23/12/2025
Nhlamuselo ya Khisimusi
Hi xihi nchumu lowu u wu tsakelaka ngopfu hi khisimusi? X**a wa swi tsakela swikombiso leswi nga emafasitereni ya switolo leswikulu? Mavoni lama hatimaka eswitarateni swa mavhengele? Endla u tsakela ti presents & swakudya swo nandziha? Kumbe u nga ha tsakela ndlela leyi Khisimusi yi hlanganisaka vanghana ni mindyangu ha yona?
Kambe x**a a wu swi tiva leswaku Khisimusi yi tsundzuka ku velekiwa ka wanuna la vuriwaka Yesu Kreste?
Khisimusi i ku tlangela ku velekiwa ko hlawuleka, ku velekiwa ko kwetsima . Ku velekiwa ka Yesu Kreste. Yesu a ku ri vito ra yena ra munhu hi xiyexe, kambe "Kreste" a hi vito ra ndyangu – i xithopo, rito ra khale leri vulaka "mutotiwa" kumbe leri hlawuriweke hi Xikwembu ku va hosi . Kutani, i mani Kriste loyi ku velekiwa ka yena ku tlangeriwaka hi Vakriste hi December 25 th ? A hi voneni leswi Bibele yi swi vulaka.
Xitori xo sungula xa Khisimusi
Eka Testamente Leyintshwa ya Bibele , eka Evhangeli ya Luka, ndzima 1, hi hlaya -- .
“Hi n’hweti ya vutsevu ntsumi Gabriyele yi rhumiwe hi Xikwembu emutini wa Galilee, lowu vuriwaka Nazareth, Eka nhwana loyi a tekeke vukati ni wanuna loyi vito ra yena a ku ri Yosefa, wa yindlu ya Davhida, naswona vito ra nhwana loyi a ku ri Mariya. Kutani ntsumi yi nghena eka yena, yi ku: “A mi xewe, wena la tsakeriwaka ngopfu, Hosi yi na wena: u katekile exikarhi ka vavasati.” (Luka 1:26-29) .
Laha hi tivisiwa hi wansati loyi a vuriwaka Mariya loyi a nga nhwana, naswona a tshembisiwile ku tekiwa hi wanuna loyi a vuriwaka Yosefa. Ntsumi, murhumiwa wa Xikwembu, yi tshinelela Mariya ku n’wi tivisa leswaku u tekiwa tanihi wansati wo hlawuleka ematihlweni ya Xikwembu.
“Kutani loko a n’wi vona , a karhatiwa hi marito ya yena, a ehleketa leswaku ku xeweta loku ku fanele ku va ka muxaka muni.’ Kutani ntsumi yi ku eka yena: “U nga chavi, Mariya, hikuva u kume tintswalo eka Xikwembu.” HOSI Xikwembu xi ta n'wi nyika xiluvelo xa Davhida tata wa yena: U ta fuma yindlu ya Yakobo hilaha ku nga heriki; (Luka 1:30-33) .
Ntsumi ya Xikwembu yi byele Mariya leswaku u ta va na n’wana loyi vito ra yena ri nga ta va Yesu. A a ta va munhu lonkulu swinene - Hosi leyi nga ta fuma mfumo lowu khale a wu lawuriwa hi Davhida, hosi yaIsrael loyi a hanyeke malembe ya 1000 BC . Mariya hi yexe a a ri ntukulu wa hosi Davhida, th is the reason the child to be born u ta amukela xiluvelo xa ‘tata wakwe Davhida’.
N'wana wa Munhu, na N'wana wa Xikwembu
Yesu minkarhi yin’wana u vuriwa ‘N’wana wa munhu’ leswi vulaka – hikuva hi mana wa yena a huma eka vanhu, naswona minkarhi yin’wana ‘N’wana wa Xikwembu’- hikuva hi Tata wa yena, Xikwembu a ri na mutswari un’wana loyi a ku nga ri na n’wana un’wana loyi a nga na yena.
Kutani Mariya a ku eka ntsumi: “X**a leswi swi ta endlekisa ku yini, hikuva a ndzi tivi munhu? Ntsumi yi n’wi hlamula, yi ku: “ Moya lowo Kwetsima wu ta ta ehenhla ka wena, kutani matimba ya Loyi a nge Henhla-henhla ma ta ku funengeta; (Luka 1: 31 -35) .
Moya lowo Kwetsima i matimba ya Xikwembu. Matimba lawa a ma ta pfumelela nhwana , Mariya, ku tika n’wana wa mufana. Hikwalaho, Yesu a a ta va N’wana wa Xikwembu.
Loko hi ya emahlweni eka ndzima ya vumbirhi ya Luka, hi ta hlaya hi ta ku velekiwa ka Yesu ka xiviri.
“Kutani emasikwini wolawo, ku huma xileriso lexi humaka eka Khezari Awugusto leswaku misava hinkwayo yi fanele ku hakerisiwa xibalo. ( Kutani ku hakeriwa loku ku sungule ku endliwa loko Kireniya a ri ndhuna-nkulu ya Syria.) Kutani hinkwavo va ya hakerisiwa xibalo, un’wana ni un’wana emutini wa ka vona. Kutani Yosefa na yena a tlhandlukela eGaleliya, a huma emutini wa Nazareth, a ya eYudiya, a ya emutini wa David, lowu vuriwaka Bethlehem; (hikuva a a huma endyangwini ni rixaka ra Davhida:) Ku ta hakerisiwa xibalo na Mariya nsati wa yena loyi a tekeke vukati, a ri nkulu hi ku tika.”
Laha hi kuma vito ra doroba leri ekaIsrael laha Yesu a velekiweke kona – Bethlehem. (Ku velekiwa ka yena emutini lowu ku profetiwile 500 wa malembe emahlweninyana eka Testamente ya Khale)
“Kutani loko va ha ri kwalaho, masiku ya ku velekiwa ma herile, kutani a tswala n’wana wa yena wa mativula, a n’wi phutsela hi swiambalo swo funengeta, a n’wi lahla exidyelweni, hikuva a ku nga ri na ndhawu ya vona endlwini ya vaendzi.”
Mary & Joseph a va kumanga vutshamo e Bethlehem, kutani Mariya u veleke Yesu exivaleni xa swifuwo. Yesu u lahliwile exidyelweni, ku nga xidyelo xa swiharhi. Leswi swi kombisa ndlela leyi Yesu a a ta titsongahata ha yona evuton’wini bya yena hinkwabyo.
“Kutani a ku ri ni varisi lava a va tshama enhoveni, va rindza tinyimpfu ta vona nivusiku.Kutani ntsumi ya HOSI Xikwembu yi ta ehenhla ka vona, ku vangama ka HOSI Xikwembu ku va rhendzela, va chava swinene. Kutani ntsumi yi ku eka vona: “Mi nga chavi, hikuva, waswivo, ndzi mi tisela mahungu lamanene ya ntsako lowukulu, lawa ya nga ta va eka vanhu hinkwavo. Hikuva, waswivo, ntsumi ya Hosi yi ta eka vona, ku vangama ka HOSI Xikwembu ku va rhendzela, va chava swinene. Kutani ntsumi yi ku eka vona: “Mi nga chavi, hikuva, waswivo, ndzi mi tisela mahungu lamanene ya ntsako lowukulu, lawa ya nga ta va eka vanhu hinkwavo. Hikuva, waswivo, ntsumi ya HOSI Xikwembu yi ta ehenhla ka vona, ku vangama ka HOSI Xikwembu ku va rhendzela muti wa DavidMuponisi, ku nga Kreste Hosi.”
Hi lexi xitiviso xa ku velekiwa ka Kriste - loyi a totiweke , kumbe loyi a kunguhatiweke, ku va Hosi ni ku tisa ku rhula emisaveni . Ntsumi yi ye emahlweni yi ku -- .
“Kutani leswi swi ta va xikombiso eka n'wina: Mi ta kuma n'wana a phutseriwile hi swiambalo, a etlele exidyelweni. Hi xitshuketa ku va na ntsumi ntshungu wa mavuthu ya le tilweni wu dzunisa Xikwembu, wu ku: ‘Ku dzuneka eka Xikwembu ehenhla-henhla, ni ku rhula emisaveni, ku navela lokunene eka vanhu. Kutani swi endleka, loko tintsumi ti sukile eka vona ti ya etilweni, ku vula varisi un'wana eka un’wana, a ku: “Sweswi a hi yeni eBetlehema, hi ya vona leswi humeleleke, leswi Yehovha a hi tiviseke swona.” (Luka 2) .
Mawaku nkarhi wo tsakisa swonghasi ku twa tintsumi ti dzunisa Xikwembu hikuva N’wana wa xona a a tile emisaveni! Siku rin’wana, Yesu Kriste a ta va na vutihlamuleri byo tisa ku rhula emisaveni & ku navela lokunene eka vanhu.
Ku velekiwa ka Kriste ku tshembisiwile eka wanuna ni wansati wo sungula:
Kambe leswi swi vula yini eka hina? X**a Hosi Yesu Kriste u hi khumba njhani tanihi munhu hi xiyexe? Nhlamulo ya sweswo yi sungula khale swinene eka Testamente ya Khale, buku yo sungula ya Bibele leyi vuriwaka Genesa.
Wanuna & wansati wo sungula, Adamu & Evha, va tumbuluxiwile hi matimba ya Xikwembu. Xikwembu xi endle Adamu hi ntshuri wa misava, & Xi endle Evha hi tlhelo ra Adamu (Genesa 2:7 & 21-23). Va lerisiwe leswaku va nga dyi mihandzu ya murhi wa ku tiva leswinene & leswo biha eNtangeni wa Edeni (Genesa 2:17). Hambiswiritano, nyoka, leyi nyikiweke matimba ya ku vulavula hi Xikwembu, yi ringe Evha leswaku a dya mihandzu ya kona. U dyile eka yona kutani a nyikela mihandzu eka Adamu, loyi na yena a dyeke mihandzu ya kona (Genesa 3:1-6). Adam & Eve a va dyohile!! A va nga yingisanga xileriso lexi humaka eka Muvumbi wa vona. Tanihi nxupulo, Xikwembu xi te “u ntshuri & u ta tlhelela ntshuri” (Genesa 3:19). Kutani, nxupulo wa xidyoho xa vona a ku ri ku dyuhala, va fa, va tlhela va hundzuka ntshuri.
Kutani, x**a sweswo i vumundzuku bya un’wana ni un’wana? X**a vanhu va na nchumu wun’we ntsena lowu va wu languteleke hi mahlo-ngati – ku lahliwa ehansi & ku va va file hilaha ku nga heriki? Mahungu lamanene hileswaku – hi Yesu Kriste, hi nga ponisiwa eku feni hi hanya hilaha ku nga heriki emfun’weni wa Xikwembu lowu nga heriki!!
A hi hlayeni rhekhodo yo sungula ya vuprofeta ya ntirho wo ponisa wa Yesu Kriste –
Xikwembu xi ri eka nyoka endzhaku ka loko xi dyohile Evha – “ Ndzi ta veka vulala exikarhi ka wena ni wansati, ni le xikarhi ka mbewu ya wena ni mbewu ya yena, ri ta ku pfotlosa nhloko, u ta n’wi pfotlosa xirhendze.” (Genesa 3:15) .
N’wana yoloye wa wansati, ‘N’wana wa Munhu’ wo hlawuleka, n’wana wa nhwana, Mariya, a nga fanelanga ku velekiwa ku ringana malembe yo tala ya 1000 endzhaku.
Swi nga ha vonaka swi hlamarisa swinene eka hina leswaku tindzima to sungula swinene eBibeleni – xiendlakalo xa matimu xa khale swinene eka matimu ya vanhu, ti hela hi xitshembiso mayelana na Yesu lexi sunguleke ku hetiseka eka Khisimusi yo sungula.
“U tiviwe ka ha ri emahlweni emahlweni ka ku simekiwa ka misava kambe u kombisiwile eminkarhini yo hetelela hikwalaho ka n’wina (1 Petro 1:20) .
Sweswo swi vula leswaku hambiloko Xikwembu xi nga si profeta Evha malunghana ni ku velekiwa ka n’wana wa jaha, Xikwembu se a xi “tiva ka ha ri emahlweni” hi Yesu. Hi nga vula leswaku Xikwembu xi “vone” Mariya a tika, ni ku veleka exivaleni xa swifuwo.
Kutani loko Xikwembu xi endle xitshembiso xexo eka Evha, a xi nga ta swi kota ku vona emahlweni ntsena eka ku velekiwa ka Kriste, kambe ni le ka rifu ra Kriste.
Khisimusi na Paseka
Lowu i nkarhi wo tivisa nkhuvo wun’wana wa Vukriste – Paseka, lowu humelelaka hi Ximun’wana. Easter a yi kokeli nyingiso wa Department Stores, naswona a yi tlangeriwi hi tinyiko na ku dya hi ndlela leyi fanaka, kambe handle ka Easter, Khisimusi a yi ta va yi nga ri na nhlamuselo – hikuva ku velekiwa ka Yesu hi khisimusi a ku ri masungulo ntsena. I rifu ni ku pfuka ka Yesu hi Paseka, leswi hetisiseke xitshembiso xa Xikwembu eka wanuna ni wansati vo sungula.
Tsundzukani Xikwembu a xi tshembisanga ntsena leswaku N’wana loyi wo hlawuleka wa Munhu u ta velekiwa, kambe leswaku nyoka yi ta “vava xirhendze xa yona” .
Leswi swi fanekisela leswi Yesu Kreste a a ta swi hetisisa. Nyoka yi yimela xidyoho, (lexi yisaka eku feni) na wansati (loyi a nga na vutihlamuleri byo humesa vutomi), u yimela swilo swa Kriste, naswona mbewu ya yena yi kombetela eka Kriste hi yexe. Kutani, a ku ta va na vulala, kumbe rivengo, exikarhi ka matimba ya rifu & matimba ya vutomi.
Hi hlaya xitshembiso xa Xikwembu: “xi ta ku pfotlosa nhloko, & u ta n’wi pfotlosa xirhendze.” Kutani l et's think hi marito lawa. Ku pfotlosa kumbe ku tshoveka nhloko ya munhu swi vula nchumu lowu dlayaka, kambe ku pfotlosa kumbe ku tshoveka xirhendze xa munhu ntsena, hambileswi swi vavaka, a swi ringani ni makumu yo hetelela.
Yesu Kriste u vambiwile exihambanweni . Leyi akuri ndlela yo dlaya leyi tumbuluxiweke hi Varhoma kwalomu ka 200BC. (Hambi leswi hosi Davhida a profeteke leswaku ntukulu wa yena u ta fa hi rifu exihambanweni 800 years before the Roman’s invented it).
“Pilato [mufumi wa Yudiya] a tlhela a vulavula na vona ku vambiwa.Kutani marito ya vona ni ya vaprista lavakulu ma hlula.Kutani Pilato a gweva leswaku swi va hilaha va lavaka hakona 23:20-25,33) Ndzi ta ku nyika yini.
A ku ri endlelo ro vava leri chavisaka . Varhoma a va tirhisa endlelo leri leswaku va chavisa vanhu lava a va ri ehansi ka vona leswaku va titsongahata. Ku vambiwa minkarhi hinkwayo a ku dlaya. Naswona Yesu na yena u file hikwalaho ka swona. B ut endzhaku ka masiku ya 3, u pfuxiwile eku feni. Leswi hi swona swi endlaka leswaku yi vula leswaku nyoka “yi ta yi pfotlosa xirhendze” . A ku fanele ku ri makumu ya Yesu, kambe a ku nga ri hikwalaho ka leswi Tata wakwe a n’wi pfuxeke.
Paseka – Yesu u va wo sungula ku pfuka eku feni
Yesu a a ri esirheni masiku manharhu. A nga vonaka a fa ntsena, kumbe xiphemu xa yena ntsena xi fa, hakunene a a file. Endzhakunyana u byele mudyondzisiwa wakwe Yohane a ku:
“ Mi nga chavi, hi mina wo sungula ni wo hetelela, ni la hanyaka, ndzi file, kutani waswivo, ndzi hanya hilaha ku nga heriki, naswona ndzi ni swilotlelo swa Rifu ni Hayidesi.” (Nhlavutelo 1:19) .
I n ndzima leyi landzelaka ya Luka endzhaku ka rungula ra ku vambiwa hi ri hlaya - .
“Hi siku ro sungula ra vhiki, nimixo swinene, va fika esirheni, va ta ni mirhi yo nun'hwela leyi va yi lunghiseleleke, ni van'wana .
Kutani va kuma ribye ri rhendzelekile ri s**a esirheni. Kutani va nghena, va nga wu kumanga ntsumbu wa Hosi Yesu. Kuteloko va pfilunganyekile swinene, va vona vavanuna vambirhi va yimile ekusuhi na vona, va ambale tinguvu to vangama, kutani va chava, va korhamisa swikandza swa vona emisaveni, va ku eka vona: “Ha yini mi lava lava hanyaka exikarhi ka vafi? A nga kona laha, kambe u pfukile: tsundzukani hilaha a nga vulavula na n'wina hakona loko a ha ri eGaleliya, a ku: “ N'wana wa munhu u fanele ku nyiketiwa emavokweni ya vanhu lava dyohaka, a vambiwa, kutani hi siku ra vunharhu a pfuka.” Kutani va tsundzuka marito ya yena.” (Luka 24:1-8) .
U nantswe rifu eka wanuna un’wana ni un’wana
Sweswi, i yini leswi rifu ra Yesu ra gandzelo ri swi fikeleleke? X**a swi endla ku hambana kwihi eka mina na wena? A hi hlayeni ku s**a eka Vaheveru ndzima 2 – 2 .
“Kambe ha vona Yesu, loyi a endliweke ehansinyana ku tlula tintsumi hikwalaho ka ku xaniseka ka rifu, a rhwexiwile harhi ya ku vangama ni ku xiximeka, leswaku hi tintswalo ta Xikwembu a nantswa rifu hikwalaho ka munhu un’wana ni un’wana ... Hikuva leswi vana va dyaka nyama ni ngati, na yena hi ku fanana u teke xiphemu xa swona, leswaku hi rifu a ta lovisa loyi a nga ni matimba ya rifu, hileswaku diyavulosi” (Vaheveru 2:9 & 14) .
Kriste u herise matimba ya rifu, lama vuriwaka diyavulosi (nhlamuselo yo fanekisela ya xidyoho , ku nga ri xivumbiwa xa xiviri ), xisweswo ku hetiseka ka “xi ta ku pfotlosa nhloko”.
Xikwembu xi nyike vanhu ndlela yo balekela rifu . U nyikele gandzelo hi N’wana wa yena la nga yexe, Yesu Kreste, leswaku hi ta ponisiwa ematimbeni ya rifu.
Xikwembu “xi navela leswaku vanhu hinkwavo va ponisiwa ni ku ta eku tiveni ka ntiyiso.” (1 Timotiya 2:4) .
Xitshembiso lexi, nyiko leyi ku s**a eka Xikwembu yi tsakile swinene naswona yi tshama nkarhi wo leha ku tlula masiku ma nga ri mangani ya ku tiphina hi ku xava ka khisimusi na ku dya na vanghana na ndyangu – Khisimusi yi ta kan’we ntsena hi lembe. Xikwembu, hi rifu ra N’wana wa xona, xi hi nyika nkhuvo lowukulu swinene, lowu nga wa siku rin’wana na rin’wana evuton’wini lebyi – ivi hi laha ku nga heriki eka vutomi lebyi nga heriki.
“ Hikuva Xikwembu xi rhandze misava swinene, lerova xi nyikele hi N’wana wa xona la tswariweke a ri swakwe, leswaku un’wana ni un’wana la pfumelaka eka yena a nga lovi, kambe a va ni vutomi lebyi nga heriki.” (Yohane 3:16) .
Nyiko leyi, leyi humaka eka Xikwembu, i ya wena, hi wexe. Khisimusi na Paseka ahi swiendlakalo swa matimu ntsena swa tiko lerintsongo e Middle East leswi hlayisiweke hikokwalaho ka vuhungasi kumbe swivangelo swa mintlhaveko, i swiendlakalo swimbirhi swa nkoka swinene eka matimu ya misava – ku velekiwa na rifu, na ku pfuka ka loyi ari N’wana wa Munhu naswona nakambe N’wana wa Xikwembu.
X**a u lava ku kuma swo tala malunghana ni ndlela leyi u nga kumaka vutomi lebyi nga heriki ha Yesu Kreste Hosi ya hina? Hi kombela u tihlanganisa na adirese leyi nga endzhaku ka xiphephana lexi
Fiona Szabo, wa malembe ya 1999.
Copenhagen Denmark, hi Dzivamisoko 2006
