessante moontlikheid wat sommige geleerdes voorstel, is dat elke tafel ’n volledige kopie van die verbond bevat het – een vir God en een vir Israel.
Hoekom? In die antieke wêreld was dit bekend dat ’n verdrag tussen twee partye in twee eksemplare opgeteken kon word.
Dit maak die twee tafels baie interessanter: dit kon moontlik soos twee kopieë van ’n verbondsooreenkoms gefunksioneer het.
________________________________________
4. Die Bybel sê letterlik dat God dit met Sy “vinger” geskryf het
Eksodus 31:18 sê dat die tafels geskryf is:
“met die vinger van God.”
Dit is ’n besonder vreemde en kragtige beeld. Die Bybel sê nie bloot dat God die woorde aan Moses gedikteer het nie – die teks beskryf die skrif self as Goddelike skrif.
En daar is ’n interessante kontras:
Moses bring die boodskap → God skryf die tafels.
________________________________________
5. Die Tien Gebooie was die enigste wette wat God direk tot die hele volk gespreek het
Volgens die verhaal word die Tien Gebooie direk aan die Israeliete verkondig. Daarna word Moses die middelaar wat die verdere bepalings aan die volk oordra.
Dus is Eksodus 20 nie bloot:
“Moses het vir die mense vertel wat God gesê het.”
Die verhaal beklemtoon dat die volk self God se stem gehoor het.
En hulle reaksie?
Hulle het bang geword en vir Moses gesê om eerder met God te praat en húlle nie direk te laat hoor nie (Eks. 20:18–20).
________________________________________
6. Die Tien Gebooie bevat eintlik baie min “strafbepalings”
Ons dink aan die Tien Gebooie as ’n volledige wetboek.
Maar hulle is eintlik baie kort en algemeen geformuleer.
Byvoorbeeld:
“Jy mag nie steel nie.”
“Jy mag nie moord pleeg nie.”
“Jy mag nie egbreuk pleeg nie.”
Daar word nie by elke gebod gesê:
“As iemand dit doen, is die straf …”
Dit onderskei die Dekaloog van baie ander antieke wetstekste wat baie meer soos ’n straf- en regskode funksioneer.
________________________________________
7. Die eerste woorde is eintlik NIE ’n bevel nie
Ons begin gewoonlik die Tien Gebooie met:
“Jy mag geen ander gode voor my aangesig hê nie.”
Maar vóór dit sê God:
“Ek is die Here jou God wat jou uit Egipteland, uit die slawehuis, uitgelei het.”
Dit beteken die verhaal se logika is:
Eers bevryding → dan gehoorsaamheid.
Nie:
Gehoorsaam eers → dan sal Ek jou bevry.
’n Kommentaar van Luther Seminary wys juis daarop dat hierdie openingsverklaring maklik in moderne aanbiedings van die Tien Gebooie weggelaat word, terwyl dit die gebooie binne die raamwerk van God se bevryding plaas.
________________________________________
8. Die Sabbatsgebod het twee verskillende redes in die Bybel
Hierdie is baie min mense bewus van.
In Eksodus 20 word die Sabbat verbind aan die skepping:
God het ses dae geskep en op die sewende dag gerus.
Maar wanneer Moses die gebooie later in Deuteronomium 5 herhaal, word die rede anders gestel:
Omdat Israel self slawe in Egipte was en God hulle bevry het.
Dus:
Eksodus:
Onthou die skepping.
Deuteronomium:
Onthou die bevryding uit slawerny.
Hierdie verskil is werklik in die twee Bybeltekste en het baie bespreking onder Bybelgeleerdes veroorsaak.
________________________________________
9. Die twee stelle tafels is nie identies in die verhaal nie
Moses breek die eerste tafels wanneer hy die goue kalf sien.
Daarna beveel God hom om nuwe kliptafels te maak.
Maar hier is die interessante detail:
Die eerste tafels: God verskaf die tafels en skryf daarop.
Die tweede tafels: Moses moet die kliptafels voorberei/uitkap, waarna God daarop skryf.
Dit skep ’n baie interessante beeld van:
gebroke verbond → genade → herstel van die verbond.
________________________________________
10. Die Tien Gebooie is eintlik deel van ’n veel groter verbond
Die Tien Gebooie staan nie alleen nie. Eksodus 19–24 beskryf die hele Sinai-verbond.
Die Tien Gebooie is die kern, waarna baie meer bepalings volg oor hoe Israel as God se volk moet leef.
En hier kom ’n verrassende historiese detail:
Die struktuur van die Sinai-verbond vertoon ooreenkomste met antieke Nabye Oosterse verdragsvorme, waarin ’n magtige koning eers herinner aan wat hy vir sy onderdane gedoen het en daarna die verpligtinge uiteensit.
Maar die Bybelse verhaal draai die verhouding op ’n belangrike manier om:
God identifiseer Homself eers as die Een wat Israel uit slawerny bevry het.
Daarom is die wet nie die prys wat Israel moet betaal om vry te word nie. Dit is hoe ’n vrygemaakte volk nou behoort te leef.
