08/04/2025
TRẦN TRIỀU THÁI TỬ CHIÊU ĐỨC ĐẠI VƯƠNG - THỦY TỔ HỌ TRẦN GỐC LÀNG VÔ HOẠN.
(THỜ Ở CHÙA VÔ HOẠN VÀ NHÀ THỜ HỌ TRẦN)
Vua Xương Phù Trần Phế Đế bị giáng truất rồi bị hại, Thái tử Trần Chiêu Đức con Vua Trần Phế Đế lánh về làng Đề Kiều, huyện Siêu Thoại (nay là huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh) làm nghề đốt lò đúc đồng. Đến tuổi trưởng thành ông thành thợ đúc đồng giỏi, gặp lúc nhà Trần mất ngôi, Trần Chiêu Đức luyện tập võ nghệ mưu đồ khôi phục nhà Trần.
Cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược thất bại, hai Vua Hồ bị bắt, Trần Chiêu Đức trở về Thiên Trường cùng người tôn thất Trần Triệu Cơ mộ quân kéo vào Mô Độ tìm được con thứ của Vua Trần Nghệ Tông là Nam Quận vườn Trần Ngỗi. Ngày mồng 2 tháng 10 năm Đinh Hợi (1407), Trần Chiêu Đức và Trần Triệu Cơ phò Trần Ngỗi lên ngôi ở Mô Độ, xưng Giản Định Đế, lấy niên hiệu là Hưng Khánh đặt thành cung ở Chợ Bút.
Đầu năm Mậu Tý (1408) quân Minh mở cuộc tấn công lớn vào Mô Độ. Trần Triệu Cơ, Trần Chiêu Đức đưa Vua Hưng Khánh rút về miền tây rồi đóng quân ở Nghệ An. Quân Trị châu, châu Hóa là Đặng Tất giết quan lại nhà Minh đem quân kéo về với Vua. Trương Phụ đánh Diễn Châu, Vua cùng các tướng rút về phía nam, quân Minh đuổi theo vào cửa Bố Chính, tướng Phạm Thế Căng đón hàng Trương Phụ. Trương Phụ cho Thế Căng làm tri phủ Tân Bình, đặt lưu quan để cai trị. Tháng 6 cùng năm Đặng Tất lại giết được Thế Căng, từ Nghệ An trở vào lại thuộc Vua Trần.
Tháng 10, Vua Hưng Khánh cùng các tướng điều nghĩa quân các lộ Thuận Hóa, Tân Bình, Nghệ An, Diễn Châu tiến ra Thanh Hóa, qua các xứ Trường Yên, Phúc Thành. Ngày 14 tháng 12 đánh thắng quân Minh một trận lớn ở Bô Cô, chém được Đinh bộ thượng thư Lưu Tuy, Đô Y Lã Nghị, tham chính Lưu Dực, đô chỉ huy xứ Liễu Thông, diệt hơn 10 vạn quân Minh. Mộc Thạch chạy thoát vào cố thủ ở thành Cổ Lộng.
Sau trận thắng lớn này, Vua Hưng Khánh muốn thừa thế chẻ tre, đuổi giặc một mạch ra Đông Quan, đánh một đòn như sét đánh không kịp bịt tai. Quốc công Đặng Tất và tham mưu Nguyễn Cảnh Chân lại chủ trương quét sạch dư đảng của giặc để củng cố vững chắc Tây Đô cho khỏi sau lưng. Vì vậy, Vua tôi bất hòa. Tháng hai năm Kỷ Sửu 1409, Vua Hưng Khánh nghe lời rèm, giết Quốc công Đặng Tất và đồng chi khu mật viện tham mưu Nguyễn Cảnh Chân. Con Đặng Tất là Đặng Dung, con Nguyễn Cảnh Chân là Nguyễn Cảnh Dị căm tức vì cha bị chết oan, mới đem quân từ Thuận Hóa ra Thanh Hóa đón Trần Quí Khoáng, chúa Vua Trần Nghệ Tông, gọi Vua Hưng Khánh bằng chú, lập nên làm Vua tức Trùng Quang Đế. Vua Trùng Quang đón Vua Hưng Khánh tô làm Thái Thượng Hoàng.
Mùa hạ, tháng 5, niên hiệu Trùng Quang thứ 2,(1410) Vua cùng Đặng Dung, Nguyễn Cảnh Dị, Trần Chiêu Đức, Trần Triệu Cơ, đem quân kéo ra bến La, châu Hạ Đồng đánh bại quân của đô đốc Giang Hạo nhà Minh, quân ta thừa thắng ruổi đến Bình Than đốt phá thủy trại nhà Minh. Nhà Minh phải sai quân sang cứu viện. Gặp lúc Vua và Thượng Hoàng ngờ vực nhau, quân Minh thừa cơ đánh thắng Đặng Dung ở Hàm Tử. Vua Trùng Quang và các tướng rút quân về Nghệ An.
Tháng 6 năm Nhâm Thìn (1412), Trương Phụ và Mộc Thạch lại đem quân đánh nhau với bọn Nguyễn Súy, Nguyễn Cảnh Dị, Đặng Dung ở Mỗ Đô, vì các tướng không đồng lòng nên quân nhà Trần lại rút vào Nghệ An.
Tháng Giêng năm Quý Tỵ (1413), Vua Trùng Quang và các tướng đem quân vượt biển đánh quân Minh ở Vân Đồn – Hải Đông để kiếm lương thực. Quân ta bị thua trận 10 phần còn 3 lại rút về Nghệ An.
Trận này Tôn Thất Trần Triệu Cơ mất tích, Thân vương Trần Chiêu Đức bị thương mất bàn tay trái không theo kịp quân Vua. Thân vương ẩn náu trong dân, khi khỏi vết thương mới lẻn về làng Vô Hoạn, nay là thôn Vô Hoạn xã Nam Mỹ, huyện Nam Trực tỉnh Nam Định. Thân vương đem nghề đúc đồng dạy dân làng, lại sửa chùa Vĩnh Ninh cho em gái là Bảo Vân trụ trì. Dân làng Vô Hoạn tôn kính gọi người là Đức Ông.
Đức Ông Trần Chiêu Đức trở thành thủy tổ họ Trần làng Vô Hoạn, khi mất an táng trong khu đất rộng khoảng 7 mẫu, liền với chùa Vĩnh Ninh. Dân làng Vô Hoạn nghi nhớ công ơn dạy nghề đúc đồng của Đức Ông mới tạc tượng thờ Đức Ông Trần Chiêu Đức ở chùa Vĩnh Ninh làm “ Dương Cảnh Phúc Thần”
Trải qua các triều phong kiến đều có sắc phong thêm mỹ tự. Duệ hiệu của ông là Thần:
Trần triều thái tử Chiêu Đức đại vương
Gia tặng:
Linh phù – Dực bảo - Trung hưng – Thượng đẳng.
Có câu đối minh họa:
Đông A hệ xuất thiên hoàng phái
Nam quốc danh cao thượng đẳng thần.
Tạm dịch:
Thần Thượng đẳng tiếng tăm Nam quốc
Phái Thiên hoàng dòng dõi vua Trần.
