09/12/2026
Saturday September 12, 2026
(Feast of the holy Church on the eve of the feast of the holy Cross).
“In the liturgical calendar of the Armenian Apostolic Orthodox Holy Church, a special place is given to the commemoration of the Feast of the Holy Church on the Eve of the Feast of the Holy Cross, which is observed on the Saturday preceding the Feast of the Exaltation of the Holy Cross. This commemoration reminds us at once of the mystery of the Church, the consecration of the holy sanctuary, and the saving power of the Cross of Christ.
“In the Christian understanding, the word ‘Church’ has two closely related meanings. First, the Church is the community of the faithful—the Mystical Body of Christ. Second, it is the consecrated sanctuary where the faithful gather to pray, celebrate the Divine Liturgy, and partake of the Holy Sacraments. Accordingly, the feasts dedicated to the Church also express these two dimensions.
“Among these are New Sunday and World Church Sunday, which follow Easter, as well as the Feasts of Holy Etchmiadzin and Shoghagat. Also associated with the mystery of the Church is the Feast of the Ark, because in Christian tradition the Ark of the Covenant of the Old Testament is regarded as a prefiguration of the Church and of the sacred temple.
“‘Navagadik’ refers to the solemn inauguration, dedication, and consecration of a newly built or renovated church. The feast observed on the Saturday preceding the Exaltation of the Holy Cross is historically connected with the dedication of the Church of the Holy Resurrection in Jerusalem. The solemn dedication of the church was celebrated in connection with the ceremonial elevation of the Wood of the Holy Cross, and this commemoration subsequently acquired a permanent place in the liturgical calendar of the Church.
“During the festal period of the Exaltation of the Holy Cross, the Church also commemorates the dedications of the holy sanctuaries built in Bethlehem, on the Mount of Olives, and in Gethsemane, over the tomb of the Holy Mother of God. All these commemorations remind us that a Christian church is not simply a building, but a sacred place dedicated to the worship of God, where the faithful gather together as the living Church.
“This feast reminds us that God desires, above all, to dwell not in buildings made of stone, but within the human heart. The church building is holy because it is dedicated to God; yet we, too, are called to become a ‘temple of God’ and to sanctify our lives through His presence.
“On the eve of the Exaltation of the Holy Cross, this commemoration also offers us a beautiful invitation to renew our inner temple. Just as a church is built, renewed, and consecrated, so too our souls need repentance, prayer, and continual renewal through the grace of God.
“The Church is not only the place where we go; the Church is also the life we are called to live in the light of the Cross of Christ.” (Information by Archbishop Khoren Toghramadjian).
Շաբաթ, 12 Սեպտեմբեր 2026
(Տօն է սրբոյ Եկեղեցւոյ ՛ի նաւակատիս սրբոյ Խաչին):
«Հայ Առաքելական Ուղղափառ Սուրբ Եկեղեցւոյ տօնացոյցին մէջ յատուկ տեղ կը գրաւէ «Տօն Սրբոյ Եկեղեցւոյ՝ ի Նաւակատիս Սրբոյ Խաչին» յիշատակութիւնը, որ կը կատարուի Խաչվերացի նախորդող Շաբաթ օրը։ Ան միաժամանակ մեզի կը յիշեցնէ Եկեղեցւոյ խորհուրդը, սրբավայրին նուիրագործումը եւ Քրիստոսի փրկարար Խաչին զօրութիւնը։
««Եկեղեցի» բառը քրիստոնէական հասկացողութեամբ երկու իրարու կապուած իմաստ ունի։ Առաջին՝ Եկեղեցին հաւատացեալ ժողովուրդն է՝ Քրիստոսի խորհրդական Մարմինը, իսկ երկրորդ՝ այն նուիրագործուած տաճարը, ուր հաւատացեալները կը հաւաքուին աղօթելու, Սուրբ Պատարագ մատուցանելու եւ Սուրբ Խորհուրդներուն հաղորդակից դառնալու։ Հետեւաբար, Եկեղեցւոյ նուիրուած տօներն ալ կ՛արտայայտեն այս երկու իմաստները։
«Այս շարքին կը պատկանին Զատիկին յաջորդող Նոր Կիրակին եւ Աշխարհամատրան Կիրակին, ինչպէս նաեւ Սուրբ Էջմիածնի եւ Շողակաթի տօները։ Եկեղեցւոյ խորհուրդին հետ կապուած է նաեւ Տապանակի տօնը, որովհետեւ Հին Ուխտի Տապանակը քրիստոնէական աւանդութեան մէջ կը նկատուի Եկեղեցւոյ եւ սրբազան տաճարին նախապատկերը։
««Նաւակատիք» կը նշանակէ նորակառոյց կամ նորոգուած եկեղեցւոյ հանդիսաւոր բացումը, նուիրագործումն ու օծումը։ Խաչվերացի նախորդող Շաբաթ օրուան այս տօնը պատմականօրէն կապուած է Երուսաղէմի Սուրբ Յարութեան տաճարի նաւակատիքին հետ։ Տաճարին հանդիսաւոր նաւակատիքը կատարուեցաւ Սուրբ Խաչափայտի բարձրացման տօնախմբութեան առնչութեամբ, եւ այդ յիշատակը հետագային իր հաստատուն տեղը գտաւ Եկեղեցւոյ տօնացոյցին մէջ։
«Խաչվերացի տօնական շրջանին Եկեղեցին կը յիշատակէ նաեւ Բեթղեհէմի, Ձիթենեաց լերան եւ Գեթսեմանիի՝ Սուրբ Աստուածածնի գերեզմանին վրայ կառուցուած սրբավայրերու նաւակատիքները։ Այս բոլոր յիշատակութիւնները ցոյց կու տան, որ քրիստոնէական տաճարը պարզ շինութիւն մը չէ, այլ Աստուծոյ պաշտամունքին նուիրուած սրբավայր, ուր հաւատացեալ ժողովուրդը կը կազմէ կենդանի Եկեղեցին։
«Այս տօնը մեզի կը յիշեցնէ, որ Աստուած առաջին հերթին քարեղէն շէնքերու մէջ չէ, որ կ՛ուզէ բնակիլ, այլ՝ մարդուն սրտին մէջ։ Տաճարը սուրբ է, որովհետեւ Աստուծոյ նուիրուած է, բայց մենք եւս կոչուած ենք ըլլալու «տաճար Աստուծոյ» եւ մեր կեանքը նուիրագործելու Անոր ներկայութեամբ։
«Խաչվերացի նախօրեակին այս յիշատակութիւնը նաեւ գեղեցիկ հրաւէր մըն է մեզի՝ նորոգելու մեր ներքին տաճարը։ Ինչպէս եկեղեցին կը կառուցուի, կը նորոգուի եւ կը նուիրագործուի, այնպէս ալ մեր հոգին կարիքը ունի ապաշխարութեան, աղօթքի եւ Աստուծոյ շնորհքով շարունակական նորոգութեան։
«Եկեղեցին միայն այն վայրը չէ, ուր մենք կ՛երթանք. Եկեղեցին նաեւ այն կեանքն է, զոր կոչուած ենք ապրելու՝ Քրիստոսի Խաչին լոյսին տակ» (Ծանօթագրութիւն՝ Խորէն Արք. Տողրամաճեան)։
