07/02/2026
. ☸️ နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်☸️
•••••••••••••••••••••••••••
ခန္ဓာ( ၅ )ပါး-တစ်ဦး
ဉာဏ်စဥ်( ၁၆ ) ပါးအကြောင်းကို ၊ ကျေးဇူးရှင် မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဟောကြားခဲ့ဘူးတဲ့ " ကိုယ့်ဉာဏ်အဆင့်၊ ကိုယ်တိုင်ချင့်၊ အသင့်ဆုံးဖြတ်ရာ" ဆိုတဲ့ တရားထဲက အဆင့်လိုက်၊ တက်သွားတဲ့ ( ဉာဏ်စဉ်-၁၆ပါး ) နဲ့အတူ ( ဝိသုဒ္ဓိ- ၇ ပါး )ကိုပါ အတူယှဥ်တွဲပြီး...
"သောတာပန်တို့ကိုသိစေချင်တဲ့ ဉာဏ်စဥ်အကြောင်း" ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဥ်နဲ့ရေးသား ဖော်ပြခဲ့ဖူးပါသေးတယ်။
အဲဒီ ဉာဏ်စဥ် ( ၁၆ ) ပါးအကြောင်းကို ဉာဏ်စဥ် တစ်ခုစီအလိုက် ဓမ္မမိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ ဖတ်ရှု မှတ်သားမှု လွယ်ကူစေဖို့ ၊ ဉာဏ်စဥ် တစ်ခုစီအလိုက် ရေးသားဖော်ပြပေးမှာဖြစ်တဲ့အတွက်..
သူ့ အဆင့်လိုက်သူ ၊ တက်သွားတဲ့ ဉာဏ်စဉ်အလိုက် အရင်ဆုံး.. ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။
၁။ နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်
၂။ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်
၃။ သမ္မသနဉာဏ်
၄။ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်
၅။ ဘင်္ဂဉာဏ်
၆။ ဘယဉာဏ်
၇။ အာဒီနဝဉာဏ်
၈။ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်
၉။ မုစ္စိတုကမျတာဉာဏ်
၁ဝ။ ပဋိသင်္ခါဉာဏ်
၁၁။ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်
၁၂။ အနုလောမဉာဏ်
၁၃။ ဂေါတြဘူဉာဏ်
၁၄။ မဂ်ဉာဏ်
၁၅။ ဖိုလ်ဉာဏ်
၁၆။ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်
ဆိုပြီးတော့ ဉာဏ်စဉ် ၁၆-ပါးရှိပါတယ်။
☸️" နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" ☸️
ဝိပဿနာကျင့်စဉ်မှာ အထက်က ပြောသလို ဉာဏ်စဉ်ပေါင်း ( ၁၆ )ပါး ရှိတဲ့အနက် "နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်"က နံပါတ် ( ၁ ) အဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။
ဓမ္မမိတ်ဆွေတို့အနေနဲ့ ရှေးဦးစွာ အကျဥ်ချုံးပြီး အလွယ်ကူဆုံး မှတ်သားဖို့ အသိပေးရမယ် ဆိုရင်တော့ အခုဖော်ပြမယ့် ဉာဏ်စဥ် ( ၁ ) ဖြစ်တဲ့ " နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" ဟာ " ရုပ်နဲ့ နာမ် ခွဲခြားသိတဲ့ဉာဏ်"ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အခြေခံအုတ်မြစ်ပါပဲ။အဆောက်အဦးတစ်ခု ဆောက်မယ်ဆိုရင် အုတ်မြစ် ချရသလိုပါပဲ။ ဒီပထမဉာဏ် မပွင့်ဘဲနဲ့ နောက်ထပ်တက်မယ့် ဒုတိယဉာဏ်ဖြစ်တဲ့ အကြောင်းအကျိုးကို သိတဲ့ဉာဏ် (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်) နဲ့ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တတွေကို မြင်မယ့်ဉာဏ်တွေဟာ လုံးဝ ပေါ်လာနိုင်စရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။
ဓမ္မမိတ်ဆွေတို့ တစ်ခု သိထားရမှာက ဉာဏ်စဥ်ဆိုတာ မိမိက တကုတက လိုက်လုပ်ယူရတာမဟုတ်ပါဘူးနော်။ ဉာဏ်စဥ် နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စာတွေဖတ်ပြီး၊ တရားအားထုတ်နေတဲ့အချိန်မှာ ဒါကတော့ ဘာဉာဏ်ဖြစ်တာ၊ ဘယ်ဉာဏ်ကိုဖြင့် ရောက်နေပြီ၊ စသည်အားဖြင့် သုံးသပ်ပြီး ဆင်ခြင်နေရတာမျိုးလည်း မလုပ်ရပါဘူး။
ဉာဏ်စဥ်ဆိုတာ သူဖာသာသူ ဖြစ်လာတာပါ။
အခုလို " နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" အကြောင်းဖော်ပြတဲ့နေရာမှာ ဝိသုဒ္ဓိ အကြောင်းကိုတော့ ချန်လှပ်မဖော်ပြဘဲ ထားခဲ့လို့ ရှိရင် ပြည့်စုံမှုမရှိနိုင်ပါဘူး။
ဥပမာ..
သောတပတ္တိမဂ်ဆိုက်တဲ့ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ဟာ..
"ဝိသုဒ္ဓိ( ၇ ) ပါး"ရှိတဲ့အနက် ..
"သီလဝိသုဒ္ဓိ "ကနေစပြီး
"ဉာဏဒဿန ဝိသုဒ္ဓိ"တိုင်အောင်
အစဥ်အတိုင်း မှန်မှန်ကန်ကန် ကျင့်ခဲ့ရပါတယ်။
ဉာဏ်စဥ်အားဖြင့်လည်း..
ဉာဏ်စဥ် ( ၁ ) ဖြစ်တဲ့ " နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" ကနေစပြီးဉာဏ်စဥ် ( ၁၂ ) ဖြစ်တဲ့ "အနုလောမဉာဏ်"အထိတိုင်အောင် ၊အစဥ်အတိုင်းမှန်မှန်ကန်ကန် ဖြစ်ခဲ့ရမယ်၊ တွေ့ ခဲ့ရမယ် လို့ဆိုလိုတာပါ။
"သီလဝိသုဒ္ဓိ "ဆိုတာကတော့ သိဖို့မှတ်သားဖို့ လွယ်ကူပါတယ်။
သာမန်ပုထုဇဥ်တွေမှာ အောက်ထစ်ဆုံး ငါးပါးသီလ၊ ရှင်ရဟန်းတွေဆိုလည်း ရှင်ရဟန်းတွေနဲ့ ဆိုင်တဲ့သီလ၊ အဲဒီလိုမျိုး ကိုယ့်သီလနဲ့ ကိုယ်၊ မညစ်နွမ်းမပျက်စီးဘဲ၊ စင်ကြယ်နေဖို့ပါပဲ။
"သီလဝိသုဒ္ဓိ " ဆိုတဲ့ ပုဒ်ထဲမှာ သီလဆိုတာက မသင့်တော်တဲ့ ကိုယ်အမူ၊ နှုတ်အမူတွေကို စောင့်ရှောက်နေရတဲ့ ကိုယ်ကျင့်သီလပါပဲ။
"ဝိသုဒ္ဓိ " ဆိုတာက အဲဒီသီလ မညစ်နွမ်း မပျက်စီးပဲ စင်ကြယ်နေတာကို ဆိုလိုတာပါ။
ဒီ"သီလဝိသုဒ္ဓိ " အနေနဲ့ သူတော်ကောင်းတွေအတွက်ကတော့ မခဲယဥ်းလှပါဘူး၊ ကိုယ်နဲ့ ဆိုင်တဲ့သီလပုဒ်တွေကို မကျူးလွန်အောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နေရုံလောက်ပါပဲ။ မလုပ်သင့်တာကို မလုပ်ဘဲ၊ မပြောသင့်တာကို မပြောဘဲနေရင် သီလဝိသုဒ္ဓိ ပြည့်စုံနေတာပါပဲ။
လူတွေမှာတော့ ဒီသီလကို ဆောက်လည်းဆောက်တည်ရမယ်၊ စောင့်ထိန်းလည်းစောင့်ထိန်းရတယ်၊ ရှင်ရဟန်းတွေမှာကျတော့ အထူး မဆောက်တည်ရတော့ဘူး။
ဥပသမ္မကံ ဆောင်ပြီး ကတည်းက ရဟန်းနဲ့ ဆိုင်တဲ့သီလတွေ ကိုမပျက်မပြယ်စင်ကြယ်အောင် စောင့်ထိန်းနေရတယ်၊ ဒီလိုစောင့်ထိန်းနေလို့၊ သီလစင်ကြယ်နေတာဟာ "သီလဝိသုဒ္ဓိ " ပါပဲ။
အကယ်၍..
ရှင် ရဟန်းသံဃာတွေအနေနဲ့ "သံဃာဒိသိတ်" အာပတ်အတွက် ကိုယ့်ဖာသာကိုယ် သံသယ ရှိတယ်ဆိုရင် တရားအားမထုတ်ခင်၊ စောစောကပဲ ပရိဝတ် ဆောက်တည်ပြီး၊ စင်ကြယ်အောင်လုပ်ခဲ့ရပါတယ်။
ဝိနည်းအရ မအပ်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကိုလည်းစွန့်ခဲ့ရတယ်၊
ပြီးတော့..အာပတ် အငယ်စားလို့ခေါ်တဲ့ "လဟုက အာပတ်" တွေကိုကျတော့ ဒေသနာပြောကြားပြီးတော့ ကုစားလို့ရပါတယ်။
လူတွေမှာတော့..
ကမ္မဋ္ဌာန်းဝင်ခါနီး၊ တရားအားမထုတ်ခင်မှာ သီလယူလိုက်တာနဲ့ သီလဝိသုဒ္ဓိပြည့်စုံကြောင်း ထင်ရှားနေပါပြီ။
အဲဒီ သီလဝိသုဒ္ဓိပြည့်စုံတဲ့ အချိန်ကစပြီး သမထနဲ့ ဝိပဿနာ ဘာဝနာအလုပ်ကိုအားထုတ်ကောင်းပါတယ်။ အားထုတ်ရင် အဲဒီအချိန် က စပြီး သမာဓိဉာဏ်တရားတွေကို ပါရမီရှိသလောက်၊ ရရှိရောက်ရှိနိုင်ပါတယ်။ မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း ရောက်လာနိုင်တာပါပဲ။
မဟာစည် ဆရာတော်ကြီးရဲ့ တရားဒေသနာ အရ ပြောရရင်..
ဝိပဿနာရှုတယ်ဆိုရင်..
ဒုက္ခသစ္စာထိုက်တဲ့ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါး တရားတွေကို ရှုရပါတယ်။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဆိုတာကတော့ ( ဥပါဒါန် + ခန္ဓာ ) စွဲလမ်းရာ အာရုံဖြစ်တဲ့ ရုပ်နာမ်အစုအဝေး လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။
ဓမ္မမိတ်ဆွေတို့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်ကို "ငါ၊ ငါ့ဥစ္စာ၊ ငါ့လိပ်ပြာ၊ ငါ့အတ္တ" လို့ အမှားမှားအယွင်းယွင်းနဲ့ စွဲလမ်းတွယ်တာတတ်ကြတဲ့အတွက် ကြောင့် အဲဒါကိုပဲ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅) ပါး ရှိပါတယ်။
"ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ"ခေါ်တဲ့ ..
ရုပ်အစုအဝေးဖြစ်တဲ့ ခန္ဓာကိုယ်၊ အသွေးအသား၊ အဆင်း၊ အသံ စသည့် မြင်အပ်၊ ကြားအပ်၊ ထိတွေ့အပ်သော ရုပ်တရားတွေကို "ငါ့ကိုယ်ခန္ဓာ" လို့ စွဲလမ်းခြင်း။
"ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ" လို့ခေါ်တဲ့ ခံစားမှုအစုအဝေး ဖြစ်တဲ့ ကောင်းတဲ့ခံစားမှု (သုခ)၊ မကောင်းတာခံစားမှု (ဒုက္ခ) နဲ့ မကောင်းမဆိုးခံစားမှု (ဥပက္ခာ) တို့ကို "ငါချမ်းသာနေတယ်၊ ငါဆင်းရဲနေတယ်" လို့ စွဲလမ်းခြင်း။
"သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ" လို့ခေါ်တဲ့ မှတ်သားမှုအစုအဝေး ဖြစ်တဲ့ အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အထိအတွေ့ စသည်တို့ကို "ဒါက ဘယ်သူ၊ ဒါက ဘာပစ္စည်း" လို့ အမှတ်သညာပြု မှတ်သားထားမှုအပေါ် စွဲလမ်းခြင်း။
"သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာ" လို့ခေါ်တဲ့ ပြုပြင်စီရင်မှုအစုအဝေး ဖြစ်တဲ့ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ သို့မဟုတ် သဒ္ဓါ၊ ပညာ စတဲ့ စိတ်စေတသိက်များ၊ တွန်းအားပေးမှုများနှင့် စေတနာကံများကို "ငါလုပ်တာ၊ ငါ့စိတ်ကူး" လို့ စွဲလမ်းခြင်း။
"ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာ" လို့ခေါ်တဲ့ သိမှုအစုအဝေး ဖြစ်တဲ့ မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် အာရုံကို သိတတ်သည့် "စိတ်" ကို "ငါသိတယ်၊ ငါ့ဝိညာဉ်" ဟု စွဲလမ်းခြင်း.. တွေပါပဲ။
မြတ်စွာဘုရားဟောကြားခဲ့တဲ့ ဓမ္မစကြာသုတ္တန်တော်မှာလည်း၊ ဒုက္ခရဲ့အကြောင်းကို ..
"သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ"
အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ၅ ပါးသည်သာ ဆင်းရဲခြင်းအစစ် ဖြစ်သည် လို့ ဟောကြားခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီလို ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ တွေက..
မြင်လိုက်တိုင်း၊ ကြားလိုက်တိုင်း၊ အနံ့ရလိုက်တိုင်း၊ အရသာခံစားလိုက်တိုင်း၊တွေ့ထိလိုက်တိုင်း၊ သိလိုက်တိုင်း.. စတဲ့ဒွါရ ၆-ပါးမှာ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်နေတယ်။
ဒါ့ကြောင့်..
မြင်တိုင်း၊ကြားတိုင်း၊ တွေ့တိုင်း၊ သိတိုင်း၊ "မြင်တယ်၊ ကြားတယ် " စသည်ဖြင့်ရှုမှတ်ရပါတယ်။
အဲဒီလို မရှုမှတ်ရင် " နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တ" အနေအားဖြင့်ထင်မြင်စွဲလမ်းပြီး "ကိလေသာ" တွေ ဖြစ်ပွားသွားနိုင်တယ်။ ယောဂီဟာ ရှုမှတ်ရင်တော့ သမာဓိဉာဏ် အားပြည့်တဲ့အခါမှာ " အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ "သဘောတွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိသိသွားနိုင်ပါတယ်..တဲ့။
ဒါပေမဲ့..
ရှုမှတ်ခါစမှာတော့ မြင်တိုင်း၊ ကြားတိုင်း ဒွါရ ၆-ပါးက ဖြစ်ပေါ်တိုင်းကို အကုန်လိုက်ပြီးစေ့စပ်အောင်၊ ယောဂီတိုင်း ရှုမှတ်နိုင်မှာ မဟုတ်သေးပါဘူး။ ဝိပဿနာကို စပြီးရှုတယ် ဆိုပေမဲ့ သမာဓိအားမပြည့်သေးဘူးဆိုရင် "ဝိပဿနာဉာဏ်" ကောင်းကောင်းမဖြစ်ပါဘူး၊ သမာဓိဉာဏ် ကောင်းကောင်းဖြစ်လာမှ "ဝိပဿနာဉာဏ်"ကောင်းကောင်းဖြစ်တာပါ၊ ဒါကြောင့်မို့ ယောဂီဟာ စပြီး ရှုမှတ်တော့မယ်ဆိုရင် "လွယ်လွယ်နဲ့ နည်းနည်း"ကစပြီးရှုမှတ်ရပါလိမ့်မယ်။
သိမ်မွေ့ပြီး မှတ်ရတာခက်တဲ့၊ အသိခက်တာတွေ၊ နားမလည်တာတွေကို ဖြစ်တဲ့ အာရုံတွေကို လိုက်ပြီးရှုမှတ်နေမယ် ဆိုရင် ကြောင့်ကြစိုက်နေရတဲ့အတွက်၊ ဝိရိယတွေလွန်ကဲပြီးတော့ "ဥဒ္ဓစ္စ " ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ ဒီတော့သမာဓိကောင်းကောင်းမဖြစ်နိုင်ပါဘူးပေါ့။
ဒါကြောင့် မိမိမှာ ထင်ရှားတဲ့ ဖောင်းတာပိန်တာကစပြီး " ဖောင်းတယ်၊ ပိန်တယ်"
ဒါမှမဟုတ် ဝင်လေထွက်လေရှုရင်လည်း" ဝင်တယ် ထွက်တယ်" စသည်ဖြင့် ရှုမှတ်ရပါလိမ့်မယ်။
အဲဒီလို ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာ တစ်ခြားကို ထွက်ထွက်သွားတဲ့ စိတ်ကူးတွေကလည်းရှိနိုင်ပါသေးတယ်၊ အဲဒါတွေကိုတော့ " နီဝရဏ " တရားတွေလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ရှုမှတ်နေမှု ဘာဝနာကို တားမြစ်တယ်၊ ဖျက်စီးတတ်တဲ့တရားတွေပေါ့၊ ဒီ နီဝရဏ တရားတွေ ဖြစ်နေသမျှကာလပတ်လုံး ရှုမှတ်မှုစပြီး ပျက်နေတော့တာပါပဲ၊
ဥပမာ..
၅ မိနစ်လောက် စိတ်ကူးမိနေရင်၊ ၅ မိနစ်လောက်ပျက်နေတာပဲ၊ ဒီလို နီဝရဏ စိတ်တွေကို ရှုမှတ်ရှုမှတ်ပြီး ပယ်ပစ်ရပါတယ်၊ ဒီလို ရှုမှတ်ပြီး ပယ်ဖန်များလာတဲ့အခါမှာ သမာဓိအားရှိလာတဲ့အခါ စိတ်ဟာ တစ်ခြားကိုမသွားတော့ဘဲ၊ရှုမှတ်ရာ ရှုမှတ်ရာ အာရုံမှာပဲ၊ ကပ်ခနဲ ကပ်ခနဲ တည်နေတော့တာပါပဲ၊ အဲဒီလို မှတ်တိုင်း မှတ်တိုင်း အာရုံထဲမှာ စိတ်ကလေးကို ပစ်ပစ်ချလိုက်သလို အာရုံပေါ်မှာ ကပ်ခနဲ ကပ်ခနဲ ကျကျနေတာဟာ " ခဏိကသမာဓိ" ပါပဲ..တဲ့။
အဲဒီ "ခဏိကသမာဓိ"က အားကောင်းလာတဲ့အခါမှာ ရှုမှတ်နေတဲ့စိတ်ဟာ စင်ကြယ်နေတယ်၊ ရှေ့စိတ်ကလည်း မှတ်စိတ်၊ နောက်စိတ်က လည်း မှတ်စိတ်၊ အဲဒီလို မှတ်စိတ်ချည်း စဥ်တန်းသွားနေတယ်၊ ဖောင်းတာမှတ်ပြီး ပိန်တာကို မှတ်ရတယ်၊ပိန်တာကိုပြီးတော့ ထိုင်တာကို မှတ်ရတယ်၊ထိုင်တာကို ပြီးတော့ ထိတာကို မှတ်ရတယ်၊ ကြားထဲမှာ စိတ်ကူးအပိုအလွတ်မရှိဘူး၊ ရှေ့အမှတ်နဲ့ နောက်အမှတ် တစပ်တည်းဖြစ်ပြီး "ရှုမှတ်စိတ်"တွေချည်း စင်ကြယ်နေတယ်။
အဲဒါဟာ " စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ " ပဲ။
" စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ " ဖြစ်တယ် စိတ်စင်ကြယ်တယ်.. ဆိုတာ အမှန်တကယ်ပဲ အဟုတ်ကို စင်ကြယ်နေတာပါ။
တကယ်တန်းတော့ ဓမ္မမိတ်ဆွေတို့ အနေနဲ့ မရှုမှတ်ခင်ကရော၊ ရှုမှတ်ခါစမှာရော အဲဒီတုန်းက စိတ်တွေဟာ မစင်ကြယ်ခဲ့ပါဘူး။
လိုချင်တာတွေ ကြံစည်နေရတာနဲ့၊ စိတ်ဆိုးစရာတွေကို ကြံစည်နေရတာနဲ့ ဟုတ်မှဟုတ်ပါ့မလားလို့ စဥ်းစားနေရတာနဲ့ ဒီလိုအမျိုးမျိုးအထွေထွေ စိတ်ကူးတွေနဲ့ ရောပြွန်းနေခဲ့ကြတယ်၊ဒီတော့..ရှုမှတ်စိတ်တွေဟာ မစင်ကြယ်ခဲ့ဘူး၊ အခုလို အမှတ်တွေ ကောင်းလာတဲ့အခါမှာ အဲဒီလို စိတ်ကူးတွေ မရှိတော့ဘူး၊ မှတ်ရာ မှတ်ရာ အာရုံမှာ ကပ်ခနဲ ကပ်ခနဲ တည်နေတဲ့ မှတ်စိတ်တွေချည်း သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ ဖြစ်နေတယ်၊ မှတ်စိတ်တွေချည်း တစဥ်တတန်းတည်းဖြစ်နေတယ်။
အဲဒီလို တစဥ်တတန်းတည်းဖြစ်နေတာက ဘယ်လောက်ကြာကြာတည်နေသလဲ ဆိုရင်..
ဝိပဿနာယာနိက လမ်းမှာတော့ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ စိတ်စင်ကြယ်တယ် ဆိုတာက တနေလုံး၊ တညလုံး အမြဲတမ်းတည်နေလောက်အောင်လည်း အားမရှိသေးပါဘူး။ထိုက်တန်သလောက်ပဲ စင်ကြယ်သွားနိုင်တာပါ။ ၁ဝ မိနစ်လောက်၊ ၁၅ မိနစ်လောက် တစဥ်တတန်းတည်း စင်ကြယ်သွားတဲ့ အခါလည်းရှိတယ်။ မိနစ် ၂ဝ၊ မိနစ် ၃ဝ လောက် တစဥ်တတန်းတည်း မှတ်စိတ်တွေချည်းစင်ကြယ်သွားတာလည်းရှိပါတယ်။
အဲဒီလို ၁ဝ မိနစ်လောက် ဖြစ်စေ၊ ၁၅ မိနစ်လောက်ဖြစ်စေ၊ အခြားတစ်ပါးကို စိတ်မလွင့်တော့ဘဲ ရှုမှတ်စိတ်တွေချည်း စင်ကြယ်နေတာဟာ "စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ" ပါပဲ။
အဲဒီအချိန်အခါမှာ ယောဂီဟာ မိမိရဲ့စိတ်ကလေးဟာ တခြားကို ထွက်သွားလိုက်တာတောင်မှ ထွက်လိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက်သိပြီး မှတ်နိုင်တယ်၊ မှတ်လိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက် အဲဒီစိတ်ဟာ ငြိမ်းပြတ်သွားတယ်။ ပြီးတော့ ရှုမှတ်စိတ်တွေချည်း အစဥ်အတန်းလိုက်သွားတော့တာပါပဲ။ ရှုမှတ်ရာအာရုံမှာပဲ စိတ်ဟာ ကပ်ကပ်တည်နေပြီး ရှုမှတ်စိတ်တွေချည်းပဲ စင်ကြယ်နေတာဟာ "စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ "ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ ဖြစ်လို့၊ ရှုမှတ်ရာ ရှုမှတ်ရာ အာရုံမှာ ကပ်ခနဲ ကပ်ခနဲ ရှုမှတ်စိတ်ကလေး တည့်တည့်သွားတယ် ဆိုရင် အဲဒီမှတ်မိတဲ့အာရုံကို အသိဉာဏ်ကလည်းပိုင်းပိုင်းခြားခြားသိသိသွားပါတော့တယ်။
ဖောင်းတယ်၊ ပိန်တယ် လို့ မှတ်နေတဲ့ ယောဂီဟာ ဖောင်းတယ်လို့ မှတ်တဲ့အခါမှာ ဖောင်းတာကို ပိုင်းပိုင်းခြားခြားသိသွားတယ်။ ပိန်တယ်လို့ မှတ်တဲ့အခါမှာလည်း ပိန်တာကို ပိုင်းပိုင်းခြားခြားသိသွားတယ်။
အစပိုင်း ရှုမှတ်နေတုန်းကဆိုလိုရှိရင် ဘယ်လိုပဲ စူးစိုက်ရှုမှတ်နေပေမယ့်လည်း တစ်ခုချင်း၊ တစ်ခုချင်းကို ပိုင်းခြားပြီး မသိသေးပါဘူး၊ ဖောင်းတာကိုမှတ်နေတုန်း ပိန်တာကိုလည်းသိနေသေးတယ်။ ပိန်တာကို မှတ်နေတုန်းမှာလည်းဖောင်းတာကို သိနေသေးပါတယ်။
အာနာပါန ထွက်လေ၊ ဝင်လေ ရှုမှတ်နေတဲ့ ယောဂီဟာ လည်းပဲ၊ ထွက်လေလေး ထွက်သွားတဲ့အခိုက်မှာ ထွက်လေလေးကိုလည်း ပိုင်းပိုင်းခြားခြားသိသွားတယ်။ ဝင်လေ လေးကို ရှုမှတ်တဲ့အခါမှာလည်း ဝင်လေလေးကို ပိုင်းပိုင်းခြားခြားသိသွားတယ်။
အစပိုင်း အာနာပါနရှုမှတ်နေတုန်းကဆိုလိုရှိရင် ဘယ်လိုပဲ ထွက်လေ ဝင်လေကို စူးစိုက်ရှုမှတ်နေပေမယ့်လည်း တစ်ခုချင်း၊ တစ်ခုချင်းကို ပိုင်းခြားပြီး မသိသေးပါဘူး၊ ထွက်လေကိုရှုမှတ်နေတုန်း ဝင်လေလေးကိုလည်းသိနေပါသေးတယ်။ ဝင်လေလေးကို ရှုမှတ်နေတုန်းမှာလည်း ထွက်လေ လေးကို သိနေသေးပါတယ်။
ဒီတော့ အာရုံဟာ ရှေ့နောက် ရောပြွန်းနေတာပေါ့၊ တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ ပိုင်းခြားပြီး မထင်ဘူး၊ အာနာပါနမှာလည်း ဝင်တဲ့လေလေးက ထွက်သွားတယ်၊ ထွက်ပြီးလေက ပြန်ဝင်တယ်၊ ဖောင်းပိန်ကမ္မဋ္ဌာန်း မှာလည်း ဖောင်းတဲ့ရုပ်က ပိန်သွားတယ်၊ ပိန်တဲ့ရုပ်က ဖောင်းလာတယ်၊ ဖောင်းတာနဲ့ပိန်တာဟာ တစ်ခုထဲပဲ၊ တစ်ယောက်ထဲပဲလို့ထင်နေခဲ့တယ်။
ပြီးတော့ မှတ်သိနေတဲ့ စိတ်ကလေးကိုလည်း တစ်စိတ်ထဲပဲလို့ထင်နေတယ်၊ " ဖောင်းတာသိတော့လည်း ဒီစိတ်ပဲ၊ပိန်တာသိတော့လည်း ဒီစိတ်ပဲ၊ ထွက်တဲ့လေကိုသိတော့လည်းဒီစိတ်၊ ဝင်တဲ့လေလေးကို သိတော့လည်း ဒီစိတ်၊ တစ်သက်လုံးတစ်ဘဝလုံးသိနေတာလည်း ဒီစိတ်ပဲ၊ တစ်စိတ်တည်းပဲ၊ ငါတစ်ယောက်တည်းကပဲ အကုန်လျှောက်သိနေတယ်၊ ငါတစ်ယောက်ထဲကပဲ ရှုမှတ်နေတယ်" လို့ အဲဒီလိုထင်နေခဲ့တယ်။
တရစပ်ရှုမှတ်နေတဲ့ ယောဂီဟာ ဒီ "နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ် "ရောက်တဲ့အချိန်မှာ အဲဒီလို မထင်တော့ဘူး။
ဖောင်းတယ်လို့ ရှုမှတ်လိုက်တဲ့အချိန်မှာ ဖောင်းတာလေးတင်ပဲ ပိုင်းခြားသိသွားတယ်။ ပိန်တာနဲ့ မရောဘူး။ ပိန်တယ်လို့ မှတ်လိုက်တဲ့အခါမှာလည်း ပိန်တာလေးပဲ ပိုင်းခြားသိသွားတယ်။ ဖောင်းတာနဲ့ မရောဘူး၊ ဒါ့ကြောင့် ဖောင်းတာဆုံးသွားမှ ပိန်တာကပေါ်လာတာပဲ၊ ပိန်တာဆုံးသွားမှ ဖောင်းတာပေါ်လာတာပဲ။ ဖောင်းတာက တစ်ခြား၊ ပိန်တာကတစ်ခြားပဲလို့ ပိုင်းခြားပြီးသိသွားတယ်။
ထိုနည်းတူစွာ..
ဝင်လေ၊ထွက်လေ မှတ်တဲ့ ယောဂီကလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ၊ ဝင်တဲ့လေ လေးက အထဲဝင်သွားလို့ အဲဒီလေက ပြန်ထွက်လာတာမဟုတ်ပါဘူး။ ဝင်သွားတဲ့လေက တစ်ခြား၊ ထွက်လာတဲ့လေက တစ်ခြားဆိုတာ ပိုင်းခြားပြီးသိသွားပါတယ်။
ဒါတွေဟာ ကြံတွေးပြီးသိတာမဟုတ်ပါဘူး၊ရှုမှတ်နေရင်း နဲ့ သူ့အလိုလို ကွဲပြားပြီးသိလာတာပါ။
ဒီပြင်လည်း ထိုင်တာ၊ ထိတာ၊ ကွေးတာ၊ ဆန့်တာ ကစပြီး၊ ရုပ်အမူရာတွေကို မှတ်တိုင်းမှတ်တိုင်း ဒီလိုတွေချည်းပဲ၊တစ်ခြားစီ ပိုင်းခြားပြီးသိသိသွားပါတယ်။ အဲဒါ ရုပ်ကို ပိုင်းခြားပြီး သိတဲ့အတွက်ကြောင့်မို့ " ရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" လို့ခေါ်ပါတယ်။
အဲဒီလို ရုပ်ကို ပိုင်းခြားသိသွားရင် မှတ်သိတဲ့ နာမ်ကိုလည်း ပိုင်းခြားပြီး သိတော့တာပါပဲ။
ဒါကြောင့်မို့ "ဝိသုဒ္ဓိမဂ် " မှာ...
"ယထာ ယထာ ဟိဿရူပ သုဝိက္ခာလိတံ ဟောတိ နိဇ္ဇဋံ သုပရိသုဒ္ဓံ၊ တထာ တထာ တဒါရမ္မဏာ အရူပဓမ္မာ သယမေဝ ပါကဋာဟောန္တိ"
လို့ဆိုပြီး မိန့်ဆိုထားတာရှိပါတယ်။
ရူပံ၊ ဖောင်းမှု ပိန်မှု၊ ဝင်လေ ထွက်လေ အစရှိသော ယထာ ယထာ အကြင် အကြင် ရှုမှတ်မှုအခြင်းအရာဖြင့် သုဝိက္ခာလိတံဟောတိ၊ကောင်းစွာဆေးကြောအပ်ပြီ၊ နိဇ္ဇဋံ ၊ အရှုပ်ထွေးမရှိပြီ၊ သုပရိသုဒ္ဓံ၊ကောင်းကောင်းကြီးစင်ကြယ်လေပြီ၊တထာ တထာ ထိုထိုရုပ်၌ အသိစင်ကြယ်သလောက် တဒါ ရမ္မဏာ အရူပဓမ္မာ၊ထိုရုပ်ကိုသိသော နာမ်တရားတို့သည် အဿ၊ ထိုယောဂီအားဘသယမေဝပါကဋာ ဟောန္တိ၊ သူ့အလိုလိုပင်ထင်ရှားလေကုန်တော့၏. .တဲ့။
အဲဒီလိုဆိုထားတဲ့အတိုင်း ရုပ်ကိုပိုင်းခြားပြီး မှတ်သိနိုင်တဲ့ယောဂီမှာ ရှုမှတ်တိုင်း ရှုမှတ်တိုင်း မှတ်သိတဲ့စိတ်ကလေးတွေကိုလည်း တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ ပိုင်းခြားပြီး သူ့အလိုလိုပဲ သိသိသွားတယ်။ ဖောင်းတာကို သိတာက စိတ်တစ်ခု၊ ပိန်တာကိုသိတာက စိတ်တစ်ခု၊ ထိုင်တာကို သိတာက စိတ်တစ်ခု စသည်ဖြင့် စိတ်တစ်ခုစီကို ပိုင်းခြားပြီးသိသွားတယ်။
ခဲလုံးတစ်လုံးပြီးတစ်လုံးကောက်ကောက်ပြီး အောက်ကိုပစ်ချတဲ့အခါမှာ ပစ်ချပြီးခဲက ပြန်လာမှာမဟုတ်ပါဘူး။အနီးမှာရှိနေတဲ့ အသစ်အသစ် ခဲလုံးတွေကို ယူယူပြီး ပစ်ချရသလိုပဲ၊ မှတ်တိုင်း မှတ်တိုင်းဟာ မှတ်ရာအာရုံဆီကို ကျကျသွားတဲ့စိတ်ကတော့ ပြန်လာတာမဟုတ်ဘူး။အသစ်အသစ် စိတ်တစ်ခုစီ ဖြစ်ပြီးတော့ ထင်ရှားနေတယ်၊ အဲဒါက နာမ်ကို ပိုင်းခြားပြီး သိတာမို့..ဒါဟာ" နာမပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" ပဲဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီလို တစ်မှတ်တစ်မှတ်အတွင်းမှာ ရုပ်ရော နာမ်ရော နှစ်မျိုးလုံးကို လည်း ပိုင်းခြားပြီးသိသိသွားပါတယ်။ သိပုံက ဖောင်းတယ် လို့ မှတ်နေရင်း၊"ဖောင်းတက်လာပြီး အသိခံတဲ့ရုပ်ကတစ်မျိုး၊ မှတ်လိုက်သိလိုက်နဲ့ စိတ်ကလေးကလည်း တစ်မျိုး၊ ဒီအသိခံရုပ်နဲ့ ၊ သိတဲ့နာမ် ဒီနှစ်မျိုးထဲရှိတာပဲ၊ ဒီအပြင်ဘာမှမရှိဘူးလို့ ဒီလိုရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိသိသွားတယ်၊ ပိန်တယ်လို့မှတ်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဝင်လေထွက်လေ မှတ်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် ထိုနည်းတူပဲ သိသိသွားတယ်။ နံရံကို ခဲနဲ့ ပေါက်လိုက်တော့ နံရံကတစ်ခြား၊ ခဲက တစ်ခြား ကွဲပြားနေသလိုပေါ့။
ရုပ်နာမ်မကွဲမီကဆိုရင်..
" တစ်စုံတစ်ခုကို ပြုလုပ်နေတဲ့ ငါကောင် သတ္တဝါကောင်ကြီး တစ်ကယ် ကိုရှိနေတယ်" လို့ထင်နေခဲ့တယ်။ ဖောင်းတယ် ပိန်တယ် လို့ မှတ်နေပေမဲ့ " ဖောင်းတာလည်းငါပဲ၊ မှတ်တာလည်းငါပဲ၊ ပိန်တာလည်းငါပဲ၊ ငါကပဲရှုရှိုက် ပြီး ဖောင်းအောင်ပိန်အောင်လုပ်နေတယ်၊ငါကပဲ သိအောင်မှတ်နေတယ်" လို့ဒီလိုထင်နေခဲ့တယ်။ အခုတော့ အဲဒီလို မထင်တော့ဘူး၊ မှတ်တိုင်း မှတ်တိုင်း " မှတ်သိရတဲ့အာရုံကတော့ ဘာမှမသိတတ်ဘူး၊ အသိခံရုံမျှပဲ၊ ဒီအသိခံရတဲ့ အာရုံရုပ် နဲ့ သိတတ်တဲ့ နာမ် ဒီနာမ်-မျိုးပဲရှိတယ်။ ဒီပြင်ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါရယ်လို့မရှိဘူး" ဆိုတာဟာ အသိရှင်း နေတော့တာပါပဲ။
အဲဒီလိုရှုမှတ်တိုင်း ရှုမှတ်တိုင်း သိစရာအာရုံရုပ် နဲ့သိတဲ့နာမ်၊ ဒီ ၂- မျိုးကိုပိုင်းခြားပြီး သိတာက၊ နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ် တဲ့၊ ဒါလည်း ရှုမှတ်ရင်း သိသိသွားတာကိုသာ ဆိုလိုပါတယ်။
အဲဒီလို " နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" နဲ့ မှတ်တိုင်း မှတ်တိုင်း ရုပ်နာမ် ကွဲနေတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဖောင်းတာမှတ်တော့ ဖောင်းတာသိတာ၊၊ ပိန်တာမှတ်တော့ ပိန်တာသိတာ၊ ထိုင်တာမှတ်တော့ ထိုင်တာသိတာ၊ ထိတာမှတ်တော့ ထိတာသိတာ၊ ကွေးတာမှတ်တော့ ကွေးတာသိတာ၊ ဆန့်တာမှတ်တော့ဆန့်တာသိတာ၊ ဒီလိုအာရုံနဲ့ အသိ နှစ်မျိုးတည်း အတွဲလိုက် အတွဲလိုက် ထင်ရှားနေတယ်။ လမ်းလျှောက်တဲ့အခါမှာလည်း ကြွတာမှတ်တော့ ကြွတာသိတာ၊ လှမ်းတာမှတ်တော့ လှမ်းတာသိတာ၊ ချတာမှတ်တော့ ချတာသိတာ၊ ဒီလို နှစ်မျိုး နှစ်မျိုးထဲ အတွဲလိုက် အတွဲလိုက်ထင်ရှားနေတာပဲ၊ ဘယ်အမူအရာမဆိုပြုလုပ်တိုင်း မှတ်နိုင်တာကပဲများတယ်၊ မှတ်တိုင်းမှတ်တိုင်းလည်းရုပ်ကတစ်ခြား၊ သိတာကတခြား ၊ ကွဲပြားပြီး ထင်ရှားနေတာပဲ၊ ဘယ်အချိန်မဆို မှတ်စရာအာရုံ နဲ့ သိတာနဲ့ ဒီနှစ်မျိုးထဲသာတွေ့ရတယ်၊ ရှေးတုန်းကလို ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါကောင် မတွေ့ရတော့ဘူး၊ ရှေးတုန်းကတော့ ရုပ်ကိုယ်ကြီးကိုလည်း " ငယ်ငယ်ကတည်း က အခုထက်ထိတိုင် တည်နေတဲ့ ငါကောင်လိုပဲ" လို့ ထင်နေခဲ့တယ်၊ သိနေတဲ့စိတ်ကိုလည်း " ငယ်ငယ် ကတည်းက အခုထိတိုင် တည်နေတဲ့ ငါကောင်လို့ ပဲလို့" ထင်နေခဲ့တယ်။ အဲဒီရုပ်ကိုယ်ကြီးနဲ့သိတာဟာလည်းအတူတူပဲ၊ ငါတစ်ယောက်ထဲပဲလို့ထင်နေခဲ့တယ်။ အခုတော့ ဒီလိုမထင်တော့ဘူး၊ ရှုမှတ်တိုင်း ရှုမှတ်တိုင်း သိစရာရုပ် နဲ့ သိတဲ့နာမ် ဒီနှစ်မျိုးကိုသာတွေ့နေရတဲ့အတွက် တစ်သက်လုံး၊ တစ်ဘဝလုံး အသက်ရှင်ပြီးတည်နေတဲ့၊ အသက်ကောင် သတ္တဝါကောင်ဆိုတာ မရှိဘူး၊ ရုပ်ကိုယ် နဲ့အသိစိတ်နာမ် ဒီနှစ်မျိုးသာရှိတယ်လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းသဘော ကျနေတယ်။
ဒီတော့ အယူဝါဒဟာ စင်ကြယ်နေလို့ ဒါကို "ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ"လို့ဆိုလိုပါတယ်။
အဲဒီလို...
ဒီရုပ်နဲ့ ဒီနာမ်နှစ်ခု ရဲ့ကွဲပြားသွားတာကို သိသွားတဲ့အတွက် အကျဥ်ချုံးပြီး မှတ်သားရရင်တော့..ဉာဏ်စဥ် ( ၁ ) ဖြစ်တဲ့ " နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်" ဟာ
( ရုပ် နာမ် ခွဲခြားသိသောဉာဏ် ) ပဲ ဖြစ်ပါတယ် လို့ .. ဝေမျှရင် ဓမ္မကုသိုလ်ပြုလိုက်ပါတယ်။
သာဓု သာဓု သာဓု
( ခန္ဓာ( ၅ )ပါး-တစ်ဦး)
-----------------------
လက်ကိုင်ဖုန်း ဖြင့် စာစီရခြင်းဖြစ်သည့်အတွက် သတ်ပုံမှားယွင်းမှုများ တွေ့ရှိပါက သည်းခံခွင့်လွှတ်ပြီး ပြင်ဆင်ဖတ်ရှုပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံပါသည်။
