08/02/2023
🙏🙏🙏 THÁNH ÔNG HOÀNG TƯ
🙏 Thánh hiệu: Quận He thủy thần Đông Đạo Thống Quốc Bảo Dân Đại tướng quân
🙏 THÁNH TÍCH:
Có hai tích về Thánh ông Hoàng Tư
1. Tích ngài là thiên thần: Thánh Hoàng Tư là con của Đức Vua Cha Động Đình tước hiệu: Thượng Đẳng Thần Thủy Cung Hoàng Tử được Vua Cha giao cho cai quản thủy cung. Thánh Hoàng Tư không giáng sinh.
2. Tích ngài là nhân thần:
Có tài liệu cho rằng Quan Hoàng Tư có giáng sinh và đó chính là Tướng quân Nguyễn Hữu Cầu - Lãnh tụ cuộc khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu lẫy lừng vào thời vua Lê Trung Hưng.
✍️ Nguyễn Hữu Cầu người xã Lôi Động, tổng Hương Đại, huyện Thanh Hà (nay thuộc xã Tân An), huyện Thanh Hà, Hải Dương, Việt Nam. Ngài xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo, từ bé nổi tiếng hiếu học và học rất giỏi, có tài cả văn kiêm võ, lại bơi lội rất giỏi nên được gọi là quận He (He là tên loài cá ở biển Đông, bởi Hữu Cầu bơi khoẻ và hùng dũng nên được gọi như vậy).
✍️ Lớn lên vào thời vua Lê chúa Trịnh, thấy dân chúng lầm than ông lấy làm bất bình, bèn theo Nguyễn Cừ dấy binh khởi nghĩa, lại được Cừ yêu quý gả con gái cho. Về sau Nguyễn Cừ bị bắt, đích thân Nguyễn Hữu Cầu trở thành thủ lĩnh ba quân, mưu mẹo thao lược, cướp của quan tham ác bá chia cho dân nghèo nên rất được lòng dân, đánh đâu thắng đó, chém chết nhiều tướng giỏi của triều đình.
Vì ngày thường cướp được thóc gạo của thuyền buôn, đem cho dân nghèo, lại nổi danh là vị tướng tài ba, dũng cảm, gan dạ, giỏi võ nghệ, có tài thu phục nhân tâm cho nên Quận He đi đến đâu cũng có người theo, muốn lấy bao nhiêu quân lương cũng có.
Ngài được các sử gia đánh giá là người kiệt hiệt, nhiều mưu mẹo nhất trong số các thủ lĩnh khởi nghĩa lúc đó. Có khi bị vây hàng mấy vòng, bị vây bắt ông một mình một ngựa phá vây ra, rồi chỉ trong mấy ngày lại có hàng vạn người đi theo.
✍️ Các tướng sĩ họ Trịnh ai cũng sợ quận He, duy chỉ có Phạm Đình Trọng là bạn học thuở nhỏ là người hiểu quận He không hề nao núng.
Thuở nhỏ Nguyễn Hữu Cầu và Phạm Đình Trọng cùng học một thầy, ngay từ nhỏ đã thể hiện chí khí khác nhau và trở thành hai đối địch trong lớp học. Đến khi lớn lên người ra làm quan, người làm khởi nghĩa lại đối địch khi cầm quân. Khi ra mặt trận không chỉ đối gươm mà vẫn đối cả chữ.
Tương truyền có lần hai bên đối trận, Phạm Đình Trọng ra vế đối sai người đưa cho Cầu như sau:
Thổ triệt bán hoành, thuận giả thượng, nghịch giả hạ
(土撤半横, 順者上, 逆者下)
Nghĩa là: chữ "thổ" (土) nếu bỏ đi một nửa nét ngang, để xuôi là chữ "thượng" (上), để ngược là chữ "hạ" (下). Câu này có ý đe doạ Cầu nếu thuận theo triều đình thì có chức, chống lại thì bị diệt.
Hữu Cầu viết thư đối lại rằng:
Ngọc tàng nhất điểm, xuất vi chúa, nhập vi vương
(玉藏一點, 出為主, 入為王)
Nghĩa là: bộ "ngọc" (玉) có một dấu chấm, để lên đầu là chữ "chúa" (主), bỏ đi là chữ "vương" (王).
Ý nói chí lớn của mình chẳng làm chúa cũng làm vua chứ không chịu hàng.
✍️ Do Phạm Đình Trọng quá hiểu Nguyễn Hữu Cầu, lại nắm binh lớn chênh lệch nên mới đánh bại được ông. Đến khi bị bắt Phạm Đình Trọng lại gần xem Cầu có kêu cầu gì không, nếu cầu xin khẩn thiết sẽ được tha chết nhưng Nguyễn Hữu Cầu thản nhiên ngồi hát xướng rất ngang tàng, lại ngay lập tức ngâm bài thơ “Chim trong lồng”, còn lưu danh đến ngày nay:
“Nhất lung thiên địa tàng thân tiểu
Vạn lý phong vân cử mục tần
Hỏi sao sao luỵ cơ trần
Bận tài bay nhảy, xót thân tang bồng
Nào khi vỗ cánh rỉa lông
Hót câu thiên túng trong vòng lao lung
Chim oanh nọ vẫy vùng giậu bắc
Đàn loan kia túc tắc cành nam
Mặc bay đông ngữ tây đàm
Chờ khi phong tiện dứt dàm vân lung
Bay thẳng cánh muôn trùng tiêu Hán
Phá vòng vây làm bạn kim ô
Giang sơn khách diệc tri hồ?”
TẠM DỊCH:
"Một lồng trời đất giam thân nhỏ
Muôn dặm gió mây phóng mắt nhìn
Hỏi sao sao luỵ cơ trần
Bận tài bay nhảy, xót thân tang bồng
Nào khi vỗ cánh rỉa lông
Hót câu thiên túng trong vòng lao lung!
Chim oanh nọ vẫy vùng giậu bắc
Đàn loan kia túc tắc cành nam
Mặc bay Tây tán, Đông Bàn
Chờ khi thuận tiện bẽ gãy lồng mây
Bay thẳng cánh muôn trùng tiêu Hán
Phá vòng vây làm bạn kim ô
Trong chốn giang sơn ai biết chăng?"
Sau khi bị triều đình giết, thân xác của ngài trôi dạt vào bãi Trà Cổ.
✍️ Cuộc khởi nghĩa do tướng quân Nguyễn Hữu Cầu lãnh đạo cuối cùng tuy thất bại nhưng hình ảnh người tướng quân uy nghi, chính trực, dũng cảm, hết lòng vì cuộc sống no ấm của người dân nghèo mãi mãi không thể phai mờ.
Nhân dân đã lập đền thờ để tưởng nhớ và tỏ lòng biết ơn và tôn xưng ngài là Thủ Thần Đông Bắc Bộ.
🙏 ĐỀN THỜ CHÍNH:
Đền thờ chính của Ngài tại thôn Cửu Điện, Nhân Hòa, Vĩnh Bảo, Hải Phòng.
Ngoài ra, có một số nơi thờ Tướng Quân Nguyễn Hữu Cầu như:
- Miếu Ngọc Xuyên - Đồ Sơn: Ngài được mệnh danh Bát Bộ Tôn Thần.
- Đền vạn Ngang - Đồ Sơn: Tại đây Ngài được tôn là Đông Đạo Thống Quốc Tướng Quân Nguyễn Hữu Cầu - Đây chính là danh tự xưng của Tướng Quân Nguyễn Hữu Cầu.
- Đình Trà Cổ, Móng cái, Quảng Ninh thờ thành hoàng làng và thờ Quận He (tên gọi khác của Tướng Quân).
- Tại quê Phạm Đình Trọng (vừa là bạn học, vừa là 2 tướng đối địch trên chiến trường) có đền thờ Phạm Đình Trọng và có cả đền thờ Nguyễn Hữu Cầu.
- Tại quê hương ông làng Đồng Nổi, Thanh Hà, Hải Dương có thờ mộ của cha ông và đình làng thờ tam vị Thành Hoàng trong đó có Quận He. Hàng năm vào ngày 11-13/3 âm lịch tổ chức lễ hội.
✍️ Giai thoại hội chọi trâu Đồ Sơn
Theo truyền miệng, hội chọi trâu là xuất phát từ việc nghĩa quân của Nguyễn Hữu Cầu làm thịt trâu để mừng chiến thắng. Nhưng khi bắt đầu làm thịt thì mấy chú trâu lao vào húc nhau. Quân sĩ và nhân dân cùng kéo đến xem. Vì thế sau này hàng năm dân Đồ Sơn mở hội chọi trâu để tưởng nhớ tướng quân Nguyễn Hữu Cầu.
Tuy nhiên, theo sách Đại nam Nhất Thống Trí thời Nguyễn lại cho rằng: Hội Chọi Trâu Đồ Sơn xuất phát từ việc có người đi đêm qua miếu thủy thần có hai con trâu húc nhau. Đến gần thì cả hai biến mất. Vì thế, mới có hội chọi trâu để tế thần
🙏 HẦU THÁNH HOÀNG TƯ:
Thánh ông Hoàng Tư rất hiếm khi ngự đồng. Chỉ những người có căn kiêm chi hoặc căn lục bộ khâm sai mới hầu Ngài. Khi ngự đồng ngài diện áo vàng, khăn chít mỏ rìu, mặc áo trấn thủ, mạng chéo, đi cờ kiếm.
🙏 BẢN VĂN CỔ - THÁNH HOÀNG TƯ:
Triệu Tường, Quán Sở, lầu Tần ngao du
Ông Hoàng Tư thông minh chính trực
Hiển đại hùng đại lực ung dung
Cân đai mũ sắt áo đồng
Đêm ngày chầu chực đền rồng quyền cao
Có phen ông ngự đền vàng
Trong triều mấy kẻ giám đương được người
Xuống cõi đời chọn người quyền quý
Bắt làm đồng cứu thế độ dân.
Nguồn: St
