16/02/2026
Sự tích Bà Chúa Thác Bờ
Tương truyền trong dân gian các tỉnh miền núi Tây Bắc vẫn còn kể lại cho đến bây giờ có 2 quan điểm kể về Sự tích chúa Thác Bờ như sau:
Một là, chúa Thác Bờ là một nhân vật lịch sử có thật với tên gọi là Đinh Thị Vân là con gái của một vị tộc trưởng người Mường sinh ra và lớn lên ở vùng đất Kim Bôi, Hòa Bình dưới thời nhà Lê. Vốn dòng tiên nữ giáng sinh, gặp lúc đất nước giữa cơn loạn lạc, bà tập hợp dân Mường liên kết với các dân tộc anh em khác trong vùng nhất tâm hiệp sức đồng lòng đánh giặc. Sau khi đánh tan quân giặc, để ghi nhận công lao của bà, triều đình đã giao lại cho bà vùng đất Mường ở Hòa Bình để bà cai quản. Và tại nơi đây bà cùng với dân Mường dốc hết tâm sức xây dựng phát triển đời sống, bà dạy dân phát rẫy làm nương, xuống sông thả lưới, giúp dân trị thủy sông Đà. Những lúc thanh nhàn, Chúa bà lại một mình thong d**g trên chiếc thuyền độc mộc du ngoạn khắp nơi xuôi ngược trên sông Đà.
Sự tích thứ hai về Chúa Thác Bờ lại gắn liền với cuộc hành quân của nghĩa quân Lê Lợi . Tương truyền, khi nghĩa quân đến vùng Thác Bờ, bà Đinh Thị Vân đã kêu gọi nhân dân trong vùng quyên góp quân lương nuôi quân kháng chiến. Cũng chính bà đã tổ chức nhiều chuyến chèo thuyền đưa nghĩa quân vượt ngược sông Đà để hội quân lên đèo Cát Hãn (thuộc tỉnh Lai Châu ngày nay) để chống quân xâm lược. Sau này khi nghĩa quân Lê Lợi chiến thắng trở về, qua vùng Thác Bờ bà đã tổ chức lễ hội khao quân, lại còn huy động người dân chặt tre kết bè để đưa nghĩa quân về kinh. Trong thời gian tại đây, Lê Lợi đã dùng kiếm Thuận Thiên khắc lên đá một bài thơ khích lệ tinh thần quả cảm của quân lính và sự anh dũng của người dân nơi đây, hiện tảng đá đang được lưu giữ ở Nhà văn hóa trung tâm thành phố Hòa Bình.
Sau này khi bà qua đời lại hiển linh giúp dân, để nhớ ơn và công lao của bà vua Lê Lợi lệnh dân bản xứ lập đền thờ bà bên cạnh dòng Thác Bờ năm xưa !
