24/05/2026
ĐI TÌM NĂM XẢY RA TRẬN BÃO LÀM ĐỔ NHÀ THỜ ĐỒNG CỐNG
(Bài viết hướng đến kỷ niệm 100 năm thành lập giáo xứ Dương Cước * 1928-2028)
Tác giả: Vũ Văn Vụ
Suốt nhiều năm qua, các cụ cao niên trong làng như cụ Kỷ, cụ Chẩn, cụ Tý, cụ Khang, cụ Lạm… đều nhắc về một trận bão rất lớn xảy ra vào ngày 24 tháng 6 âm lịch không rõ năm nào. Trận bão ấy kèm mưa lụt, làm chết nhiều người, đồng thời làm đổ nhà thờ.
Sau trận mưa bão kinh hoàng, Cha Gioan Hà Đức Toán đã quyết định dựng lại ngôi thánh đường cho giáo xứ. Theo lời của các cụ cao niên, toàn bộ số gỗ dùng để dựng nhà thờ Đồng Cống (ảnh dưới đây), được cha Gioan mua lại từ chính ngôi thánh đường gỗ tại quê hương của ngài bên Bùi Chu, vận chuyển qua sông Trà Lý về Dương Cước. Cụ Phù cùng các cụ trong làng, kéo gỗ từ bến thuyền (lúc đó nằm gần trại nhà ông Vương bây giờ) về nhà thờ để dựng cột.
Dù năm xảy ra trận bão lớn đổ nhà thờ, là thông tin rất quan trọng để lưu trữ đối chiếu. Tuy nhiên trong thời gian dài, chi tiết này chỉ tồn tại qua ký ức truyền miệng, chưa xác định rõ niên đại.
Dù vậy, khi đối chiếu với báo chí đương thời, thấy có sự trùng khớp đáng chú ý. Một tờ báo xuất bản năm 1929 là Hà Thành Ngọ Báo -lưu trữ tại thư viện quốc gia Hà Nội, có nhắc tới một trận “cuồng phong” lớn xảy ra vào ngày 30 tháng juliet năm 1929 tại miền Bắc ( Juliet theo tiếng Pháp tức là tháng 7 dương lịch). Gây thiệt hại rất nặng nề về người và tài sản, báo mô tả như sau:
“Cái số ngót một nghìn người đã bỏ mạng đi thời chẳng kể! Còn hàng vạn người ngoi-ngóp sống, cơm chẳng có ăn, áo không có mặc, trải cái cảnh thảm khổ trời làm trong vòng tháng dài ngày rộng, còn hi-vọng ở cái tia sáng tấm lòng từ-thiện anh em".
Đối chiếu lịch âm - lịch dương thời điểm ấy, ngày 30 tháng 7 năm 1929 chính là ngày 24 tháng 6 âm lịch mà các cụ vẫn truyền nhớ.
Năm 1929, còn hợp lý ở 3 điểm:
Thứ nhất, giáo xứ Dương Cước- Đồng Cống lên xứ năm 1928, khi ấy, cha xứ Gioan Hà Đức Toán mới được bề trên địa phận Bùi Chu bổ nhiệm làm cha xứ. Mới có chuyện Ngài cùng các cụ, xây lại nhà thờ sau bão đổ. Trước năm 1928, khi còn là giáo họ, chắc chắn chưa có cha Toán về giáo xứ.
Thứ hai, các tài liệu báo chí lưu trữ, kể cả của người Pháp, cũng đều ghi nhận đúng thời gian (24/6 âm), đúng thời điểm (Bắc Kỳ) xảy ra trận cuồng phong lớn, làm chết hàng ngàn người. Trận bão lịch sử được báo chí ghi lại, đủ thấy sức tàn phá lớn cỡ nào.
Thứ ba, theo trí nhớ của nhiều ông bà, cô bác thì mặt tiền nhà thờ cũ có dòng chữ "1930" đắp bằng vôi vữa, chính là năm xây dựng nhà thờ, cũng phù hợp với thời điểm tái thiết lại sau trận bão năm 1929.
Bởi vậy, một lần nữa có thể xác định chắc chắn rằng trận đại bão đổ nhà thờ 24 tháng 6 âm lịch mà các thế hệ cao niên ở Dương Cước vẫn nhắc tới chính là trận bão lớn xảy ra vào ngày 30 tháng 7 năm 1929.
Khi tìm hiểu lịch sử Giáo xứ Dương Cước, ngoài những câu chuyện truyền miệng của các cụ cao niên. Luôn phải có sự đối chiếu với các tài liệu lịch sử còn tồn tại. Bởi lẽ, ký ức con người dù quý giá, nhưng theo năm tháng khó tránh khỏi những nhầm lẫn về thời gian và sự kiện. Tuy vậy, chính những lời kể mộc mạc ấy lại giúp lịch sử giáo xứ Dương Cước trở nên sống động hơn, mang hơi thở của một thời đã xa.
Sử ký địa phận Trung Đàng Ngoài ( in tại Phú Nhai Đường năm 1916) cho biết: Đầu thế kỉ XX, giáo họ Đồng Cống lúc bấy giờ thuộc về xứ Đồng Quan- Giáo Phận Bùi Chu với số nhân danh là 440 người. Xét về mặt nhân danh, Đồng Cống đứng thứ 3/ trên 14 giáo họ. Là giáo họ có số giáo dân đông, chỉ sau làng Đồng Quan 481 người và Luật Trung 478 người.
Bởi thế, năm 1928 Đức cha Pedro Muñagorri Trung ban sắc nâng giáo họ Đồng Cống lên giáo xứ. Điều này đã được ghi chép rõ ràng trong kỷ yếu giáo phận Thái Bình qua nhiều năm.
Sự kiện ấy là một dấu mốc vô cùng quan trọng trong lịch sử giáo xứ, để rồi năm 2028 tới đây, con cháu Dương Cước sẽ hân hoan mừng kỷ niệm 100 năm thành lập giáo xứ, dâng lời cảm tạ Thiên Chúa và tri ân các bậc tiền nhân. Bài này tuy chưa đề cập sâu đến việc cụ thể đó, nhưng xin được trình bày một vài chi tiết lịch sử thú vị, liên quan đến giáo xứ, để mọi người được biết mà thêm phần tự hào về quê hương!
![[HÌNH ẢNH] THÁNH LỄ KHÁNH THÀNH NHÀ MỤC VỤ GIÁO XỨ DƯƠNG CƯỚC-QUAN THẦY HỘI GIA TRƯỞNG.](https://img3.prayers1.com/409/877/1414043984098779.jpg)
![[HÌNH ẢNH] NGHI THỨC CẮT BĂNG KHÁNH THÀNH VÀ LÀM PHÉP NHÀ MỤC VỤ GIÁO XỨ DƯƠNG CƯỚC 01/05/2026](https://img5.prayers1.com/743/467/1414018377434673.jpg)
![|[ẢNH|] 🍀 CHÚA NHẬT PHỤC SINH ❤️Kính chúc cha xứ Anton và toàn thể cộng đoàn một mùa Phục Sinh tràn đầy bình an, niềm v...](https://img5.prayers1.com/298/658/1391832562986588.jpg)
