31/03/2025
SUY NIỆM LỜI CHÚA THỨ 3 TUẦN 3 MC
LỄ TRUYỀN TIN
MẦU NHIỆM TRUYỀN TIN VÀ SỰ KHIÊM NHƯỜNG CỦA ĐỨC MARIA
Khi chúng ta cùng nhau suy niệm về ngắm thứ nhất Mùa Vui trong Kinh Mân Côi – biến cố Thiên Thần Gabriel truyền tin cho Đức Maria – Giáo hội mời gọi mỗi người chiêm ngắm thái độ của Mẹ trong tư thế “người nữ tỳ của Thiên Chúa” và nài xin ơn “ở khiêm nhường” như Mẹ. Nhưng sự khiêm nhường ấy không chỉ đơn thuần là một nét nhân đức hiền hòa bề ngoài, càng không phải sự nhún nhường nặng tính xã giao. Thay vào đó, khiêm nhường nơi Đức Maria là một mầu nhiệm nội tâm sâu xa, đã được Kinh Thánh diễn bày, và Hội Thánh suốt bao đời không ngừng tôn vinh để nêu lên cho chúng ta một mẫu gương sống động. Vậy cụ thể, đức khiêm nhường của Đức Maria đã được Kinh Thánh cho thấy như thế nào? Và đâu là ý nghĩa của thái độ “Xin Vâng” – Fiat – mà Mẹ đã thưa lên trước lời cầu ngỏ của sứ thần? Từ đó, chúng ta có thể học biết điều gì để áp dụng vào đời sống ơn gọi Kitô hữu? Chắc chắn, đây là một mầu nhiệm khiến chúng ta phải dừng lại, suy gẫm thật lâu, để hiểu và để sống, hầu nhận ra con đường dẫn đến sự hoàn thiện có thể đến từ một hành vi tưởng chừng rất bé nhỏ, đơn sơ: “Này tôi là nữ tỳ của Chúa, tôi xin vâng như lời sứ thần truyền”.
Trước hết, trình thuật trong Tin Mừng Luca cho chúng ta một khung cảnh rất gần gũi và mộc mạc. Mẹ Maria – theo cái nhìn của con người thời bấy giờ – chỉ là một thiếu nữ miền quê, cư ngụ tại làng Nazareth hẻo lánh, chẳng có bề dày học thức, chẳng thuộc dòng dõi thế giá theo quan điểm phàm trần. Thế nhưng, Thiên Chúa đã chọn Mẹ từ đời đời. Lời ngôn sứ Isaia xưa kia loan báo: “Này đây, một trinh nữ sẽ thụ thai…” (x. Is 7,14) trở nên sống động nơi Mẹ. Chúa không tìm đến một cung điện, cũng không chọn người thuộc hàng vương tôn quý tộc, nhưng lại quyết định ban ân sủng cho Đức Maria – người trinh nữ nhỏ bé. Thiên Chúa không hành động theo cách tính toán của phàm nhân. Chính sự “khác thường” này làm nên những bất ngờ vĩ đại của Kinh Thánh, đồng thời cũng minh chứng rằng ơn gọi luôn xuất phát từ ý định siêu việt của Chúa. Kế hoạch tuyển chọn Đức Maria đã có trong chương trình yêu thương của Chúa từ muôn đời, bởi vì “không có gì mà Thiên Chúa không làm được” (Lc 1,37). Đứng trước biến cố ấy, ắt hẳn chúng ta cũng nên dừng lại mà chiêm ngắm: vì sao Thiên Chúa lại chọn Mẹ? Phải chăng vì Mẹ sở đắc cho mình trọn vẹn những nhân đức cao quý nhất, hay vì Mẹ thuộc về một gia tộc quyền quý hơn người? Hoàn toàn không. “Chúa đã chọn Mẹ chỉ vì Chúa muốn như vậy”. Đây là mầu nhiệm khôn dò, và ơn gọi – xét cho cùng – vẫn là ân ban nhưng không của Thiên Chúa, một ân ban không hề lệ thuộc vào công trạng con người.
Khi đã được Chúa chọn, Đức Maria còn được ban cho một tâm hồn và cung lòng trinh trong, không lây nhiễm tội nguyên tổ, để xứng đáng trở nên “Mẹ Thiên Chúa”. Đó là đặc ân Vô Nhiễm Nguyên Tội mà Hội Thánh tôn kính Mẹ. Mẹ là thụ tạo duy nhất giữa nhân loại được gìn giữ tinh tuyền, được chuẩn bị thành một đền thờ tuyệt mỹ để Ngôi Hai Thiên Chúa cư ngụ. Thế nhưng, tất cả hồng ân lớn lao đó không đồng nghĩa với việc Mẹ đánh mất tính nhân loại, hay không còn sự tự do lựa chọn. Giáo hội dạy rằng Mẹ hoàn toàn tự do đáp lại lời mời gọi của Chúa: “Này tôi đây, tôi là nữ tỳ của Chúa, xin Chúa cứ thực hiện nơi tôi…” (x. Lc 1,38). Chúng ta cần dừng lại thật lâu ở chi tiết này, vì chính nơi đây, đỉnh cao của đức khiêm nhường được mặc khải.
Nhìn vào biến cố truyền tin, không ít lần chúng ta lầm tưởng rằng, vì Chúa đã an bài mọi sự nên Đức Maria “có cũng được, không có cũng chẳng sao”. Thế nhưng Kinh Thánh và Thánh Truyền khẳng định Mẹ đã tự do thưa “xin vâng”. Nếu Mẹ từ chối, chương trình cứu độ của Chúa không phải bị vô hiệu, nhưng tự do của Mẹ vẫn đáng được Thiên Chúa tôn trọng một cách trọn vẹn. Điều này gợi nhớ đến lời Thánh Augustinô: “Chúa dựng nên con không cần có con, nhưng để cứu rỗi con, Chúa cần có con cộng tác”. Trong chương trình cứu độ cao cả, Chúa muốn có sự gắn bó, ưng thuận của con người, và Mẹ Maria đã đáp trả bằng tất cả tâm hồn, trí khôn và ý chí tự do của mình. Vì thế, “Xin Vâng” của Mẹ không chỉ là một tiếng nói thuận theo ý Chúa, mà còn là một lựa chọn có ý thức, có cân nhắc. Một lựa chọn mà ngay khoảnh khắc cất lên, Mẹ đã trở thành cánh cửa mở ra con đường ân sủng cho toàn thể nhân loại. Chính vì thế, Hội Thánh vẫn chiêm ngắm biến cố Truyền Tin như một mầu nhiệm khai mở kỷ nguyên cứu độ; kể từ giây phút ấy, “Ngôi Lời đã làm người và ở giữa chúng ta” (Ga 1,14).
Đặt vấn đề về đức khiêm nhường của Đức Maria, ta không thể không gợi nhớ lại lời Mẹ khẳng định trong kinh Magnificat: “Chúa đoái thương phận hèn tớ nữ…” (Lc 1,48). Mẹ ý thức cách thẳm sâu bản thân chỉ là một thụ tạo bé nhỏ, và rằng tất cả vinh quang, ân sủng, phúc lộc Mẹ có đều đến từ Thiên Chúa giàu lòng thương xót. Việc Mẹ “thấy mình hèn mọn” nơi lời kinh Magnificat xuất phát từ sự thật rõ ràng: Mẹ được chọn làm Mẹ Đấng Cứu Thế không phải do công trạng cá nhân, nhưng do lòng nhân hậu tuyệt đối của Chúa. Cũng vì biết mình nhỏ bé, Mẹ để cho Chúa hành động. Mẹ giống như tấm vải trắng tinh khôi mà Chúa tự do vẽ lên đó bức họa tuyệt mỹ, giống như mảnh đất sẵn sàng cho tay Người thợ gốm nhào nặn nên hình nên dạng. Đó là “căn rễ của mọi nhân đức” như các bậc thánh hiền đã nói. Nếu không có sự khiêm nhường, mọi nhân đức khác đều có nguy cơ trở thành kiêu hãnh trá hình. Nhưng với khiêm nhường, Mẹ để cho Chúa tiếp tục và hoàn tất công trình thánh thiện trên cuộc đời mình. Nhờ đó, Mẹ trở thành “nữ tỳ”, trở thành “tôi tớ” Thiên Chúa một cách trọn hảo.
Cũng trong thái độ khiêm nhường đó, Mẹ Maria đặt trọn vẹn niềm tin nơi quyền năng Thiên Chúa. Bà Elizabeth đã chúc tụng Mẹ: “Phúc cho Bà, vì Bà đã tin…” (Lc 1,45). Quả thật, niềm tin của Mẹ là niềm tin “không tỳ ố”. Ta còn thấy Mẹ hỏi lại sứ thần: “Việc ấy sẽ xảy ra thế nào, vì tôi không biết đến việc vợ chồng?” (Lc 1,34). Câu hỏi này không mang hàm ý thiếu tin, mà bộc lộ sự đơn sơ, mong muốn hiểu thêm kế hoạch của Chúa. Mẹ không phải siêu nhân, nhưng Mẹ vẫn có những thắc mắc chính đáng của một thụ tạo. Và ngay khi sứ thần giải thích: “Chúa Thánh Thần sẽ ngự xuống trên Bà…”, Đức Maria sẵn sàng chấp nhận chương trình đó, một chương trình hoàn toàn vượt ra ngoài tầm suy nghĩ của con người. Đức Maria, vì thế, chẳng những là “Mẹ Đấng Cứu Thế” mà còn là “Thầy dạy đức tin” cho cả cộng đoàn Dân Chúa. Như Thánh Giáo hoàng Gioan XXIII từng nhấn mạnh trong Tông thư Mater et Magistra: Giáo hội là Mẹ và là Thầy. Tước hiệu ấy cũng có thể áp dụng cách huyền diệu cho Đức Maria. Bởi vì Mẹ vừa là người cưu mang Đấng Cứu Thế, vừa nêu gương khiêm nhường, tín thác cho nhân loại. Hành trình đức tin của Mẹ khởi đầu tại biến cố Truyền Tin và đạt đỉnh cao khi Mẹ đứng dưới chân Thập Giá, kết hợp trọn vẹn với Hy tế của Chúa Giêsu. Nếu Mẹ không khiêm nhường và tin tưởng, hẳn Mẹ khó có thể đi trọn con đường thập giá đầy gian nan và đau thương ấy. Thế nên Mẹ trở thành “Thầy dạy đức tin” của chúng ta không phải bằng những bài huấn dụ dài dòng, nhưng bằng chính sự hiện diện âm thầm của Mẹ bên Chúa, từ lúc Mẹ “Xin Vâng” đến giây phút của Cuộc Khổ Nạn, rồi cả hành trình loan báo Tin Mừng sau Phục Sinh.
Bước sang một khía cạnh khác, khi chúng ta nhìn vào đời sống ơn gọi của bản thân, có đôi lúc chúng ta cũng cần bắt chước cách Mẹ thực hiện mầu nhiệm “Xin Vâng” trong đời thường. Mẹ Maria để cho Chúa định đoạt mọi đường lối. Chúa muốn Mẹ trở thành Mẹ Đấng Cứu Thế, Mẹ liền để cho ý Chúa thành hình và sẵn sàng ôm ấp Ngôi Lời trong cung lòng trinh khiết. Phần của chúng ta hôm nay, Chúa cũng muốn chúng ta là ai, chứ không chỉ muốn chúng ta “làm gì”. Trong thế giới nhiều biến động, khi đời sống xã hội đặt nặng tính thực dụng, đôi khi ta bị cám dỗ lao theo những kế hoạch, dự án, khởi nghiệp… để khẳng định “mình là ai”. Và dần dần, chúng ta quên mất căn tính đích thực là “con cái Thiên Chúa”, quên mất cái “tôi” sâu thẳm được Chúa mời gọi. Lắm lúc ta bị tiếng ồn ào của xã hội át mất tiếng Chúa, hoặc thậm chí không còn nghe được tiếng Chúa mời gọi. Nếu nhìn lên Mẹ Maria, chúng ta sẽ học được bài học: điều tiên quyết là phải “lắng nghe” và “để cho Chúa làm” thay vì nôn nóng hành động chỉ theo ý mình.
Có lẽ, một khi ta thật sự ý thức mình là thụ tạo bé nhỏ trước mặt Chúa, nhận ra tình yêu và sự quan phòng của Người, thì ta sẽ “thưa xin vâng” một cách bình an hơn. Trong mọi ngóc ngách của cuộc sống, từ lựa chọn ơn gọi tu trì, lập gia đình đến việc dấn thân trong sứ vụ giáo xứ, sứ vụ xã hội, ta cần nhớ luôn gắn kết với Chúa qua lời cầu nguyện và tâm tình phó thác. Nếu biết noi gương Mẹ – một tạo vật đã khiêm nhường, tin tưởng, vâng phục Chúa hoàn toàn, chúng ta cũng sẽ dần nhận ra: “Ơn Ta đủ cho con” (2Cr 12,9). Không phải lúc nào con người cũng hiểu hết cách Chúa dẫn dắt, nhưng chắc chắn, “Chúa có thể rút từ sự dữ ra điều tốt lành hơn”, và chỉ khiêm tốn đón nhận ý Chúa, chúng ta mới có thể nghiệm thấy những hoa trái kỳ diệu.
Trong khi chiêm ngắm sự khiêm nhường của Đức Maria, chúng ta cũng đừng quên rằng Đức Giêsu – Con của Mẹ – là suối nguồn và lẽ sống của mọi đức hạnh. Thư Do Thái đã nói về thái độ của Chúa Giêsu khi vào trần gian: “Này con đây, con đến để thi hành thánh ý Cha” (Dt 10,7). Thánh Phaolô quả quyết: Chúa Giêsu vốn dĩ là Thiên Chúa nhưng đã tự hủy, mặc lấy thân phận tôi đòi, khiêm nhường vâng lời cho đến chết và chết trên Thập Giá (x. Pl 2,6-8). Có thể nói, Đức Maria đã “sao chép” lại chính sự khiêm nhường của Người Con mà Mẹ cưu mang. Cuộc sống dương thế của Mẹ là một chuỗi ngày “xin vâng” với Chúa, từ biến cố truyền tin cho đến các sự kiện Vượt Qua của Con Mẹ. Từ mẫu gương đó, giờ đây Mẹ được tôn vinh trên trời, trở nên Nữ Vương các Thiên Thần và các Thánh, đồng thời tiếp tục cầu bầu cho chúng ta trước ngai Chúa. Vì thế, mỗi khi lần hạt Mân Côi, hoặc khi suy niệm riêng về ngắm thứ nhất Mùa Vui, ta hãy nhớ: lời “xin vâng” của Mẹ đã khai mở một kỷ nguyên ân sủng. Nhờ Mẹ, chính chúng ta cũng được mời gọi để thưa “xin vâng” với Chúa trong những hoàn cảnh cụ thể của đời mình.
Nhưng đâu là động lực và sức mạnh để ta sống khiêm nhường như Mẹ? Chắc chắn, nền tảng lớn lao nhất vẫn là ơn Chúa. Chúng ta không thể ép mình “khiêm nhường” theo kiểu gồng gánh, mà phải để Chúa biến đổi dần dần qua từng ngày. Mẹ Maria đã lặng lẽ gẫm suy Lời Chúa trong lòng (x. Lc 2,19), sẵn sàng đón nhận mọi thử thách; Mẹ ghi khắc và để cho Lời Chúa hướng dẫn. Cũng vậy, chúng ta cần đọc, suy niệm và sống Tin Mừng, để chính Lời Hằng Sống thấm sâu, tái tạo suy nghĩ, tình cảm, lương tâm, hướng tới sự “tự hư vô hóa” bản thân trước kế hoạch Chúa. Đó là lý do vì sao Kinh Mân Côi – với các Mầu nhiệm Vui, Sáng, Thương, Mừng – là loại kinh đơn sơ mà hết sức súc tích, luôn giúp chúng ta chiêm ngắm công trình cứu độ nơi Đức Giêsu, dưới ánh sáng mẫu gương của Mẹ.
Mặt khác, khi sống đức khiêm nhường, ta không đánh mất chính mình, cũng không để mặc cho cuộc đời “muốn trôi về đâu thì trôi”. Trái lại, người khiêm nhường luôn kết hợp mạnh mẽ với sức sống nội tâm và trở nên chính mình hơn bao giờ hết, vì họ ý thức rõ: tất cả những gì mình có – thể chất, tinh thần, tài năng, công việc, các cơ hội – đều là quà tặng của Thiên Chúa. Từ đó, thay vì rơi vào kiêu căng, họ phó thác những hoa trái lao công cho Chúa, để Chúa thánh hóa và gia tăng. Người khiêm nhường còn biết mở rộng lòng đón nhận đóng góp của anh chị em xung quanh, như Đức Maria sẵn sàng đến thăm viếng và ở lại giúp Bà Elizabeth; không phải Mẹ đến để “khoe” về sứ mạng cao trọng, nhưng vì lòng yêu thương, vì ước muốn chia sẻ niềm vui và phục vụ người chị họ đang mang thai trong tuổi già. Đó cũng là một cách diễn bày khác của khiêm nhường: hạ mình để phục vụ, quên đi chính mình để yêu thương, và nhận ra công việc của Chúa nơi những cuộc gặp gỡ đơn sơ hằng ngày.
Sau cùng, khi sắp kết thúc công cuộc chiêm ngắm mầu nhiệm Truyền Tin, chúng ta hãy hướng lòng về hình ảnh một vị Nữ Tỳ luôn sẵn sàng trả lời “xin vâng” không ngần ngại. Vậy xin được gợi lên lời nhắc nhở này cho tất cả chúng ta: trước mọi biến cố lớn nhỏ trong cuộc đời, hãy học từ Mẹ thái độ “tôi chỉ là tôi tớ của Thiên Chúa, xin hãy thực hiện nơi tôi những gì Chúa muốn”. Con đường nhân đức, con đường trưởng thành ơn gọi, không tìm được ở nơi những tham vọng chinh phục hay biểu dương bản thân, nhưng ở chỗ cởi mở trọn vẹn để cho Chúa tác động. Chúng ta vốn chỉ là khách lữ hành, thế gian này như quán trọ, bao cạm bẫy giăng mắc có thể khiến ta chao đảo. Một tâm hồn khiêm nhường, luôn suy ngắm Lời Chúa trong im lặng và trông cậy, sẽ tìm được ánh sáng để cất bước. Đó chính là hạnh phúc của người biết “trông cậy Chúa” và để Chúa hướng dẫn mình, hệt như Mẹ Maria.
Nguyện xin Mẹ dạy chúng ta nghệ thuật sống đức khiêm nhường mà Mẹ đã thể hiện một cách tuyệt vời. Xin Mẹ đưa dẫn chúng ta về với Chúa Giêsu, để dù trong phận hèn mọn thế nào đi nữa, chúng ta vẫn nhìn thấy ơn gọi cao quý của mình – ơn gọi làm con cái Chúa và thông dự vào sứ mạng của Đức Kitô. Nhờ lời chuyển cầu của Mẹ, ước gì tất cả chúng ta mỗi ngày một tiến sâu hơn trong tình yêu Chúa, đón nhận Chúa, để cũng có thể cùng với Mẹ cất lên lời: “Linh hồn tôi ngợi khen Đức Chúa, thần trí tôi hớn hở vui mừng vì Thiên Chúa, Đấng cứu độ tôi (Lc1,46-47). Và rồi, cũng như Mẹ, chúng ta được Chúa mời gọi trở nên khí cụ của lòng thương xót, để đem chính Chúa đến với thế giới hôm nay, nơi còn biết bao tâm hồn khao khát sự hiện diện của Người. Như vậy, mỗi khi chúng ta lần hạt Mân Côi ngắm thứ nhất Mùa Vui, chúng ta không chỉ “đọc” hay “nhớ” lại biến cố Truyền Tin, mà còn “sống” và làm cho mầu nhiệm ấy tái sinh trong chính cuộc đời mình, hầu ơn cứu độ của Chúa được lan tỏa đến tận cùng trái đất Amen
Lm Anmai CSsR
