06/06/2025
GIÁ TRỊ CỦA HÒA HỢP TĂNG TRONG THỜI HIỆN ĐẠI: NỀN TẢNG CHO SỰ AN LẠC VÀ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI
Trong dòng chảy không ngừng của lịch sử Phật giáo, Tăng đoàn (Sangha) luôn giữ vai trò trung tâm, là nơi quy tụ những người con Phật cùng nhau tu học, thực hành lời dạy của Đức Thế Tôn và phụng sự chúng sinh. Sức mạnh và sự trường tồn của Tăng đoàn không chỉ nằm ở số lượng thành viên hay quy mô cơ sở vật chất, mà cốt lõi chính là tinh thần hòa hợp, đoàn kết. Đức Phật đã nhận thấy tầm quan trọng đặc biệt này và chỉ dạy Sáu Pháp Hòa Kính (Lục Hòa) như kim chỉ nam cho đời sống tập thể của Tăng đoàn, tạo nên một cộng đồng thanh tịnh, an vui và vững mạnh. Giá trị của sự hòa hợp này không chỉ giới hạn trong phạm vi Tăng đoàn mà còn lan tỏa, trở thành nền tảng đạo đức quan trọng cho việc xây dựng một xã hội an ninh, trật tự và đoàn kết trong thời hiện đại.
Sáu Pháp Hòa Kính chính là những nguyên tắc sống chung căn bản, thể hiện sự tôn trọng, yêu thương và sẻ chia lẫn nhau. Trong Kinh Kosambiya (Trung Bộ Kinh 48), khi thấy các Tỳ-kheo ở Kosambi sống cạnh tranh, đấu tranh, không hòa giải, Đức Phật đã trực tiếp chỉ dạy về sáu pháp này. Ngài dạy:
"Này các Tỷ-kheo, có sáu pháp này cần phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, đưa đến vô tranh luận, hòa hợp, nhất trí. Thế nào là sáu?
1. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú từ thân hành đối với các vị đồng phạm hạnh cả trước mặt lẫn sau lưng. Pháp này cần phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp, nhất trí. (Đây là Thân hòa đồng trụ)
2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú từ khẩu hành đối với các vị đồng phạm hạnh cả trước mặt lẫn sau lưng. Pháp này cần phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp, nhất trí. (Đây là Khẩu hòa vô tránh)
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo an trú từ ý hành đối với các vị đồng phạm hạnh cả trước mặt lẫn sau lưng. Pháp này cần phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp, nhất trí. (Đây là Ý hòa đồng duyệt)
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, đối với các tài vật nhận được đúng pháp, hợp pháp, cho đến những tài vật thâu nhận chỉ trong bình bát, Tỷ-kheo không phải là người không san sẻ, các tài vật nhận được như vậy, phải là người san sẻ dùng chung với các vị đồng phạm hạnh có giới đức. Pháp này cần phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp, nhất trí. (Đây là Lợi hòa đồng quân)
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, đối với các giới luật không có vi phạm... đưa đến thiền định, Tỷ-kheo sống thành tựu trong các giới luật ấy với các vị đồng phạm hạnh cả trước mặt lẫn sau lưng. Pháp này cần phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp, nhất trí. (Đây là Giới hòa đồng tu)
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, đối với các tri kiến thuộc về bậc Thánh có khả năng hướng thượng... Tỷ-kheo, sống thành tựu tri kiến như vậy, cùng với các đồng phạm hạnh cả trước mặt lẫn sau lưng. Pháp này cần phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp, nhất trí. (Đây là Kiến hòa đồng giải)
Này các Tỷ-kheo, có sáu pháp này cần phải ghi nhớ, tạo thành tương ái, tạo thành tương kính, đưa đến hòa đồng, đưa đến không tranh luận, hòa hợp, nhất trí.
"(Trích Kinh Kosambiya, Trung Bộ Kinh 48, bản dịch HT. Thích Minh Châu)
Những lời dạy này nhấn mạnh việc thực hành lòng từ bi qua thân, khẩu, ý; sự chia sẻ lợi ích vật chất một cách công bằng; việc cùng nhau giữ gìn giới luật thanh tịnh; và sự thống nhất trong nhận thức đúng đắn (chánh kiến). Sáu pháp này chính là chất keo gắn kết các thành viên, tạo nên một Tăng đoàn vững mạnh từ bên trong, như Kinh Pháp Cú đã khẳng định niềm vui của sự hòa hợp: "Vui thay Tăng già hòa hợp / Lành thay bốn chúng vui mà đồng tu".
Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều biến động, cám dỗ và thách thức, giá trị của Hòa hợp Tăng càng trở nên cấp thiết. Một Tăng đoàn hòa hợp, thanh tịnh sẽ là nơi nương tựa tinh thần vững chắc cho Phật tử và cộng đồng. Sự đoàn kết nội bộ giúp Tăng đoàn giữ vững thanh danh, tránh được những thị phi, chia rẽ có thể làm suy yếu Phật pháp. Khi Tăng đoàn sống đúng theo tinh thần Lục Hòa, hình ảnh những người tu sĩ phạm hạnh, đoàn kết, yêu thương sẽ là bài pháp sống động, có sức cảm hóa mạnh mẽ, góp phần lan tỏa Chánh pháp và những giá trị đạo đức tốt đẹp vào đời sống. Ngược lại, sự mất đoàn kết, tranh chấp nội bộ không chỉ làm tổn hại uy tín Tăng đoàn mà còn khiến niềm tin của tín đồ suy giảm, ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp hoằng dương Chánh pháp.
Tinh thần hòa hợp của Tăng đoàn không chỉ có ý nghĩa nội tại mà còn mang giá trị xã hội sâu sắc. Những nguyên tắc của Sáu Pháp Hòa Kính như tôn trọng lẫn nhau, giao tiếp hòa ái, chia sẻ lợi ích công bằng, tuân thủ quy tắc chung, thống nhất quan điểm vì mục tiêu chung... chính là những bài học quý báu cho việc xây dựng một xã hội an ninh, trật tự, đạo đức và đoàn kết dân tộc. Một xã hội mà mọi thành viên biết sống hòa hợp, tôn trọng kỷ cương, đề cao lợi ích tập thể, biết lắng nghe và chia sẻ, chắc chắn sẽ là một xã hội ổn định, văn minh và phát triển bền vững. Tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, vốn là truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, càng được củng cố và phát huy khi mỗi người, mỗi cộng đồng, noi gương tinh thần hòa hợp của Tăng đoàn, cùng nhau xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.
Vì vậy, việc thực hành và phát huy giá trị của Hòa hợp Tăng là trách nhiệm không chỉ của riêng hàng ngũ xuất gia mà còn của tất cả những người con Phật. Mỗi thành viên trong Tăng đoàn cần ý thức sâu sắc về tầm quan trọng của sự đoàn kết, luôn lấy Sáu Pháp Hòa Kính làm phương châm sống và tu tập. Hãy cùng nhau xây dựng một Tăng đoàn hòa hợp, thanh tịnh, làm chỗ dựa tâm linh vững chắc cho xã hội, giữ gìn thanh danh Tăng đoàn, hộ trì Chánh pháp trường tồn. Thông qua đó, chúng ta không chỉ góp phần vào sự phát triển của Phật giáo mà còn đóng góp thiết thực vào việc xây dựng một xã hội Việt Nam ngày càng an lạc, đạo đức, kỷ cương và đoàn kết, nơi mọi người cùng chung sống trong hòa bình và yêu thương.
Tài liệu tham khảo:
• Kinh Kosambiya (Trung Bộ Kinh 48). Trong Kinh Trung Bộ, tập 1. HT. Thích Minh Châu dịch. Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, 1992. https://www.budsas.org/uni/u-kinh-trungbo/trung48.htm
• Thích Đạt Ma Phổ Giác. Phật dạy sáu pháp lục hòa kính.