07/06/2026
Lịch sử của Mặt Nhật (Custodia hay Ostensorio)
Về mặt từ nguyên, ostensorio bắt nguồn từ động từ Latinh ostendere, nghĩa là “trưng bày”, “cho thấy”. Đây là bình thánh dùng để trưng bày Mình Thánh Chúa cho các tín hữu tôn thờ.
Nguồn gốc của Mặt Nhật gắn liền với sự phát triển của việc chầu Thánh Thể và các cuộc kiệu Thánh Thể, những thực hành phụng vụ được phổ biến từ thế kỷ XIII. Tuy nhiên, đã có những tiền thân từ trước đó, chẳng hạn như các cuộc rước được mô tả bởi Lanfranc thành Canterbury vào khoảng năm 1070, hay chiếc hộp thánh do Simon thành Saint Albans dâng tặng trong giai đoạn 1166–1183.
Những Mặt Nhật đúng nghĩa đầu tiên xuất hiện vào thế kỷ XIII, khi người ta bắt đầu chế tác các bình thánh có phần kính trong suốt để tín hữu có thể chiêm ngắm Bánh Thánh. Lòng đạo đức của các Kitô hữu thời đó thúc đẩy họ mong muốn được tôn thờ Chúa Giêsu lâu hơn sau khi Người được nâng cao trong phần truyền phép của Thánh lễ.
Theo dòng lịch sử, Mặt Nhật đã phát triển từ những bình đựng Mình Thánh có gắn ống thủy tinh và được trang trí bằng hình Chúa Giêsu hoặc Đức Trinh Nữ Maria, đến những kiểu dáng tinh xảo hơn, trong đó Bánh Thánh được giữ ở tư thế thẳng đứng bằng một giá đỡ hình bán nguyệt gọi là luneta.
Đến thế kỷ XV, hình thức đặc trưng nhất của Mặt Nhật đã xuất hiện: một ô kính trung tâm đặt Mình Thánh, được bao quanh bởi những tia sáng tỏa ra như mặt trời, nhằm làm nổi bật sự hiện diện của Chúa Kitô trong Bí tích Thánh Thể. Hình ảnh này được liên kết với câu Thánh vịnh mở đầu và được học giả phụng vụ Mario Righetti đề cập trong các nghiên cứu về lịch sử phụng vụ.
Từ thế kỷ XVI, đặc biệt tại Tây Ban Nha, người ta bắt đầu chế tác những Mặt Nhật khổng lồ dành cho các cuộc kiệu lễ Mình Máu Thánh Chúa Kitô (Corpus Christi). Nổi bật nhất là các Mặt Nhật của Nhà thờ Chính tòa Sevilla và Nhà thờ Chính tòa Toledo, trong đó Mặt Nhật của Toledo được xem là một trong những tác phẩm lớn nhất và nổi tiếng nhất trong thế giới Kitô giáo.
Tại Colombia, nghệ thuật kim hoàn thánh cũng để lại những kiệt tác đặc sắc như La Lechuga của Dòng Tên và Mặt Nhật của Đan viện Thánh Clara Hoàng gia ở Tunja. Cả hai hiện được trưng bày tại Bogotá và được xem là những báu vật của nghệ thuật phụng vụ Mỹ Latinh.
Tác giả nguyên bản: Eduar Andrés Guzmán Correa
Nguồn: Chu Trần Tuấn Anh
