23/04/2024
CÂY TRÔI 1000 TUỔI VÀ DÒNG SÔNG ĐỖ ĐỘNG XƯA
Trải qua hơn 1.000 năm tuổi, cây Trôi cổ thụ làng Bình Đà, Thanh Oai (Hà Nội) vẫn xanh tốt, tán xòe rộng, nhìn từ xa giống như một chiếc ô khổng lồ. Cây còn gọi là cây âm dương ở ngoài cánh đồng Thôn Chua ( xưa gọi là Thôn Minh Châu, dịch ra tức là Hòn Ngọc Sáng) được coi là báu vật của làng có đặc điểm 2 năm mới ra hoa kết trái 1 lần, cây cao chừng 10m; tán xòe rộng, đường kính hơn 15m; chu vi gốc cây khoảng 8m và phải 6 - 7 người đàn ông trưởng thành ôm mới được hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam (VACNE) công nhận là “Cây di sản Việt Nam” vào năm 2016. Tương truyền cây trôi được sứ quân Đỗ Cảnh Thạc, thời Đinh Bộ Lĩnh loạn 12 sứ quân trồng làm mốc ranh giới giữa làng Bảo Đà ( Bình Đà) và làng Sinh Quả. Đặc thù của cây trôi là chỉ có 1 thân, nên cây cao và bên trên có nhiều tán; tán cây xòe rộng ra xung quanh, như cái ô. Rễ trùm bám sâu xuống lòng đất. Ngày xưa, xung quanh cây rậm rạp, nhiều cây cối xanh tốt um tùm nên có thời người ta dùng cây trôi làm chòi canh gác và ẩn nấp để chốn quân thù.
Thời loạn 12 sứ quân. Thành Bảo Đà do sứ quân Đỗ Cảnh Thạc chiếm giữ, hùng cứ vùng Đỗ Động Giang Theo thần phả Độc nhĩ đại vương ở Bảo Đà (Bình Đà), năm 966, Đỗ Cảnh Thạc là người trí dũng mưu lược, Đinh Bộ Lĩnh phải bàn mưu tính kế mà đánh. Ban đêm, Đinh Bộ Lĩnh cho quân bao vây 4 mặt thành và tiến đánh bất ngờ vào Trại Quyền. Bấy giờ Đỗ Cảnh Thạc đang ở đồn Bảo Đà, quân tướng không ứng cứu được nhau, bị mất cả thành luỹ, đồn trại, lương thực bèn bỏ thành chạy. Hai bên giao tranh hơn một năm sau, Đinh Bộ Lĩnh hạ được thành. Đỗ Cảnh Thạc tháo chạy và bị trúng tên chết ở chân núi Sài Sơn.
Thành Bảo Đà, bên cầu Thanh Oai, cầu này bắc qua sông Đỗ Động. Theo Cương mục: "Sông Đỗ Động phát nguyên từ cái đầm lớn ở xã Đàn Viên, huyện Thanh Oai, chảy qua các xã Sinh Quả, Khúc Lý, Bối Khê...đi khuất khúc đến đến xã Thượng Cung, huyện Thượng Phúc (Thường Tín, Hà Nội) thì hợp với sông Nhuệ". Đầm Thượng Thanh, chính là vết tích của dòng sông Đáy cũ tức Hát Giang, bởi vậy nguyên sơ thì Đỗ Động giang nối Hát Giang với Nhuệ Giang. Sông Đỗ Động hiện nay đã bị bồi đắp gần hết, chỉ còn dấu vết hồ đầm rải rác. Trước cửa chùa Đại Bi làng Bối Khê, lưu lại dấu tích một đoạn của Đỗ Động giang, tạo thành cảnh quan, phong thủy đẹp cho ngôi chùa cổ.
