08/12/2022
Masaaisha Cusub ee Fiqiga iyo Caqiidada (4)
Xukunka baneesashada Xoolaha gaaladu ay leeyihiin.
Qaar kamid ah Muslimeenta ku nool dhulalka gaalada ay aqaliyada ay ku yihiin ama ay ku yaryihiin waxay mar marka qaar ay si khimaano iyo xeeladaysi gacantooda ugu soo dhacdo lacag iyo xoolo ay leedahay dowlada ama shirkadaha qaar ee wadankaa ku yaala ayagoonan muteesan lacagtaas ama shaqeesan, dowladune u ogalaanin qaanuun ahaan.
Su’aasha: xukunka Mas’aladaasi waa maxay?
Jawaabta: Asalka xoolaha gaalada iyo dhiigooda waa banaan yahay, hase-ahaatee culimado waxay kasoo reebaan, gaalkii balan iyo cahdi lala galay. Qofka markii wadanka uu visa, daganaasho, ama booqasho ku soo galo, waxay ka dhigan tahay in aad nabad galinaysid naftooda iyo xoolahooda.
Hadaba lacagta dowlada si xeeladaysan khiyaanada ku saleesan looga qaadanayo waxay macnaheedo tahay jabin iyo beenin cahdii iyo amaankii aad wadankooda ku soo gashay. Sidaa tarteed ma banaana xoolaha ama lacagta gaalada cahdi iyo balanta lala galay in si khiyaano ah looga qaato ama looga xado.
Adilada arintaa tilmaamayso waxaa kamid ah;
ilaah SWT hadalkiisa.
(وأوفوا بالعهد إن العهد كان مسئولا)
(Waxaad oofisaan balanta iyo cahdiga, balanta iyo cahdiga waa mid la’is waydiin doono)
Sidaas oo kale ilaah SWT waxaa uu leeyahay
(يا أيها الذين آمنوا أوفوا بالعقود)
(Kuwa ilaahay rumeeyay; oofiyaca Cuquudda)
Nabigane SCW waxaa uu yiri:
(آية المنافق ثلاث: إذا حدث كذب، وإذا وعد أخلف، وإذا اؤتمن خان)
(Munaafiqa Calaamadihiisa waa Sadax, hadii uu sheekeeyo, waa beenlow, hadii uu balan qaado, waa jabiyaa, hadii la amaaneesto waa khiyaana)
Imaam Ash-shaafici waxaa uu leeyahay:
(وإذا دخل رجل دار الحرب بأمان....وقدر على شيء من أموالهم لم يحل له ان يأخذ منه شيئا قل أو كثر)
(Qofka hadii uu soo galo dhulka gaalada si cahdi iyo amaan ah, kadibka gacanta ku dhigo lacag ayago ay leeyihiin, uma banaana in uu wax ka qaato hayaraado ama habadnaado)
Adilada waxaa kaloo kamid ah hadiith uu warinayo bukhaari, waxaa hadiitha ku yimid in saxaabi saxaabada nabiga SCW kamid ah uu lasocday Mushrikeen. Kadibne dilay mushrikeentii lasocotay xoolahoodane kasoo qaatay. Markii nabaga uu u u yimid si uu u islaamo. Nabiga SCW waxaa uu ku yiri:
(أما الإسلام فقد قبلنا، وأما المال فإنه مال غدر لا حاجة لنا فيه)
(Islaanimada waa kaa aqbalnay, laakin xoolaha waa xoolo lagu helay khiyaano iyo qadri oo wax xaajo ah nooguma dhax sugno)
Imaam ibnu Xajar markii uu tacliiqinayay hadiithka waxaa uu yiri:
(يستفاد منه انه لا يحل أخذ أموال الكفار في حال الأمن غدرا)
(Hadiithka waxaan ka faaiidaynaa in aynan banaaneen xooloha gaalada in la qaato si khiyaano iyo balan kabax ah)
Walaahu Aclam.
