01/02/2024
CÚNG ÔNG TÁO Ở BẾP HAY TRÊN BAN THỜ?
Nhiều Phật tử hỏi Chùa Vân Phong là cúng Ổng Táo thì cúng ở bếp hay ở ban thờ mới đúng? Vì hiện nay trên mạng mỗi nười nói một kiểu.
Để trả lời thấu đáo việc này thì cần có cái nhìn tổng quát, nếu không thì sẽ bị rơi vào quan điểm cá nhân mà thôi.
Về danh hiệu, Ông Táo có thần hiệu đầy đủ là Cửu Thiên Đông Trù Ty Mệnh Táo Phủ Thần Quân. Tục thờ Táo Quân là tín ngưỡng đa thần của dân Việt cổ. Đa thần là tín ngưỡng thờ rất nhiều các vị thần của thiên nhiên đất trời: Thần nước, thần lửa, thần sông, thần núi, thần đất, thần cây, thần ngày, thần đêm .v.v..
Về ý nghĩa, ban đầu của việc thờ thần Táo là lòng tri ân vị thần cai quản nhà bếp. Táo (灶/竈) nghĩa là cái bếp, Quân (君)là cai quản. Táo Quân là thần cai quản nhà bếp. Ngày xưa nấu bếp hoàn toàn bằng lửa, nhà cửa lại là nhà tranh vách đất, nên có sự nguy hiểm không hề nhẹ. Vì vậy nhà bếp không chỉ quan trọng là tạo ra thức ăn hằng ngày cho cả nhà, mà còn liên quan sự an toàn cho ngôi nhà. Một năm được bình an với lửa và được cung cấp thức ăn để nuôi sống, vậy còn điều gì quan trọng hơn nữa, nên đó là một ân đức lớn, cần được ghi nhớ và hứa hẹn năm mới luôn cẩn thận và chu đáo. Ý nghĩa ban đầu là vậy, nhưng con người luôn có tham và sân, làm được tí việc tốt thì muốn được kể công thật nhiều, nhỡ làm việc gì xấu là luôn mong được tính nhẹ tội, vì vậy Táo Quân đã trở thành vị thần báo cáo công tội của chủ nhà. Điều này cũng tốt mà cũng không tốt, nếu trung thực thì sẽ cố gắng để làm nhiều việc thiện, xa lánh việc ác, để được Táo Quân báo cáo lên trên; nếu không trung thực thì việc cúng Ông Táo sẽ trở thành hành động hối lộ.
Về nơi cúng lễ, cúng ở bếp hay ở ban thờ chung với gia tiên là phụ thuộc văn hoá của mỗi vùng. Người miền Trung và miền Nam, không có tín ngưỡng thờ thần linh thổ địa chung trên ban thờ gia tiên, nên họ có một ban thờ nhỏ bên trên nhà bếp để thờ Táo Quân. Người miền Bắc, không có ban thờ Táo Quân ở bếp, lại có bát hương thần linh thổ địa trên ban gia tiên, nên thần Táo đã được thờ chung trên này. Như vậy, thờ ở đâu thì cúng ở đó là đúng. Tuy nhiên, nhiều người không biết tổng thể, cứ đăng đàn nói cách thờ cúng của mình là đúng, cách khác là sai, làm người nghe bị loạn tâm.
Cuối cùng, chúc quý vị mỗi lần cúng Táo Quân thì nhớ làm nhiều điều thiện, xa lánh hết thảy điều ác, luôn biết ân, tri ân và đền ân.
Hạ Long, ngày 22/12/Quý Mão - 2024
THÍCH THANH VĂN
CHÙA VÂN PHONG - HẠ LONG
