07/02/2018
THỦ TỤC NGHI LỄ CÚNG TÁO QUÂN 23 THÁNG CHẠP
(Phong tục nghi lễ người Việt. Đăng lại bài viết của năm trước).
Người Việt Nam quan niệm ba vị Thần Táo định đoạt phúc đức cho gia đình, phúc đức này do việc làm đúng đạo lý của Gia chủ và những người trong nhà. Hàng năm, đúng vào ngày 23 tháng Chạp là ngày Táo Công lên chầu trời nên có nơi gọi ngày này là “Tết ông Công”, lễ cúng có cá chép (người Việt cho rằng, ông Táo cưỡi cá chép lên trời). Ngoài ra người Việt Nam còn quan niệm Táo Quân sẽ lên trời và thưa với Ngọc Hoàng Thượng Đế những sự kiện xảy ra trong năm vừa qua ở dưới trần gian. Vì thế người Việt Nam làm lễ tiễn ông Công ông Táo rất thịnh soạn với mong muốn những điều tốt đẹp nhất sẽ được thưa với Ngọc Hoàng, và những điều không may mắn hoặc không tốt sẽ được báo cáo nhẹ đi, việc làm này có thể là do Văn hóa và thói quen từ xa xưa truyền lại.
+ Đồ lễ tiễn Táo Quân gồm: Hương, nước, nến đỏ, đèn dầu, hoa, trái cây, vàng mã, tiền thật (cúng xong nhận lại để dùng, coi như lộc của lễ), kẹo bánh và các thứ khác nữa tuỳ Tâm, mâm cơm rượu, cá chép sống (nếu có chỗ thả sạch sẽ), có thêm giầy mũ áo và cá chép hàng mã. Tất cả đồ lễ đều phải tươi thơm…
+ Thời điểm làm lễ: TỐT NHẤT VÀ CŨNG MUỘN NHẤT LÀ CÚNG VÀO ĐẦU GIỜ NGỌ(11h) ngày 23 tháng Chạp. Cũng có thể cúng sớm hơn vào buổi sáng 23 hoặc ngày 22. LƯU Ý SAU KHI LÀM LỄ TIỄN TÁO QUÂN XONG MỚI ĐƯỢC BỎ CHÂN HƯƠNG ĐỂ TRÁNH BỊ ĐỘNG VÌ TỔ TIÊN VẪN NGỰ Ở ĐÓ. Nếu chưa bỏ chân hương và lau chùi bàn thờ được ngay thì có thể thực hiện việc đó từ chiều 23 đến trưa ngày 30 cũng được. Khi tỉa chân hương cần tỉa từng nén một và niệm Phật được càng tốt, cuối cùng chỉ để lại 3 chân hương.
+ Bài khấn: (khấn xong hóa bài khấn này)
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần) và (3 vái).
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy các quan Thần linh Thổ công, Thần long mạch
Con kính lạy Ông Bà tổ tiên dòng họ…
Hôm nay là ngày 23 tháng chạp năm...tín chủ chúng con là…(họ tên chủ nhà) cùng thê…(họ tên vợ) thay mặt cho các con cháu có chút lễ mọn và tấm lòng thành kính dâng lên: Ngài Đông trù Tư mệnh Táo Phủ Thần quân, các quan Thần linh Thổ công, Thần long mạch, ông bà tổ tiên nội (ngoại) tộc...Kính mời các vị Táo quân và các Tôn thần cùng ông bà tổ tiên hiển linh thụ hưởng lễ vật và phù hộ độ trì cho chúng con.
Cúi xin Tôn thần và Tổ tiên gia ân xá tội cho mọi lỗi lầm chúng con đã mắc phải trong năm. Xin ban phước lộc phù hộ độ trì, chỉ giáo cho chúng con đường đi nước bước để năm sau chúng con giữ được sức khỏe, an khang thịnh vượng, vạn sự được như ý.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám và phù hộ độ trì.
(Cầu gì cụ thể nữa thì kể ra…).
Chúng con xin phép hóa chân hương và lau dọn bát hương, bàn thờ sau lễ này.
Nam mô A Di Đà Phật (3 lần) (xong 3 vái).
+ Việc làm sau khi lễ: Khi cúng xong thì hóa vàng thả cá chép (nếu có) nhẹ nhàng ra sông hồ ao sạch, không thả vào bể cá cảnh. Sau đó tiến hành hóa hết chân hương, mỗi bát hương chỉ giữ lại 3 chân hương, lau chùi bát hương và Bàn thờ sạch sẽ. Xong thắp ngay mỗi bát hương 1 hoặc 3 nén hương. Có đủ nến đỏ (hoặc đèn dầu) và nước. Đồ lễ có hay không đều được. Chắp tay kính lạy Thần linh, Gia tiên là xong. Nhà nào có bàn thờ Phật thì phải cúng cả bàn thờ Phật. Lưu ý: Nếu Gia chủ bận quá không lau dọn Bàn thờ được luôn thì có thể để sang những ngày hôm sau nhưng phải hoàn chỉnh trước ngày 30 để đón rước Táo Quân trở về hôm làm lễ Tất Niên.
Cũng có thể cúng táo quân theo bài văn cúng sau:
SỚ CÚNG TÁO QUÂN (bài 2).
Đạo Giáo Thần Tiên Tống Táo Thần Khoa
道教送灶神科
南国...省...市...地名.
Nam Quốc... ………………………………………..
Tỉnh... ……………………………………………..
Thị... ………………………………………………
Địa danh. Phường, Xã, Thôn ……………………..
Đệ tử…………….Tên…………………………….
Hôm nay ngày …..Tại ……..
Tấu thỉnh Thổ Công táo quân thiên đình, tam giới, thần thánh chư thiên.
Thiên phủ, địa phủ, thủy phủ, nhạc phủ vạn pháp thần thông.
Tấu thỉnh Thổ Địa thần kỳ, Thành Hoàng xá lệnh.
Cung duy Thổ Công Táo Quân thiên đình. Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân. Thổ Gia Thổ Trạch Tứ Phương Ứng Giáng.
Thỉnh Môn Thần, Phúc Sự.
Thỉnh Tĩnh Thần Thanh Thủy.
Thỉnh Hỏa Thần Thượng thiên.
Thỉnh Bếp Thần Linh Hỏa.
Thỉnh Vua Bếp Tam Tài.
Thỉnh Xí Thần.
Thỉnh Khố Cung Thần trông nom trông gia nhân.
Thỉnh Ngũ Phương Ngũ Đế.
Hỏa hóa ngân lưỡng tống táo vương,
Thượng thiên hảo sự quảng tuyên dương.
Xa phu cá cá tráng ngang ngang,
Lực phu cấp bộ bôn tiền trình.
Đinh ninh Lâm môn, ngộ sơn khai lộ, phùng hà đáp kiều.
Mạc ngộ tiền trình, công đức án tiền giao ngự phân minh.
Đẳng hậu ngự phê, hưu ngộ hạn kì.
Thiên điều vô tình, báo ứng chiêu chương.
Nhất triều tống táo viên mãn, phương thị ngộ đạo tiên cơ.
TÁO VƯƠNG CHÂN KINH
Tại thiên thành tượng vi ngũ đế chi tôn thần.
Tại địa vô hình y nhất gia chi tư mệnh
Phân biện chu đường đảo chúc hỏa quan.
Thứ xử thiên đắc nhất dĩ thanh.
Địa đắc nhất dĩ ninh.
Vị vương tụng kinh.
Định trạch xá bảo an ninh.
Trù trung vô cấm kỵ tư mệnh cung táo quân.
Đại bi. Đại nguyện. Đại thánh. Đại từ.
Cửu thiên tư mệnh táo vương phủ quân.
Thỉnh thừa Thượng đế trực thuộc nhân gian.
Bảo phương ngung trạch nội.
Chấn phương giới môn đình.
Chỉ ngoại cung ngũ phương ngũ đế.
Vạn phúc phục nhiên Táo phủ Thần quân.
Tín chủ quyến thuộc mời.
Chín phương linh kỳ cương.
Lý chí ngũ phận Táo thần kỳ chi chúa tể.
Đông phương của Di quân.
Tây phương của Lục tất quân.
Nam phương của Tướng quân.
Bắc phương của Ngũ hỏa quân.
Trung ương của Tam thái quân.
Thổ hầu thổ bá quân.
Thổ mãnh thổ trọng quân.
Thổ kháng thổ khám quân.
Thổ lý thổ tôn quân.
Thổ gia quyến thuộc quân.
Niên trực, nguyệt trực, nhật trực, thời trực.
Mời ngũ phương Táo phủ Thần quân.
Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ.
Cửu cung bát quái, đẳng thần liệt vị uy linh.
Cửu thiên đông trù tư mệnh.
Định phúc táo phủ thần quân.
Thân nguyên giáp ất.
Mệnh thuộc đông cung.
Lịch thủy viêm đức dĩ hóa thân chân.
Thừa ngũ tinh nhi thủ rụng.
Siêu đan luyện hồng khắc dậu sinh thân.
Hoặc bá vân nhi hành vũ.
Hoặc thừa khí dĩ lăng phong.
Vô tình hữu sự sân bảo bách không.
Nhất gia gia hộ hộ tư mệnh chi tôn.
Đại bi, Đại nguyện, Đại thánh, đại từ.
Tán viết:
Hoàng hoàng hỏa đức
Vị đạt cửu thiên.
Linh thông hạ giới.
Trạch nhuận hoàn duyên.
Chân cơ mạc trắc.
Diệu quyết thậm huyền.
Sinh linh chi chủ.
Miên miên duyên duyên.
Cung duy:
Tư Mệnh Táo quân chức chưởng đông trù mệnh thừa xích đế.
Nhân gian trụ trạch đặc chuyên hỏa chính chi tư.
Khúc đột thâm cư đại nhậm mộc điều chi ký.
Thiện ác lục kỳ khinh trọng.
Họa phúc thám định quyền hành.
Viêm viêm chính khí thường tôn hách hách thần uy võng trắc.
Tư nhân cát nhật.
Cẩn cụ hương đăng kiền tụng bảo cáo.
Chân kinh phục vong cách tư giám sát.
Vĩnh bảo tâm thần an tĩnh.
Tứ thời đốn tuyệt hỏa tai.
Mặc phù gia trạch hưng long.
Nhất thất tư đào thụy khí.
Cẩn cốc.
ĐÔNG TRÙ TƯ MỆNH TÁO PHỦ THẦN QUÂN BẢO CÁO
Chí tâm đính lễ (1 lễ)
Tự tại hồng quang phủ.
Tiêu dao bích riệm cung.
Vi ngũ tự chi linh kỳ.
Tác thất nguyên chi sứ giả.
Vận dụng nhi uy phân hỏa đức.
Huy hoàng nhi đạo hợp âm dương.
Danh ứng thượng thiên.
Công tuyên hạ thổ hữu chuyển họa vi tường chi lý.
Thiện phục ma khư quái chi năng hóa.
Chu nhân vật nhi phúc cập cổ kim.
Vận hội linh thông nhi âm triêm hải vũ.
Thần uy võng trắc diệu rụng vô cùng.
Chí thánh. Chí thần. Chí linh. Chí ứng.
Đông trù tư mệnh định phúc táo quân.
Hóa sinh định phúc thiên tôn.
Khai kinh tán:
Hỏa đức viêm viêm, ngũ hành ru kiêm.
Hóa sinh thậm diệu, ẩn phục tối nghiêm.
Tai tường mặc phác, hưu cữu tàng chiêm.
Cổ kim hách trạc, duyên phi ngư tiềm.
Cửu Thiên Tư Mệnh, Táo Hoàng Đại Thiên Tôn.
Tư Mệnh Bảo Cáo.
Chí tâm quy mệnh lễ.
Tôn hiệu cao hoàng lí đế vị.
Chí tôn chi hiệu. Chức tư hỏa phủ.
Bỉnh tư mệnh trọng chức chi quyền.
Thống linh khí nhi quái phân bát phương.
Bộ cấm tướng nhi danh tiêu chư khúc.
Cao mạc cao vu thông minh.
Chính trực đại mạc đại vu trù nội.
Phương ngung vạn đoan. Hệ vu cương duy.
Sự tất do vu chưởng ác. Miện lưu cổn tích.
Củng triều ngự tịch chi nghiêm.
Kiếm bội y quan. Sâm liệt tiên ban chi chúng.
Cát hung quan hệ. Họa phúc du tư.
Đại bi đại nguyện. Đại thánh đại từ.
Cửu thiên đông trấn vân trù.
Chủ hỏa tư mệnh định phúc phủ quân.
Canh sinh bảo mệnh thiên tôn.
Chí tâm quy mệnh lễ.
Hỏa đức trạch dân lại dĩ sinh.
Thượng điều ẩm thực phụng song thân.
Hạ chử ung thiết tư thọ mệnh.
Đan thiên thế giới.
Táo phủ chúng thần.
Dục thù hộ hữu hữu vị năng.
Phổ cụ hương đăng.
Thân thốn kính kiền thành.
Khẩn đảo hữu quá trừng.
Ngã kim kê thủ tạ hồng ân.
Nguyện bảo môn đình đa hỉ khánh.
Đại bi đại nguyện. Đại thánh đại từ.
Xích hoàng thượng phẩm.
Tam khí hỏa quan. Động dương đại đế.
Nam đan kỷ thọ thiên tôn.
Chí tâm triều lễ.
Thánh thị đông trù táo quân.
Thuyết dữ đại chúng tri văn.
Họa phúc duy nhân tự triệu.
Báo ứng như ảnh tùy hình.
Thánh phụng ngọc đế sắc chỉ.
Mệnh thánh hạ giám phàm dân.
Gia gia hộ hộ đô hữu.
Chân thị tư mệnh chi thần.
Giám sát nhân gian thiện ác.
Nhất nhất lục tái phân minh.
Mỗi nguyệt thượng thiên tiểu tấu.
Tịch để đại tấu thiên đình.
Nhân năng thành tâm hướng thiện.
Phúc lộc trinh tường mãn môn.
Thế giới nam nữ bất thiện.
Hướng táo nhất thiết độc thần.
Đối bắc thế thóa cập nịch.
Đối bắc chú mạ lỏa trình.
Khóa táo quát oa vô kị.
Sài thực hồng uế táo môn.
Chích thuyết thần vô linh ứng.
Thùy tri hoạch tội phi khinh.
Sinh tiền bệnh khổ đoạt toán.
Tử hậu trụy lạc thụ hình.
Táo thần nhất kiến bất nhẫn.
Khuyến nhĩ đại chúng truân truân.
Đặc hàng bảo huấn bát chương.
Đệ nhất kính thiên phụng thần.
Đệ nhị hiếu thân phụng tổ.
Đệ tam hòa mục lục thân.
Đệ tứ kính tích ngũ cốc.
Đệ ngũ thống tích sinh linh.
Đệ lục giới thực ngưu khuyển.
Đệ thất kính tích tự văn.
Đệ bát giáo huấn phụ nữ.
Bát chương dụ giới ân cần.
Nhược nhân tuân phụng thánh ngữ.
Bệnh đồng khô mộc hồi xuân.
Như hữu hủy báng uế độc.
Thiên hàng tội nghiệt lâm thân.
Bái tụng vĩnh tăng phúc thọ.
Tứ thời bát tiết an ninh.
Nhất nhậm triều triều yết thánh.
Hà như cận bội pháp văn.
Côn lôn hiển tướng chủng hỏa lão mẫu.
Thiên đế tư mệnh táo quân.
Cửu thiên xuy mẫu nguyên quân.
Bắc đẩu thất nguyên sử giả.
Đông phương thanh đế giáp ất táo quân.
Nam phương xích đế bính đinh táo quân.
Tây phương bạch đế canh tân táo quân.
Bắc phương hắc đế nhâm quý táo quân.
Trung ương hoàng đế mậu kỷ táo quân.
Ngũ phương ngũ đế táo quân phu nhân.
Thiên trù linh táo địa trù thần táo.
Thiên đế kiều nam địa đế kiều nữ.
Ngũ phương du dịch táo quân thần quân.
Tả hữu tướng quân xuy đào thần nữ.
Tiền hậu trị phù Táo Quân tiểu sử.
Tiến hỏa thần mẫu du hỏa đồng tử.
Thất thập nhị táo thị tòng quyến thuộc.
Thiên thượng tam thập lục táo thần quân.
Địa hạ nhị thập tứ táo thần quân.
Bản âm cửu thiên tư mệnh hỏa hoàng phủ quân.
Táo mẫu nguyên quân.
Uy linh hiển ứng đại thiên tôn.
Táo vương nguyện triều lễ.
Cửu thiên thượng phái ân luân táo vương phủ quân.
Tấu thiện tư ác.
Tường chung vũ mãn hồng quân táo vương phủ quân.
Úc úc phân phân.
Nguyên võ đường uy hách hách táo vương phủ quân.
Hàng cát hàng tường.
Kim khuyết nội tử vi cung táo vương phủ quân.
Từ bi hộ hữu.
Tường tân tọa hưng quốc bình táo vương phủ quân.
Vạn đức đạo cao.
Thanh vi cung hoàng kim khuyết táo vương phủ quân.
Thượng đế liên mẫn.
Hoa bảo tọa phóng quang minh táo vương phủ quân.
Tư tra luật lữ.
Phùng giáp tý ngộ canh thân táo vương phủ quân.
Trực tấu thiên tào.
Lâm hối nhật sóc vọng kì táo vương phủ quân.
Thượng thiên tư truyền.
Phụng thượng đế kính táo quân táo vương phủ quân.
Phú quý vĩnh xương.
Ngũ tự thần uy linh hách táo vương phủ quân.
Diệt tội tiêu tai.
Điều lục hòa phanh ngũ vị táo vương phủ quân.
Sám hối tu trì.
Cửu thiên tư mệnh táo vương phủ quân.
Uy linh hiển ứng táo vương quân.
Trấn trạch chi thần đệ nhất tôn.
Chính trực thông minh tư hỏa phủ.
Hiệu xưng diễm tuệ phái ân luân.
Phục văn chức tại nhân gian, vị thân dân nhi tối thiết:
Cáo ưng thiên thượng, phụng đế mệnh chi vinh trừ.
Phục nguyện bách thần ủng hộ, vạn thiện tư phù.
Thỉnh thừa Thượng đế trực thuộc nhân gian.
Bảo phương ngung trạch nội.
Chấn phương giới môn đình.
Chỉ ngoại cung ngũ phương ngũ đế.
Vạn phúc phục nhiên Táo phủ Thần quân.
Tín chủ quyến thuộc mời.
Chín phương linh kỳ cương.
Lý chí ngũ phận Táo thần kỳ chi chúa tể.
Đông phương của Di quân.
Tây phương của Lục tất quân.
Nam phương của Tướng quân.
Bắc phương của Ngũ hỏa quân.
Trung ương của Tam thái quân.
Thổ hầu thổ bá quân.
Thổ mãnh thổ trọng quân.
Thổ kháng thổ khám quân.
Thổ lý thổ tôn quân.
Thổ gia quyến thuộc quân.
Niên trực, nguyệt trực, nhật trực, thời trực.
Mời ngũ phương Táo phủ Thần quân.
Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ.
Cửu cung bát quái, đẳng thần liệt vị uy linh.
Cửu thiên đông trù tư mệnh.
Định phúc táo phủ thần quân.
Thân nguyên giáp ất .
Mệnh thuộc đông cung.
Lịch thủy viêm đức dĩ hóa thân.
Nhất gia gia hộ hộ tư mệnh chi tôn.
23 Tiễn Táo Vương:
Thượng tấu Thiên đình bảo hộ cho toàn gia thân thể khỏe mạnh.
Thần thái minh mẫn. Thiên mệnh vững bền. Thọ vận dài lâu.
Nếu như có hạn mời rằng:
Thanh long về biển cả. Bạch hổ lên rừng xanh.
Địa bàn xoay vận tốt. Phong thủy chuyển hồi hoàn.
Vận như mặt trời mọc buổi sớm. Như cưỡi mây bay đi.
Tiền tài như nước mùa xuân dâng lên khi mưa xuống.
Người già thêm thọ. Người trẻ thêm phúc.
Trung niên thì đại vận hưng khởi.
Trên trời ngũ tinh tiễn trăm phúc Nhân gian cửu diệu chẳng tai ương.
Tai qua phúc đến. Lớn nhỏ bình an. Cửa nhà sạch sẽ.
Trăm phúc cùng đến. Cầu được che chở. Mọi việc suôn sẻ.
Xin dâng lễ một lòng tỏ bày kính cẩn.
Giờ…năm… tháng…ngày tốt hỏa tốc phụng hành.
Linh đàn phụng sự. Vĩnh bảo cát tường.
Phúng kinh tuyên sơ hồi hướng.