Chùa Phước Hải

16/02/2026

03/02/2026

Nam mô Bổn sư Thích ca Mâu ni Phật

TẬT ĐỐ
Một trong những bất thiện tâm đã huân tập trong tâm của chúng ta qua nhiều đời , nhiều kiếp luân hồi ... là tâm Tật đố , tức bực khi thấy ai có điều gì nổi trội hơn mình .
Đây là một ác tâm , ngủ ngầm trong tiềm thức , chỉ chờ cơ hội trỗi dậy . Rất ít người không có tâm này . Đối với những người có trí tuệ yếu kém , đây là một tâm hành nổi bật ,chi phối các hành vi , ngôn ngữ , thái độ cư xử của họ ...
1-Người ta thường sanh tâm tật đố khi thấy ai đó tài năng hơn mình qua biểu hiện : thông minh hơn mình , sáng kiến hơn mình , giỏi việc hơn ... Trong một tập thể , nếu ai đó đưa ra giải pháp hợp lý , hay trong công việc ai đó điều hành tốt ... ban đầu người ta chấp thuận nhưng dần dần người có " tài " kia cần phải đề phòng , bởi vì thói thường của thế gian , ít ai chấp nhận một sự thật là mình dở hơn , mình ngu hơn ...người khác . Thay vì chân thành khâm phục , khiêm cung học hỏi ... Người ta với tâm tật đố cố hữu sẽ tìm cách gièm pha , nói xấu ... hại uy tín , tìm cách cô lập vị ấy . Nếu quán sát cuộc đời này , ta sẽ thấy điều này rất rõ .
Vậy tâm tật đố dễ nhìn thấy nhất khi đối diện với người tài năng hơn ta .
2- Duyên thứ hai dễ nhìn thấy tâm tật đố là sự giàu có :
Có người giàu có do tài sản tiền nhân để lại ; do Phước đời trước bố thí , cúng dường đúng pháp , tuỳ hỷ đúng pháp nên đời này " làm chơi ăn thiệt " làm gì cũng trúng , buôn bán gì cũng lời ...
Hoặc cũng có người do tham lam , gian lận , do lạm dụng chức quyền , do lừa đảo ...
Tóm lại, đây là những người nhiều của cải , khi nhìn vào đó tâm ta cảm thấy đố kỵ , khó chịu nhất là khi nhìn thấy họ keo kiết nhưng hợm của . Kệ họ , chớ vì sự giàu có của người mà làm khổ mình bằng tâm tật đố . Nếu người giàu có hơn mình do làm ăn đúng pháp và biết bố thí đúng pháp - nên khởi tâm tuỳ hỷ để được phước . Còn người giàu có phi pháp , keo kiết , hợm mình ... cũng không nên phê phán , tốt nhất nên bỏ qua , không tuỳ hỷ cũng không phê phán sẽ dẫn tới sự đố kỵ - một bất thiện tâm cần làm cho không sinh khởi .
3- Một điểm khác để biết mình có tâm tật đố hay không là khi thấy người có địa vị . Có người có địa vị do tài năng , do cống hiến , do làm lợi ích cho xã hội , nhưng cũng có người bất tài mà cũng có quyền . Có người không thân thế , dẫu có tài năng , có tâm đức ... cũng không chắc có địa vị trong xã hội do duyên , phước . Cho nên , cần quán chiếu duyên , phước của mình không đem tâm so sánh , khinh thường dở hơn mình .
4- Có người không biểu lộ "tài năng " gì nổi bật , cũng không có " địa vị " , không " giàu " nhưng được " danh " thơm là nhà hiền triết - nhà từ thiện - người hiền ... Khi nghe danh một người như vậy , nhất là người đồng đẳng với ta , chúng ta sanh tâm đố kỵ , cố gắng tìm lỗi hay " sáng tác " ra lỗi của người để bào chữa cho tâm đố kỵ của mình .
Thật sự không phủ nhận trong cuộc đời có những người cố gắng để có chút " danh thơm " ( dù rằng mọi thứ " danh" đều là hư ảo ) . Họ không ham muốn gì khác ngoài chữ " danh" này . Vì " danh" họ đánh đổi tất cả : địa vị , thời gian , tiền bạc ... để được " danh". Người có trực giác nhận ra " danh" này thật hay không . Chúng ta tốt nhất nên thận trọng , nên tuỳ hỷ với những hành động thiện của người , không nên để tâm tật đố đánh lừa ; vội vàng nhận xét ; vội vàng nghe đồn thổi ; vội vàng truyền khẩu những khuyết điểm hay lỗi lầm của người ta ( mà mình không biết chắc ) nhằm hạ uy tín của người . Thậm chí có người bị bất thiện tâm chi phối mạnh mẽ , không sợ tội phước , sáng tác ra nhiều " lỗi lầm " rất có lý để hại uy tín của người khác nhằm thoả mãn sự đố kỵ của mình . Việc này tạo khẩu nghiệp rất nặng nề . Người xưa dạy : "Nghe lỗi của người ( dẫu có thật hay không ) như nghe tên cha mẹ - chỉ được nghe , ( nếu lỡ phải nghe) - không được nói ." Ai gìn giữ được điều này sẽ tránh được ác khẩu nghiệp ( dẫu trong tâm có sự đố kỵ ngấm ngầm )
Hoà thượng Thích Chơn Thiện có dạy :
"Người ta có thể đánh lừa người khác qua hành động nhưng không thể đánh lừa qua giọng nói" . Thật sự "giọng nói " chuyển tải sự chân thành , cung kính , tuỳ hỷ ... hay man trá , đố kỵ ... dù cách nói có khéo léo , ngọt ngào như thế nào đi nữa ).
5- Một duyên khác dễ thấy mình có tâm tật đố hay không là khi nhìn sắc vóc của người :
Thấy ai khen người khác đẹp ( đẹp người , đẹp nết , đẹp lão ...) mình khó chịu . Tật đố khởi sinh ở cảnh này thường rơi vào các phụ nữ ở tuổi trung niên - các tuổi trẻ đã qua , già chớm tới ... tìm đủ mọi cách để cải thiện hình thức , níu kéo tuổi xuân ( được khen đẹp thì mừng) . Trang sức , trang điểm là việc bình thường trong cuộc sống . Tuy nhiên chúng ta cần để ý tâm mình : có khởi tâm khó chịu khi nghe khen người khác không , nếu có , đó là tâm tật đố .
6- Duyên tật đố nảy sinh từ bạn bè :
Có người nhiều bạn , mình ít bạn - sinh khó chịu . Cần nhìn nhận người khác có khiếu xả giao , ngoài ra còn nhân duyên với nhau nữa ... Không vì tật đố gièm pha chia rẽ tình bạn của người khác . Người bạn hiền lả người mà ta phải " lao tâm khổ trí " để có , còn bạn không phải lao tâm nhọc sức để có thì có cũng như không , chẳng qua gièm pha hay chia rẽ là để thoả mãn tâm đố kỵ của ta mà thôi .
-- Hãy suy xét tâm mình : có bực bội khó chịu khi thấy ai đó hơn ta về : tài năng. địa vị , tiền bạc , nhan sắc , bạn bè ... Nếu có - hãy cố gắng điều phục .
Bởi tật đố là một ác tâm , thường dẫn đến ác khẩu nghiệp : nói dối , nói hai lưỡi , nói độc ác , nói thêu dệt ... để hạ uy tín của người khác ; thâm trầm hơn nữa là những hành động xấu xa sau lưng ... cũng nhằm mục đích gây tổn hại cho người bị đố kỵ .
Dầu nói hay hành động do tâm tật đố sai sử cũng phải thọ nhận quả báo đau khổ nặng nề , lâu dài về sau nhất là khi tật đố làm tổn hại đến bậc có giới đức . Điển hình như chuyện về ngài Lothaka đã đố kỵ với một vị khách Tăng từ quá khứ . Sau khi mệnh chung bị đọa vào địa ngục 500 kiếp . Hết địa ngục sanh vào nhà bần cùng luôn đói khát . Đến khi xuất gia , thậm chí đã chứng quả Alahan cũng phải chịu quả báo đói khát cùng cực cả cuộc đời . Dư báo của tâm đố kỵ đã ngăn chặn sự đặt bát cúng dường đối với một vị Thánh chưa bao giờ có một bữa no cho đến khi chuẩn bị nhập Niết bàn ngài mới có được bữa no duy nhất .
Dư báo của tâm tật đố đáng sợ như vậy , nên chúng ta thường quán sát tự tâm , cố gắng điều phục . Nhất là giữ gìn khẩu nghiệp : những gì được nói lên từ tâm tật đố cũng đem đến quả báo nặng nề .!!!
Nam mô Bổn sư Thích ca Mâu ni Phật .

01/02/2026

THƯ GỬI ĐỆ TỬ ( Bài viết sưu tầm từ "Tâm Sự Người Tu Sĩ" )

Gửi tụi con, đệ tử của Thầy!

Thầy cảm ơn tụi con, vì dù ít hay nhiều, sự xuất hiện của tụi con trong cuộc đời Thầy đã là một sự mầu nhiệm. Thầy phải ra làm cha sớm, phải dạy con mình đi những bước đi chập chững đầu đời. Xuất gia, cũng là bắt đầu một cuộc đời mới vậy. Và ở cuộc đời mới này, chính Thầy lắm lúc còn bị xô ngã bởi những thử thách chướng ngăn, hà huống tụi con như mầm non vừa nhú chồi, nếu không tự mình có sức chịu đựng thần kì, thì khó mà vươn cao ra cành lá. Thầy dần cảm nhận Thầy khó hơn ngày xưa. Thầy hay la tụi con. Thầy hay bắt tụi con nằm xuống đánh đòn mặc dù có đứa đã lớn. Tụi con có thể nghĩ Thầy không hiểu tụi con, tụi con sợ ánh mắt Thầy mỗi khi tụi con mắc lỗi. Nhưng dù thế nào, vẫn phải biết rằng, chưa bao giờ Thầy ghét bỏ tụi con. Trồng cây, ai cũng mong cây mau lớn. Nhưng không phải cứ vun bồn, tưới tiêu, tỉ mỉ chăm sóc là cây nào cũng ra hoa kết quả. Mỗi đứa mang trong người một nghiệp lực khác nhau, chính cái nghiệp lực đó nó đè nén mình lại, không cho mình có thể vượt lên khỏi mặt đất để trông thấy những điều kì diệu. Tụi con đã nhiều lần muốn bỏ tu về nhà, nhưng có đứa về được, có đứa không. Nhưng không nghĩa là đứa ra đi thì cuộc đời sẽ tệ. Mỗi đứa theo nghiệp của mình mà sẽ ở lại hay ra đi. Nghiệp, chính là thói quen. Khi mình còn những thói quen thường tình, thì mình khó mà đuổi kịp cuộc đời mới nơi nhà Thiền. Có thể mấy anh em tụi con bảo Thầy cực đoan, cứ bắt tụi con ở nhà và không cho đi vào trường lớp Phật học. Đó cũng chính là vướng mắc của không ít đứa trong đám tụi con. Thầy biết, đứa nào mới đi tu cũng nhiệt huyết, muốn học đủ thứ, vì mang hoài bão phải có tấm bằng trong tay để dễ hành đạo độ đời. Thầy từng bảo, giá mà Thầy có thêm tấm bằng Phật học, thì Thầy sẽ có nhiều cơ hội hoằng pháp hơn. Vì chúng ta không cực đoan, chúng ta hiểu rằng tấm bằng Phật học là phương tiện hữu hiệu hỗ trợ thêm cho mình. Nhưng không nghĩa là, tấm bằng đó đánh giá được điều gì về đường tu của một người. Kinh nghiệm này, Thầy muốn nói với tụi con. Vừa bước vào cửa Đạo, nên tránh duyên bớt cảnh, ở chùa công phu, để nuôi dưỡng tâm mình. Môi trường Phật học là một nơi nhiều năng lượng tu tập, nhưng cũng là nơi của nhiều đối tượng xuất gia mang trong mình nhiều loại nghiệp lực khác nhau. Chúng ta không biết được người phía trước mình đi tu vì mục đích gì, không biết được người bên cạnh, người phía sau đi tu vì mục đích gì. Nếu chẳng may gặp một người đi tu vì cầu tiếng tăm, lợi dưỡng, thì vừa sơ cơ nhập Đạo, đã bị hoen ố vì những tư tưởng lệch lạc làm dấy bẩn. Không phải mình không đủ sáng suốt để nhận diện, nhưng vì mình là một cá thể bị bao quanh bởi những người mang chí hướng tiêu cực, nên dần dà, không ít thì nhiều, mình sẽ chạy theo danh, bám theo lợi với những thứ trá hình đội lốt Phật giáo. Nhưng nếu may mắn gặp một Thánh nhân tái sanh ngồi cạnh mình, thì không những đời tu của tụi con sẽ rạng rỡ hơn, mà sự rạng rỡ đó còn là chất liệu đem lại bình an cho nhiều người. Hiểu được vậy, thì mình không bị rơi vào những cực đoan, kiến chấp. Mình sẽ hiểu khi nào nội lực mình thật sự phù hợp để hạ sơn tham học. Mới tu, nên thu vén tâm mình gói gọn trong cửa Thiền. Và đến một lúc nào đó, tụi con sẽ hiểu câu Thầy từng nói: "Càng tu lâu bao nhiêu sẽ càng thấy mình bình thường đến mức tầm thường bấy nhiêu, chẳng có gì liễu ngộ đáng để cho ai đến nương nhờ, tức là đã đi đúng đường. Càng tu mà càng thấy mình là vĩ nhân, nhắc đến chỉ toàn là bằng cấp danh vị, thì coi chừng đang biến mình thành học giả. Mà học giả, thì khác xa hành giả. Người tu của mình phải là hành giả, tức là học Phật và phải trải nghiệm những điều được học đó. Như thế, chính là chạm ngõ đường tu!”

Tâm tư của bao vị thầy !
Hẳn trong đó cũng có Thầy của con .

31/01/2026

Tâm tự ái là gì?
Thực chất của tâm tự ái là đòi hỏi người khác coi trọng mình.
Thế tại sao lại có ý muốn người khác luôn coi trọng mình, luôn làm theo ý mình, khi gặp trái ý là tự ái?
Người luôn muốn người khác coi trọng mình, muốn người khác luôn phục tùng mình, lúc nào cũng tự cho là mình đúng nhất, tốt nhất, giỏi nhất thẩm sâu trong tâm người đó là có bản ngã rất lớn, cái tôi rất lớn, ích kỷ , hẹp hòi, kiêu mạn, hơn thua... mà được bộc lộ ra bên ngoài,đó là tâm tự ái.
Tâm tự ái là biểu lộ tâm thô nhất của bản ngã lớn.
Người có tâm tự ái nặng dễ tiêu cực, chán nản, cuộc sống bế tắc.
Người có tâm tự ái nặng sẽ là người luôn khinh thường người khác.
Người luôn khinh thường, coi thường người khác là tự thiêu phước của chính mình, người này cuối đời thất bại, không có hậu tốt đẹp.
Ngược lại người có tâm tự ái rất ít là người nhẫn nhịn dễ hoà đồng, sống vị tha, bao dung và luôn coi trọng, tôn trọng mọi người, người này bản ngã nhỏ, sống tích phước, có hậu tốt đẹp về cuối đời.
Người nào chứng đạo thì mới không còn tâm tự ái.
Cao nhất của người chứng đạo là tâm Vô Ngã, không còn chấp ngã, tâm thanh tịnh tuyệt đối, như như bất động trước mọi diễn biến của thế sự cuộc đời.
Tâm Vô Ngã sẽ rất sáng suốt, trí tuệ cao siêu, trí tuệ Bát Nhã, với cái biết sâu rộng vô biên, vô lượng phủ trùm cả Tam Thiên, Đại Thiên, thế giới.
Người tu học Phật phải luyện bỏ dần tâm tự ái.
Người tu còn rất ít tâm tự ái thì mới có đạo lực mạnh.
Người còn tâm tự ái là đạo lực kém còn tham, sân, si, hơn thua, đó kỵ...
Tâm tự ái cũng chính là tâm phiền não mà người tu phải loại bỏ ngay.
Người còn tâm tự ái cao là người không tự xét lỗi mình, đạo lực kém, đạo đức kém, trí tuệ kém.
Người học Phật phải diệt trừ tâm tự ái đến cùng, đến tận gốc, không còn tự ái.
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật!

30/01/2026

Lời Phật dạy
Khó nắm giữ , khinh động
Theo các Dục quay cuồng
Lành thay , điều phục Tâm
Tâm điều an lạc đến .
PC.35
Người hiểu biết luôn điều phục Tâm mình , uốn nắn Tâm không cho sa vào các Ác- Bất thiện ; không để Tâm phán xét việc người khác , cũng không để Tâm lang thang về Quá khứ hoặc Tương lai . Người hiểu biết sẽ an trú Tâm trong hiện tại , vui thích với các việc lành , lợi mình - lợi người . Tâm không Trạo hối - dao động . Trí tuệ sẽ phát sinh

29/01/2026

Tâm an là Tịnh độ
Ngày tháng nào đã ra đi khi ta còn ngồi lại.
Cuộc đời nào sắp trôi qua ta còn mãi nơi đây.
Từng ngày rồi từng ngày trôi qua tóc xanh giờ chớm bạc.
Hoàng hôn dần tàn ,vẫn lang thang trong vòng xoáy Vô minh.
Được thân người sống hôm nay , ôi còn gì chờ đợi.
Ta chờ gì khi Vô thường chi phối nhân gian.
Vẫn còn đây , Pháp âm bậc Giác ngộ.
Tâm kính thành , ta lên đường theo dấu chân xưa.
Khi Phước duyên tròn đầy, ta quy y nương nhờ Tam bảo.
Phật pháp nhiệm mầu đưa ta về soi tâm mình.
Và ta chợt thấy mình sống buông lung.
Tịnh tâm ta lắng nghe ta:
Nghe những Tham, Sân rồi Từ bi lên tiếng .
Dường như Đức Quán Thế Âm vỗ về.
Tâm an, chánh tín từ đây,
Nguyện thoát Si mê,
Nguyện tu tập thiện nghiệp,
Nguyện tinh cần nương nhờ Phật ân.
Ngày rồi ngày , sẽ trôi qua trong an lạc vô lượng.
Khi tâm này khởi tinh cần:
Niệm Phật, Niệm Pháp, Niệm Tăng,
Niệm Vô Thường, Niệm Từ Bi, Niệm Hỷ Xả.
Pháp lạc tràn đầy, Tịnh độ hiển bày đâu chờ đến Tây phương ./.

28/01/2026

Lời Phật dạy
Xưa vậy, nay cũng vậy
Ngồi im ,bị người chê
Nói nhiều, bị người chê
Nói vừa phải, bị chê
Làm người không bị chê
Thật khó tìm ở đời.
Toàn được khen , toàn bị chê
Xưa, sau, hiện tại chưa hề có ai.
PC. 227-228
Trong cuộc luân hồi dài, tâm chúng ta tập nhiễm nhiều thói xấu; chỉ thích tiếp nhận những gì khả ý và chối bỏ những gì không khả ý- dẫu cho điều đó sẽ dẫn đến những hậu quả tai hại.
Người biết tu tập , khen hay chê không bị ảnh hưởng . Họ chỉ làm những việc cần làm, đáng làm và không làm những việc không cần làm, không đáng làm. Vị ấy chánh niệm biết rõ những ưu điểm cũng như khuyết điểm của mình. Cho nên, khi nghe lời khen vị ấy biết đây là lời tán dương chân thành của bậc trí hay đây là lời khen nịnh, khen xã giao; Cũng vậy, khi nghe lời chê, vị ấy biết đây là lời góp ý chân thành của bậc trí bậc thiện hữu tri thức mong muốn mình tiến bộ - hay đây là lời chê ác ý , ganh tỵ .
Và dầu là lời khen hay tiếng chê, vị ấy cũng để nó trôi qua- như một làn gió hay như một tiếng động - vang lên rồi im lặng! Vị ấy luôn chánh niệm để rõ biết về mình.
Dẫu sống đúng pháp đến thế nào , những lời chê cũng sẽ ập đến với người tu nhiều hơn là lời khen. Ngay như Đức Thế Tôn , trên bước đường hoằng hoá độ sanh , với trái tim Từ bi bao la , vì hạnh phúc cho tất cả mọi loài nhưng không ít lần phải hứng chịu những lời chỉ trích. Và Ngài đã kham nhẫn.
Cho nên, hãy tu tập theo người có trí , cố gắng sống trong sạch, đúng pháp và giữ tâm thăng bằng- không dao động giữa khen- chê như lời Phật dạy:
Vững vàng thay , ngọn đại sơn
Bão to, gió lớn chẳng sờn chẳng lay
Người đại trí vững vàng thay
Lời khen, tiếng báng chẳng lay, chẳng sờn.
PC.81

27/01/2026

Tự niệm vô thường

-- Hãy nói về cuộc đời
Khi ta không còn nữa
Sẽ đem được những gì
Về bên kia thế giới
Ngoài nghiệp quả mà ta
Gieo trong đời hôm nay .

-- Như rùa mù trên biển
Trôi dạt hàng trăm năm
Chui đầu vào bộng gỗ
Ôi ! diễm phúc vô cùng
Được thân người hôm nay .

-- Ngày đêm nên tự hỏi
Vì sao ta sinh ra ?
Ta không chọn được Cha
Ta không chọn được Mẹ
Không chọn được họ hàng
Không chọn được anh em .

-- Hãy nhớ về cuộc đời
Tham , Sân , Si là Khổ
Hãy quán niệm Vô thường
Cho tim thêm Từ bi ...