12/08/2026
HIỂU VỀ LỄ VU LAN BÁO HIẾU
“Cây có gốc mới trổ cành xanh lá,
Nước có nguồn mới bể cả sông sâu.
Rằng ta có bởi từ đâu?
Tổ tiên có trước, rồi sau có mình”.
1 . Vu Lan là lễ gì, nguồn gốc từ đâu, ý nghĩa thế nào?
Lễ Vu Lan, hay còn gọi là Lễ Vu Lan báo hiếu là một trong những đại lễ quan trọng nhất của Phật giáo trong năm, lễ Vu Lan vừa thể hiện tinh thần Phật giáo, đồng thời là một truyền thống văn hóa tốt đẹp của người Việt Nam. Theo truyền thống, lễ Vu Lan diễn ra vào ngày 15 tháng 7 Âm lịch hằng năm. Hiện nay lễ Vu Lan không chỉ trong ngày rằm mà thường diễn ra trong nhiều ngày của tháng 7 âm lịch.
1.1. Nguồn gốc của lễ Vu Lan
Lễ Vu Lan có nguồn gốc từ sự tích Mục Kiền Liên cứu mẹ trong kinh Phật (Kinh Vu Lan Bồn), tóm lược nét chính nội dung kinh nói rằng:
Tôn giả Mục Kiền Liên là một trong mười đại đệ tử xuất sắc của Đức Phật, Ông là người có năng lực thần thông quảng đại và lòng hiếu hạnh với tâm lành luôn thương nhớ mẹ. Sau khi mẹ ông là bà Thanh Đề quá cố, ngày đêm Ông mong được gặp lại mẹ. Sau khi tu hành đắc đạo, Ông dùng thiên nhãn để tìm kiếm mẹ khắp nơi.
Ngày nọ, Ông đau đớn khi thấy mẹ ở dưới 18 tầng địa ngục,bị đọa vào chốn ngạ quỷ (quỷ đói), chịu đói khát cực hình vì những tội lỗi, ác nghiệp khi bà còn sống. Ông dùng thần thông đưa tới cho bà Thanh Đề bát cơm, nhưng cơm bà đưa lên miệng liền hóa thành lửa đỏ.Bao nhiêu lần Ông dùng thần thông giúp bà nhưng không được.
Không đành để mẹ đau khổ, Mục Kiền Liên tìm đến Đức Phật để hỏi rõ lý do. Phật nói rằng: Vì tội của bà Thanh Đề khi còn sống: xem thường không giúp người nghèo khó, khinh rẻ phỉ báng người tu hành, sống ích kỷ tham lam, chỉ biết tới mình và người thân trong gia đình, nên khi chết bị đày xuống địa ngục làm ngạ quỷ đói. Với nhà ngươi (Mục Kiền Liên) dù thần thông lớn đến đâu, một mình cũng chưa đủ để cứu nổi mẹ vì nghiệp của bà tạo đau khổ cho rất nhiều người. Để giải thoát cho mẹ ngươi, vào ngày rằm tháng 7 (ngày tự tứ của chư Tăng), tự ngươi hãy sắm sửa lễ vật cúng dường chư Tăng mười phương cùng lời tác bạch nhờ uy lực và phước đức tập thể của chư Tăng chú nguyện để tha thứ cho lỗi lầm xưa của bà, nhờ có người con hiếu hạnh đã lo cầu xin trả nghiệp cho bà. Đồng thời dưới âm phù từl ời cầu nguyện chí thành của chư Tăng mà tâm bà Thanh Đề cũng nhận ra lỗi lầm xưa, sám hối ước nguyện thành tâm sửa lỗi lầm để về dương gian nói lại bài học cho kẻ xấu ác tránh đường nhân quả nghiệp báo. Khi đủ công đức chư Thiên cõi lành,chứng giám, cân công cao hơn tội mẹ ông mới được giải thoát.
Nghe lời Phật, Mục Kiền Liên làm theo và nhờ có công hạnh hiếu thảo, mẹ ông đã được siêu sinh thoát địa ngục về cõi lành.
Từ đó, Đức Phật dạy rằng: Chúng sinh sống ở dương gian không ít người mắc lỗi lầm, tạo nghiệp “nhân quả” đọa cõi súc sinh, ngạ quỷ,.. Người thân còn sống ai có tâm báo hiếu cho cha mẹ thân bằng quyến thuộc hãy biết làm theo thể thức này vào ngày rằm tháng 7.
Từ đó, lễ Vu Lan ra đời.
1.2. Ý nghĩa của Lễ Vu Lan
-Lễ Vu lan là dịp để báo hiếu, đền ơn sinh thành,đây là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn, tưởng nhớ và đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, ông bà, tổ tiên và những người có công dưỡng dục với mình.
-Lễ Vu lan là dịp dựng nhịp cầu cho xá tội vong nhân, theo phong tục dân gian, tháng 7 Âm lịch cũng là "Tháng Cô hồn" hay mùa "Mở cửa mả", thời gian mà các vong hồn không nơi nương tựa được tự do. Do đó, lễ Vu Lan gắn liền với các hoạt động cúng thí thực, bố thí cho các cô hồn sống vất vưởng được về nơi an yên. Ngoài ra người có điều kiện còn phóng sinh, giúp đỡ người khó khăn để tích đức cho người sống và hồi hướng công đức cho người đã khuất được siêu sinh cực lạc.
-Lễ Vu Lan là dịp thể hiện tinh thần tri ân, báo ân, Vu lan không chỉ hướng về cha mẹ hiện tại. Mùa Vu Lan còn nhắc nhở con người nhớ đến ơn tứ trọng ân:ơn cha mẹ, ơn đất nước, ơn tam bảo, và ơn chúng sinh, từ đó khơi dậy tình yêu thương và trách nhiệm xây dựng cộng đồng xã hội tốt đẹp.
1.3. Nghi thức tiêu biểu trong ngày Vu Lan.
Ngày lễ Vu Lan được diễn ra ở nhiều nơi, mỗi nơi tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, hoàn cảnh, thời gian mà tổ chức có khác nhau, nhưng khá phổ biến cho nghi thức lễ Vu Lan gần đây là các nghi thức:
-Bông hồng cài áo, nghi thức phổ biến tại các chùa ở Việt Nam vào mùa Vu Lan. Hoa hồng đỏ, dành cho những ai còn mẹ bên mình để nhắc nhở trân trọng hạnh phúc hiện tại. Hoa hồng trắng, dành cho những ai đã mất mẹ, là sự tưởng nhớ và hoài niệm ân đức tốt lành đã mất không thể lấy lại.
-Ăn chay và làm việc thiện, nhiều người chọn ăn chay, làm từ thiện, phóng sinh, cầu nguyện bình an cho cha mẹ, người thân.
-Đi chùa lễ Phật và cúng dường chư Tăng, gia đình thường sắm mâm cỗ chay dâng lên Phật và tổ tiên, nghe giảng pháp để hiểu thêm về đạo hiếu mà thực hiện cho đúng.
Mùa Vu Lan (rằm tháng 7 âm lịch) là dịp lễ thiêng liêng để người Phật tử thực hành đạo hiếu, bày tỏ lòng biết ơn và đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, tổ tiên. Theo tinh thần Phật giáo, trong mùa Vu Lan, người Phật tử thường thực hành các việc làm thiết thực sau:
2. Người Phật tử làm gì thiết thực trong mùa Vu Lan.
2.1. Thực hành hiếu đạo và báo hiếu.
-Chăm sóc và phụng dưỡng cha mẹ, ông bà, người thân. Dành nhiều thời gian quan tâm, thăm hỏi, chăm sóc sức khỏe và tinh thần cho cha mẹ, ông bà những người thân có công ơn dưỡng dục đối với mình (nếu họ còn sống), người ốm đau thì thăm nom chăm sóc.
-Hồi hướng phước báu cho cửu huyền thất tổ. Nếu cha mẹ hoặc ông bà, tổ tiên đã quá vãng, người Phật tử thường tụng kinh, niệm Phật, làm các việc thiện lành rồi hồi hướng công đức đó cho hương linh gia tiên được siêu thoát về cõi an lành.
- Đi chùa tu tập và cầu nguyện, tham dự Đại lễ Vu Lan, tham gia các khóa lễ, nghe chư Tăng Ni giảng pháp về hạnh hiếu của Bồ Tát Mục Kiền Liên, từ đó nhắc nhở bản thân sống hiếu thảo hơn.
-Tụng kinh Vu Lan, Báo Hiếu, tụng niệm các bộ kinh như Kinh Vu Lan Báo Hiếu hoặc Kinh Báo Hiếu Phụ Mẫu Ân Trọng để thấu hiểu sâu sắc công ơn trời biển của cha mẹ.
2.2. Làm phước, bố thí và phóng sinh
- Phát tâm cúng dường, cúng dường tam bảo (Phật, Pháp, Tăng) và trai tăng trong mùa Phật đản, Vu Lan để tạo phước báu.
- Làm việc thiện, giúp đỡ người khó khăn, tham gia các hoạt động từ thiện như phát quà cho người nghèo, giúp đỡ trẻ mồ côi, người già neo đơn, bệnh nhân khó khăn... và hồi hướng phước báu này cho cha mẹ (cả hiện tiền lẫn quá vãng).
- Phóng sinh cứu độ, các loài vật (cá, chim...) để nuôi dưỡng lòng từ bi, cầu nguyện cho chúng sinh được bình an và tạo phước lành.
- Ăn chay và giữ gìn giới luật, nhiều Phật tử chọn ăn chay trong suốt tháng 7 âm lịch hoặc vào ngày rằm Vu Lan nhằm giảm bớt sát sinh, tích lũy phước đức và thanh tịnh thân tâm. Giữ gìn năm giới (không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu bia), sống chậm lại và thực hành tâm từ bi trong đời sống hằng ngày.
Đại Lễ Vu Lan là dịp để mỗi người bày tỏ lòng thành, tạo phước báu gieo nghiệp lành. Mong sao mỗi người tìm thấy bình an hạnh phúc qua niềm vui làm việc thiện trong mùa Vu Lan.
Bùi Hữu Dược
