16/01/2024
Liên Hoa Tự là ngôi chùa được hình thành lâu đời, mang đậm nét di tích lịch sử, do tín đồ Phật giáo Hòa Hảo xây dựng kiên cố từ năm Giáp ngọ (1954) tọa lạc Ấp Mỹ hòa A, xã Mỹ Hội Đông, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.
Chùa được xây dựng trên tổng diện tích: 30.033m vuông, cặp hương lộ, tả ngạn sông Hậu tạo nên dòng hợp lưu Vàm Nao, kiến trúc theo lối chân phương truyền thống, chánh điện nhô ra, Đông lang, Tây lang lùi lại, mái tam cấp, nóc chánh điện ở giữa cao, phía trước, sau thấp hình chữ sơn (…). Hậu tự nối liền chánh điện, xây dựng kiên cố, bê tông cốt thép, nền gạch, tường vôi, mái ngói, diện tích nền 264m vuông, hướng cửa về phía Tây; trên nóc chùa ghi đậm bốn chữ PGHH uy nghiêm.
*** Quá trình hình thành:
Theo lời kể lại của các kỳ lão trong làng, nền chùa xưa kia là nền miếu củ, có nhiều cây cổ thụ. Năm 1914, ông Lý Văn Ngân (tức xã Ngân) làm đơn xin với chính quyền thời Pháp thuộc lập miếu thờ bà Chúa Xứ, cử người hương khói, cúng kiếng để được bà gia hộ cho dân làng yên ổn làm ăn. Bấy giờ miếu chỉ được cất thô sơ bằng tre lá.(nơi đây có nền miếu củ bỏ hoang)
Sau đó, khoảng năm 1920, ông Ba Thụ (Nguyễn Văn Thụ) quê ở xã Bình Mỹ, quận Châu Phú, tỉnh Châu Đốc. (Nay thuộc xã Bình Phú, huyên Châu Phú, tỉnh An Giang) chuyên mua bán đến viếng, thấy miếu trống vắng xiêu vẹo không ai nhang khói, nên ông thỉnh ý bà con địa phương và xin phép làng tu sửa lại thành am cốc, để làm nơi tu hành và trị bịnh cho bá tánh. Ông có tài bốc thuốc trị bịnh rất hay, và có tài nuôi con trẻ nhỏ, nên được sự tin tưởng, ủng hộ của dân làng.
Năm 1927, ông Ba được sự ủng hộ của bà con địa phương và quanh vùng, nhứt là thân nhân người bịnh được ông chữa khỏi, nhiều người ủng hộ kẻ công, người của dựng lên ngôi chùa cột săng, lợp lá rộng rãi và thỉnh tượng Phật về thờ, có chuông mỏ để ông tụng niệm, từ dó nơi nầy được gọi là Chùa lá. (Có người gọi là chùa Cây Dầu).
Đến năm 1932, tín ngưỡng Phật giáo ảnh hưởng rộng trong vùng, chùa được dân trong làng cùng nhau đóng góp trùng tu lại, nền lót gạch tàu, cột gỗ, vách ván, lợp ngói khang trang, mặt tiền chùa hướng về phía đông. Nội tự chỉ có chánh điện với các ngôi thờ: số 1, số 2, số 3 và bàn Hộ Pháp. Chánh điện chì thờ hình tượng Phật và một cái chuông lớn để giống lên trong giờ công phu lễ bái.
Chùa trùng tu xong, ông Ba vẫn ở đây hương khói tu hành cho đến lúc cuối đời, thượng thọ già yếu, con cháu ông rước về kinh 10, kinh xáng Cây Dương, xã Bình Phú, huyện Châu Phú, tỉnh An Giang. Sau khi ông mất thi hài được an táng tại quê nhà . Ông ba quý danh Nguyễn Văn Thụ, sinh năm 1864, mất ngày mùng 10 tháng 2 Kỷ sửu 1949.
Đông môn, Tây môn. Giữa Đông Tây môn, ngoài hàng rào có một tấm bia lưu niệm ghi rỏ ngày khởi công kiến trúc và hoàn thành chùa. Sau tấm bia bên rào là bàn Thông Thiên. Chung quanh khuôn viên chùa trồng hoa kiểng và có cây cao bóng .
Chùa LIÊN HOA TỰ
Mặt tiền chùa nơi cột hàng ba có 06 câu liễn. Lúc còn chùa lá, bà hai Huỳnh Thị Én, sinh năm 1887, mất ngày 25 tháng 2 năm 1940, mộ chôn trong khuôn viên chùa phía sau Đông lang, là người giàu có trong làng, có chồng không con, bà làm thường trụ và lo thắp hương trong chùa, bà hai Én đã hiến toàn bộ ngôi nhà cổ kính của bà cho chùa sử dụng.
Năm 1939, Đức Huỳnh Giáo Chủ khai sáng đạo tại làng Hòa Hảo, quận Tân Châu, (nay thuộc xã Phú Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang) số đông người ở làng Mỹ Hội Đông đến qui y thọ giáo với Ngài, trong đó có bà hai Én và bốn ông Cả (cũ mới) của làng. Có lần bốn ông Cả: ông Lâm Ngọc Ấn (Cả sáu), ông Lâm Văn Vĩ (Cả mười), ông Dương Văn Xây (Cả Xây), ông Phan Văn Dương (Cả Dương), lên Hòa Hỏa đến nhà Đức Ông (Thân sinh Đức Thầy), nghe Đức Thầy thuyết pháp, vì cảm kích lời lẽ đạo đức, nên các ông Cả đến trước mặt Đức Thầy thay mặt dân làng Mỹ Hội Đông kính dâng ngôi chùa và được Đức Thầy nhìn nhận, tùy nghi sử dụng cho việc đạo, Đức Thầy nhận. Thế nên ngày 22 tháng Giêng năm Canh Thìn 1940 Đức Thầy viếng làng Mỹ Hội Đông, và Ngài cảm tác viết bài Viếng làng Mỹ Hội Đông gồm 108 câu, khởi đầu bằng câu:
Canh niên trổi bước thừa nhàn,
Và kết thúc bằng câu: Chúc cho bá tánh xét đời biết ta.
Ngài có xuống ghé nhà ông Lý Văn Ngân (Xã Ngân) thăm ông và kêu gọi bốn ông Cả trong làng lo gìn giữ bảo quản chùa, Nơi đây, Đức Thầy thuyết pháp, giảng đạo cho mọi người nghe. Sau thời thuyết pháp, một lần nữa Đức Thầy tuyên bố trước mọi người là Ngài đã nhìn nhận chùa, và giao nhiệm vụ cho các ông Cả sắp xếp chăm lo bảo quản chùa, dặn dò bổn đạo trong làng những ngày Rằm ngươn, Lễ Tết không lên Hòa Hảo được thì đến chùa lạy Phật cũng tốt.
