08/07/2026
BUÔN CHUYỆN TRONG ĐỜI TU
Đi tu là hành trình người tu sĩ bước theo Đức Kitô trong tình yêu, trong sự hiến dâng và trong đời sống cộng đoàn. Người tu sĩ được mời gọi trở nên những người mang bình an, xây dựng tình hiệp nhất và làm chứng cho Tin Mừng. Thế nhưng, đôi khi điều làm tổn thương cộng đoàn lại không phải là những biến cố lớn lao, mà chỉ bắt đầu từ một câu nói nhỏ, một lời kể lại, một câu chuyện “vô tình” được truyền từ người này sang người khác đã làm tổn thương trái tim người khác.
Buôn chuyện tưởng như chỉ có ở ngoài đời nhưng ngày nay buôn chuyện như là một bệnh dịch trong đời tu, là một thứ độc dược âm thầm trong đời sống cộng đoàn. Có những câu chuyện được bắt đầu bằng một câu nói cò vẻ rất tế nhị: “Em chỉ nói cho chị biết thôi, đừng kể cho ai nhé…” Và rồi điều được gọi là “bí mật” ấy lại tiếp tục đi qua nhiều người. Một lỗi lầm của chị em, một khuyết điểm của người khác, một chuyện riêng tư, một lời nhận xét về bề trên, một quyết định chưa được hiểu rõ cứ thế được thêm bớt qua mỗi lần kể lại, và dược lan truyền một cách nhanh chóng, có khi đương sự chưa biết nhưng người khác lại biết rõ rành mạch.
Điều đáng sợ là lời nói một khi đã thốt ra thì không thể thu lại được, và người ta cứ thế mà truyền đi. Một câu nói thiếu cẩn trọng có thể làm người khác mất danh dự, một lời nhận xét phiến diện có thể khiến người nghe hiểu sai về một người chị em, một câu chuyện được kể lại nhiều lần có thể biến điều nhỏ thành điều lớn, biến một sự việc chưa rõ ràng thành một “sự thật” trong mắt nhiều người. Và đau nhất là người bị tổn thương đôi khi không hề biết mình đang bị tổn thương bởi những lời nói ở phía sau.
Buôn chuyện làm tổn thương tình huynh đệ: bởi vì cộng đoàn đời tu được xây dựng trên nền tảng của tình yêu và sự tín nhiệm. Nhưng khi người ta biết rằng chuyện riêng của mình có thể trở thành đề tài cho những cuộc trò chuyện, người ta sẽ dần mất niềm tin. Từ đó, người ta không còn dám chia sẻ, hông còn dám mở lòng,không còn dám sống thật với nhau. Bên ngoài mọi người vẫn có thể là những lời chào hỏi, những nụ cười, những sinh hoạt chung; nhưng bên trong lại xuất hiện khoảng cách, chị em trở nên e dè, đeo mặt nạ để sống cộng đoàn.
Một cộng đoàn có thể vẫn đông người, nhưng lại thiếu sự hiệp thông: bởi vì buôn chuyện cũng dễ tạo ra phe nhóm vì người này thân với người kia, người này nghe chuyện của người nọ, rồi cùng nhau đánh giá một người vắng mặt. Những câu chuyện như thế có thể tạo nên một thứ “liên minh” rất tinh vi chúng ta gần nhau hơn vì cùng nói xấu, phê bình …về một người khác, nhưng đó không phải là tình huynh đệ đích thực.
Có lẽ chúng ta thường nghĩ rằng người bị buôn chuyện mới là người chịu hậu quả, nhưng thực ra, người buôn cũng đang tự làm tổn thương tâm hồn mình, tự hạ thấp giá trị bản thân. Mỗi lần nói về khuyết điểm của người khác, ta có thể đang nuôi dưỡng trong mình sự xét đoán. Mỗi lần kể lại một lỗi lầm của chị em, ta có thể đang làm cho lòng mình trở nên khắt khe hơn. Mỗi lần bàn luận về một người vắng mặt, ta có nguy cơ đánh mất sự tế nhị, lòng thương cảm và cả sự tôn trọng đối với người ấy. Có khi chúng ta nghĩ là mình tốt nên nói: “Tôi nói vì thương chị ấy”, “Tôi chỉ muốn mọi người biết để cầu nguyện”, “Tôi không có ý nói xấu…” Nhưng thử hỏi lòng mình: Nếu người chị em ấy đang ngồi trước mặt tôi, tôi có dám nói những điều đó với họ không? Nếu câu trả lời là không, có lẽ chúng ta cần dừng lại việc buôn chuyện của người khác.
Buôn chuyện làm tổn thương chính đời sống thánh hiến bởi vì người tu sĩ được mời gọi dùng lời nói để loan báo Tin Mừng, để nâng đỡ, chữa lành và đem lại hy vọng. Vì thế, mỗi lời người tu sĩ nói ra đều có một trách nhiệm thiêng liêng. Người tu sĩ có thể đọc rất nhiều kinh, tham dự Thánh lễ mỗi ngày, dành nhiều giờ cầu nguyện; nhưng nếu lời nói của chúng ta liên tục làm người khác tổn thương, gây chia rẽ và mất bình an, thì chúng ta cần trở về với chính mình và hỏi: Tôi đang thực sự sống điều mình cầu nguyện hay chưa? Đời tu không chỉ được đo bằng những giờ kinh, những công việc phục vụ hay những hoạt động tông đồ. Đời tu còn được thể hiện qua cách chúng ta nói về một người khi người ấy không có mặt., đó là một trong những thước đo rất thật của tình yêu.
Có những điều chúng ta không cần phải nói ra, không phải mọi điều mình biết đều cần phải kể, không phải mọi điều mình nghe đều cần phải truyền đi, không phải mọi điều mình nghĩ đều cần phải nói ra, và không phải mọi lỗi lầm của người khác đều là chuyện để chúng ta bàn luận. Đôi khi im lặng không phải là yếu đuối, nhưng là bác ái: Im lặng để bảo vệ danh dự cho người khác, im lặng để không làm lớn thêm một chuyện nhỏ, im lặng để tránh một sự hiểu lầm, im lặng để giữ bình an cho cộng đoàn.Và đôi khi, im lặng chính là một cách rất đẹp để sống đức ái.
Nếu thật sự trong cộng đoàn có một vấn đề cần được giải quyết với ai đó, chúng ta hãy chọn con đường đúng đắn: nói trực tiếp với người liên quan, nói trong sự thật, trong bác ái và với ý hướng xây dựng. Đừng biến cộng đoàn thành nơi người ta truyền tai nhau những câu chuyện về một người, trong khi chính người ấy lại là người cuối cùng được biết. Xin cho nhũng người tu sĩ chúng ta biết nói những lời đem lại sự sống.
Lạy Chúa Giêsu, xin dạy chúng con biết im lặng khi im lặng là yêu thương. Xin dạy chúng con biết nói khi lời nói có thể chữa lành. Xin cho chúng con đủ khiêm tốn để góp ý trực tiếp, đủ can đảm để sửa lỗi trong tình bác ái, và đủ trưởng thành để không biến khuyết điểm của chị em thành câu chuyện của mình. Xin cho chúng con biết nói với nhau thay vì nói về nhau; cầu nguyện cho nhau thay vì phán xét nhau; nâng nhau lên thay vì kéo nhau xuống. Và nếu một ngày nào đó chúng con muốn kể một câu chuyện về một người vắng mặt, xin Chúa nhắc chúng con nhớ: Người ấy cũng là người Chúa yêu, người ấy cũng có một phẩm giá cần được gìn giữ. Và biết đâu, ngày mai, chính chúng con cũng cần người khác giữ gìn cho mình. Xin cho cộng đoàn chúng con không phải là nơi mọi người biết hết chuyện của nhau, nhưng là nơi mỗi người cảm thấy an toàn để được là chính mình, được sửa sai, được tha thứ và được yêu thương. Amen.
Sr Mây Trắng, SPP
