24/04/2026
Đức Thánh Cha Lêô XIV: “Với tư cách mục tử, tôi không thể ủng hộ chiến tranh, quá nhiều người vô tội đã chết”
https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2026-04/dtc-leo-xiv-voi-tu-cach-muc-tu-toi-khong-the-ung-ho-chien-tranh.html
Trên chuyến bay trở về Roma sau chuyến tông du tại châu Phi, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã trả lời các câu hỏi của các nhà báo tháp tùng ngài. Trong cuộc trao đổi, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng sứ mạng đầu tiên của ngài là loan báo Tin Mừng cho các dân tộc. Ngài cũng nhắc đến các trẻ em là nạn nhân của chiến tranh tại Iran và Libăng, lên án án tử hình, nhấn mạnh đến việc tôn trọng luật pháp quốc tế, đồng thời đề cập đến vấn đề di cư và việc chúc lành cho các cặp đồng tính.
Vatican News
Chuyến tông du: Ưu tiên loan báo Tin Mừng
Mở đầu cuộc họp báo trên chuyến bay từ Malabo, chặng cuối của hành trình tại Guinea Xích đạo, trở về Roma, Đức Thánh Cha Lêô XIV vui vẻ chào các ký giả hiện diện: “Chào tất cả anh chị em, tôi hy vọng anh chị em vẫn khỏe, và đã sẵn sàng cho một chuyến đi khác. Với pin đã được sạc đầy rồi!”.
Khoảng 70 nhà báo đã tháp tùng Đức Thánh Cha trong chuyến tông du quốc tế này. Trước khi trả lời các câu hỏi, ngài chia sẻ suy nghĩ về kinh nghiệm vừa sống tại châu Phi, nhấn mạnh ý nghĩa mục vụ của chuyến tông du:
“Khi tôi thực hiện một chuyến đi, tôi nói với tư cách cá nhân mình, nhưng hôm nay, trong tư cách là Giáo hoàng, Giám mục Roma, đây trước hết là một chuyến tông du mục vụ để gặp gỡ, đồng hành và biết đến dân Thiên Chúa. Nhiều khi người ta lại quan tâm thiên về chính trị hơn: ‘Đức Giáo hoàng nói gì về vấn đề này hay vấn đề kia? Tại sao ngài không phán xét chính phủ ở nước này hay nước khác?’. Chắc chắn có nhiều điều để nói. Tôi đã nói về công lý và ở đó có những chủ đề liên quan. Nhưng đó không phải là lời đầu tiên: chuyến đi trước hết phải được hiểu như sự diễn tả ước muốn loan báo Tin Mừng, công bố sứ điệp của Chúa Giêsu Kitô, và như thế, đó là cách đến gần dân chúng trong niềm hạnh phúc của họ, trong chiều sâu đức tin của họ, nhưng cũng trong đau khổ của họ. Ở đó, dĩ nhiên, nhiều khi cần đưa ra những nhận định hoặc tìm cách khích lệ chính người dân biết đảm nhận trách nhiệm trong cuộc sống của mình. Cũng quan trọng khi nói chuyện với các nguyên thủ quốc gia, để khuyến khích một sự thay đổi não trạng hoặc một sự cởi mở lớn hơn nhằm nghĩ đến thiện ích của dân chúng, một khả thể để nhìn nhận những vấn đề như sự phân phối của cải của một quốc gia. Trong các cuộc gặp mà chúng tôi đã có, chúng tôi đã làm một chút về tất cả những điều đó, nhưng trên hết là nhìn thấy, gặp gỡ dân chúng với lòng nhiệt thành này. Tôi rất vui mừng về toàn bộ chuyến đi, nhưng được sống, được đồng hành, được bước đi với dân Guinea Xích đạo thật sự là một phúc lành với nước... Họ vui mừng vì những cơn mưa hôm trước, nhưng trên hết là vì dấu chỉ này: được chia sẻ với Giáo hội hoàn vũ điều mà chúng ta cử hành trong đức tin của mình”.
Các câu hỏi từ các nhà báo:
Nhà báo Ignazio Ingrao hỏi (Tg1): Thưa Đức Thánh Cha, xin cảm ơn ngài vì chuyến đi đầy những cuộc gặp gỡ, những câu chuyện và những khuôn mặt. Trong cuộc gặp vì hòa bình tại Bamenda, ở Camerun, Đức Thánh Cha đã mô tả một thế giới đảo lộn, nơi một nhóm nhỏ những bạo chúa có nguy cơ hủy diệt hành tinh. Ngài nói: Hòa bình không phải là điều phải phát minh ra nhưng là điều phải được đón nhận. Các cuộc đàm phán về xung đột tại Iran đang rơi vào hỗn loạn với những tác động nặng nề trên kinh tế toàn cầu. Ngài có mong muốn một sự thay đổi chế độ tại Iran không, khi mà cả xã hội dân sự lẫn sinh viên đã xuống đường trong những tháng gần đây và thế giới đang lo ngại về cuộc chạy đua hạt nhân? Ngài gửi lời kêu gọi nào đến Mỹ, Iran, Israel để thoát khỏi bế tắc và chấm dứt leo thang? NATO và châu Âu có nên tham gia nhiều hơn không?
Tôi muốn bắt đầu bằng cách nói rằng cần phải cổ võ một thái độ mới và một nền văn hóa hòa bình. Rất nhiều lần, khi chúng ta đánh giá một số hoàn cảnh, phản ứng lập tức là phải can thiệp bằng bạo lực, bằng chiến tranh, bằng tấn công. Điều mà chúng ta đã thấy là rất nhiều người vô tội đã chết. Tôi vừa đọc lá thư của một số gia đình có con em đã chết trong ngày đầu tiên của cuộc tấn công. Và họ nói về việc giờ đây họ đã mất con mình, những bé trai, bé gái, những trẻ em đã chết trong cuộc tấn công đó. Vấn đề không phải là chế độ có thay đổi hay không thay đổi; vấn đề là làm thế nào để cổ võ những giá trị mà chúng ta tin tưởng mà không gây ra cái chết của biết bao người vô tội. Vấn đề Iran rõ ràng là rất phức tạp. Chính các cuộc thương thuyết đang diễn ra, một ngày Iran nói có và Mỹ nói không, rồi ngược lại, và chúng ta không biết sẽ đi về đâu. Tình trạng hỗn loạn này đã được tạo ra, gây nguy cấp cho kinh tế toàn cầu, nhưng rồi cũng có cả một dân chúng tại Iran là những người vô tội đang phải chịu đau khổ vì cuộc chiến này. Vì thế, về chuyện thay đổi chế độ hay không: không rõ hiện nay là chế độ nào đang tồn tại, sau những ngày đầu tiên của các cuộc tấn công của Israel và Mỹ vào Iran. Thay vào đó, tôi muốn khích lệ việc tiếp tục đối thoại vì hòa bình, để các bên tìm cách dồn mọi nỗ lực nhằm cổ võ hòa bình, đẩy xa mối đe dọa chiến tranh và tôn trọng luật pháp quốc tế. Điều rất quan trọng là những người vô tội phải được bảo vệ, điều đã không xảy ra ở nhiều nơi. Tôi mang theo bên mình một tấm ảnh của một em bé Hồi giáo mà trong chuyến viếng thăm Libăng đã đứng đó chờ tôi với một tấm bảng ghi “Chào mừng Đức Giáo hoàng Lêô”, rồi trong giai đoạn cuối của cuộc chiến, em đã bị giết. Có biết bao hoàn cảnh con người như thế và tôi nghĩ rằng chúng ta phải có khả năng suy nghĩ theo cách đó. Với tư cách là Giáo hội, tôi xin nói lại, với tư cách là mục tử, tôi không thể ủng hộ chiến tranh. Và tôi muốn khích lệ mọi người nỗ lực tìm kiếm những câu trả lời phát xuất từ một nền văn hóa hòa bình chứ không phải từ hận thù và chia rẽ.
Nhà báo Eva Fernández (Radio Cope): Chúng ta đang rời một châu lục nơi rất nhiều người mong muốn, mơ ước được sang châu Âu. Chuyến đi kế tiếp của ngài sẽ là đến Tây Ban Nha, nơi vấn đề di cư giữ một vị trí rất quan trọng, nhất là tại quần đảo Canary. Ngài biết rằng chủ đề di cư tại Tây Ban Nha đang gây nên nhiều tranh luận và phân cực, kể cả giữa những người Công giáo cũng không có một lập trường rõ ràng. Chúng ta sẽ có thể nói gì với người Tây Ban Nha, và đặc biệt với người Công giáo, về vấn đề di cư? Và nếu ngài cho phép: chuyến đi kế tiếp sẽ là Tây Ban Nha nhưng chúng tôi biết ngài có mong muốn, có ý định đi Peru và có lẽ cả Argentina và Uruguay, nhưng ngài cũng có muốn đến viếng thăm Đức Mẹ Guadalupe không?
Chủ đề di cư rất phức tạp và tác động đến nhiều quốc gia, không chỉ Tây Ban Nha, không chỉ châu Âu, Mỹ, mà là một hiện tượng toàn cầu! Vì thế, câu trả lời của tôi bắt đầu bằng một câu hỏi: miền Bắc thế giới đang làm gì để giúp miền Nam thế giới hoặc những quốc gia nơi người trẻ hôm nay không tìm thấy tương lai và vì thế đang sống giấc mơ muốn đi lên miền Bắc? Ai cũng muốn đi lên miền Bắc, nhưng rất nhiều khi miền Bắc không có câu trả lời về cách trao cho họ những cơ hội. Nhiều người đang đau khổ... Vấn đề buôn người cũng là một phần của di cư. Về phần mình, tôi tin rằng một quốc gia có quyền đặt ra những quy định tại biên giới của mình. Tôi không nói rằng mọi người phải được vào mà không có trật tự, đôi khi còn tạo ra tại những nơi họ đến những hoàn cảnh bất công hơn cả những gì họ đã rời bỏ. Nhưng nói như thế xong, tôi tự hỏi: chúng ta đang làm gì tại những quốc gia giàu hơn để thay đổi hoàn cảnh tại những quốc gia nghèo hơn? Tại sao chúng ta không thể tìm cách, hoặc thông qua viện trợ của nhà nước, hoặc qua các khoản đầu tư của những doanh nghiệp lớn giàu có, của các tập đoàn đa quốc gia, để thay đổi tình hình tại những quốc gia như những nước mà chúng ta đã thăm trong chuyến đi này? Đối với nhiều người, châu Phi bị coi là một nơi có thể đến để lấy khoáng sản, lấy sự giàu có của họ để làm giàu cho người khác, ở những quốc gia khác. Có lẽ ở cấp độ toàn cầu, chúng ta nên làm việc nhiều hơn để cổ võ công lý, bình đẳng và sự phát triển lớn hơn cho các quốc gia châu Phi này, để họ không còn phải di cư sang những nước khác, sang Tây Ban Nha, v.v. Và điểm khác mà tôi muốn đề cập là, trong mọi trường hợp, họ là con người và chúng ta phải đối xử với con người một cách nhân bản, chứ không được, nhiều khi, đối xử với họ còn tệ hơn cả loài vật. Đây là một thách đố rất lớn: một quốc gia có thể nói rằng mình không thể đón nhận quá mức này, nhưng khi con người đến, họ là những con người và xứng đáng với sự tôn trọng thuộc về mọi con người vì phẩm giá của họ.
Còn những chuyến đi sắp tới?
Tôi rất mong muốn được thăm nhiều quốc gia tại châu Mỹ Latinh. Cho đến nay vẫn chưa có gì được xác nhận, chúng ta sẽ xem. Hãy chờ đợi!
Nhà báo Arthur Herlin (Paris Match): Thưa Đức Thánh Cha, chúng con hết sức cảm ơn ngài vì chuyến đi phi thường này. Thật tuyệt vời. Trong chuyến đi này, ngài đã gặp một số nhà lãnh đạo độc đoán nhất thế giới. Làm sao ngài tránh để sự hiện diện của mình trao cho các chế độ ấy một thẩm quyền luân lý? Có phải, nói theo cách nào đó, đây là một kiểu “tẩy trắng hình ảnh” nhờ Đức Giáo hoàng hay không?
Chắc chắn sự hiện diện của một vị Giáo hoàng với bất kỳ nguyên thủ quốc gia nào cũng có thể được diễn giải theo những cách khác nhau. Điều đó có thể được diễn giải, và đã có người diễn giải như vậy, như thể Đức Giáo hoàng hay Giáo hội đang nói rằng sống theo cách đó là điều tốt. Những người khác có thể nói những điều khác. Tôi muốn trở lại với điều tôi đã nói trong những nhận định mở đầu của mình về tầm quan trọng của việc hiểu mục đích chính yếu của những chuyến đi mà tôi thực hiện, mà một Giáo hoàng thực hiện: thăm viếng con người. Và về giá trị lớn lao mà Tòa Thánh tiếp tục, đôi khi với những hy sinh lớn, dành cho việc duy trì quan hệ ngoại giao với các quốc gia trên toàn thế giới. Và đôi khi chúng ta có quan hệ ngoại giao với những quốc gia có các nhà lãnh đạo độc đoán. Chúng ta có cơ hội nói chuyện với họ ở cấp độ ngoại giao, ở cấp độ chính thức. Chúng ta không phải lúc nào cũng đưa ra những tuyên bố lớn để phê phán, phán xét hay lên án. Nhưng có rất nhiều công việc diễn ra phía sau hậu trường để cổ võ công lý, cổ võ những mục tiêu nhân đạo, để tìm kiếm, đôi khi, những tình huống có các tù nhân chính trị và tìm ra một cách để giúp họ được trả tự do. Những hoàn cảnh đói khát, bệnh tật, v.v. Vì thế, Tòa Thánh, trong khi duy trì sự trung lập và tìm cách tiếp tục một quan hệ ngoại giao tích cực với nhiều quốc gia khác nhau, thực ra đang cố gắng áp dụng Tin Mừng vào những hoàn cảnh cụ thể để đời sống con người có thể được cải thiện. Người ta sẽ diễn giải phần còn lại theo ý họ, nhưng tôi tin rằng điều quan trọng đối với chúng ta là cố gắng tìm ra cách tốt nhất có thể để giúp dân chúng của bất kỳ quốc gia nào.
Nhà báo Verena Shälter (ARD Rundfunk): Thưa Đức Thánh Cha, xin chúc mừng ngài về chuyến tông du đầu tiên tại miền Nam thế giới. Chúng con đã thấy rất nhiều nhiệt huyết và cả, con muốn nói là, một bầu khí phấn khởi. Con hình dung điều đó cũng rất xúc động đối với ngài. Con muốn biết ngài đánh giá thế nào về quyết định của Hồng y Reinhard Marx, Tổng giám mục München và Freising, cho phép chúc lành cho các cặp cùng giới trong giáo phận của ngài. Và trước những khác biệt về viễn tượng văn hóa và thần học, đặc biệt tại châu Phi, ngài dự định bảo toàn sự hiệp nhất của Giáo hội hoàn vũ về vấn đề này như thế nào?
Trước hết, tôi tin rằng điều rất quan trọng là phải hiểu rằng sự hiệp nhất hay chia rẽ của Giáo hội không nên xoay quanh các vấn đề tính dục. Chúng ta thường nghĩ rằng khi Giáo hội nói về luân lý, thì chủ đề luân lý duy nhất là vấn đề tính dục. Thực ra, tôi tin rằng có những vấn đề lớn hơn và quan trọng hơn nhiều, như công lý, bình đẳng, tự do của nam giới và phụ nữ, tự do tôn giáo, những điều phải được ưu tiên hơn vấn đề riêng biệt đó. Tòa Thánh đã nói chuyện với các giám mục Đức. Tòa Thánh đã làm rõ rằng chúng tôi không đồng ý với việc chúc lành theo thể thức cho các cặp đôi, trong trường hợp này là các cặp đồng tính như bà đã hỏi, hoặc cho các cặp trong những hoàn cảnh bất hợp lệ, vượt quá điều mà Đức Giáo hoàng Phanxicô đã cho phép cách cụ thể khi nói rằng mọi người đều có thể lãnh nhận phép lành. Khi một linh mục ban phép lành vào cuối Thánh lễ, khi Đức Giáo hoàng ban phép lành vào cuối một cử hành lớn như điều chúng ta đã có hôm nay, thì đó là những phép lành dành cho tất cả mọi người. Câu nói nổi tiếng của Đức Phanxicô “tất cả, tất cả, tất cả” diễn tả xác tín của Giáo hội rằng mọi người đều được đón nhận, mọi người đều được mời gọi, mọi người đều được mời gọi bước theo Chúa Giêsu và mọi người đều được mời gọi tìm kiếm sự hoán cải trong đời sống mình. Đi xa hơn điều này vào lúc này, theo tôi, có thể gây ra nhiều chia rẽ hơn là hiệp nhất, và chúng ta phải tìm cách xây dựng sự hiệp nhất của mình trên Chúa Giêsu Kitô và trên điều mà Chúa Giêsu Kitô dạy. Đó là câu trả lời của tôi cho câu hỏi này.
Nhà báo Anneliese Taggart (NewsMax TV): Thưa Đức Thánh Cha, trong chuyến đi này ngài đã nói về việc con người đang đói khát công lý. Chính sáng nay, đã có tin cho biết Iran đã xử tử thêm một thành viên đối lập, và điều này diễn ra trong khi chế độ đã công khai treo cổ nhiều người khác và sát hại hàng ngàn công dân của chính mình. Ngài có lên án những hành động này không? Ngài có sứ điệp nào dành cho chế độ Iran không?
Tôi lên án mọi hành động bất công. Tôi lên án việc giết hại con người. Tôi lên án án tử hình. Tôi tin rằng sự sống con người phải được tôn trọng và sự sống của mọi người, từ lúc được thụ thai cho đến khi chết tự nhiên, phải được tôn trọng và bảo vệ. Vì thế, khi một chế độ, khi một quốc gia đưa ra những quyết định tước đoạt cách bất công mạng sống của những người khác, thì rõ ràng đó là điều phải bị lên án.
