04/04/2026
THỨ BẢY TUẦN THÁNH - ĐÊM CANH THỨC VƯỢT QUA
0️⃣Đêm Canh Thức Vượt Qua là đêm mà người Israel tuân giữ hằng năm để kỷ niệm Cuộc Canh Thức của Đức Chúa nhằm giải phóng họ khỏi nô lệ Pha-ra-ô. Đêm nay đã tiên báo Cuộc Vượt Qua thật sự của Đức Kitô. Chính đêm nay Đức Kitô giải phóng khỏi tội lỗi bủa vây, “tiêu diệt tử thần, từ âm phủ chỗi dậy và toàn thắng hiển vinh”. Theo truyền thống rất lâu đời, đêm nay là “đêm canh thức của Đức Chúa”, Lễ Vượt Qua được cử hành trong đêm nay để tưởng nhớ Đêm Thánh Chúa sống lại từ cõi chết ; và đêm nay được coi là “mẹ của mọi buổi canh thức phụng vụ”. “Tất cả mọi cử hành Canh Thức Vượt Qua được cử hành về đêm, nên phải bắt đầu lúc chập tối ; và phải kết thúc trước rạng đông ngày Chúa Nhật”.
1️⃣Thứ tự của Đêm Canh Thức được sắp xếp để sau Nghi Thức Thắp Nến Phục Sinh và Công Bố Tin Mừng Phục Sinh (phần thứ nhất), thì Giáo hội suy niệm những kỳ công Chúa đã làm cho dân Người ngay từ lúc khởi nguyên và cho đến hôm nay (phần thứ hai), cùng với những anh chị em tân tòng vừa được tái sinh khi lãnh nhận bí tích Thánh Tẩy (phần thứ ba), Giáo hội được mời vào bàn tiệc mà Chúa đã dọn sẵn cho dân Người, qua việc tưởng niệm sự chết và phục sinh của Người, cho đến ngày Chúa đến (phần thứ tư).
2️⃣Chuẩn bị một bếp lửa ở nơi xứng hợp ngoài nhà thờ để làm phép lửa mới, và làm sao với ánh lửa mới này thật sự xoá tan sự tối tăm và thắp lên ánh sáng cho đêm đen. Để duy trì tính chân thật của dấu chỉ, Nến Phục Sinh phải được làm bằng sáp nguyên tuyền, tránh hình thức giả tạo, đủ lớn và được làm mới cho mỗi năm, chỉ một cây nến mà thôi ; để nó diễn tả một sự thật rằng Chúa Kitô là Ánh Sáng soi chiếu thế gian. Nến Phục Sinh được làm phép theo cách thức được chỉ định trong Sách Lễ Rôma hoặc theo nghi thức do Hội Đồng Giám mục qui định.
Khi kiệu Nến Phục Sinh, người cầm nến đã thắp sáng đi đầu và mọi người chỉ theo ánh sáng đó tiến vào nhà thờ. Bởi vì như các trẻ em Israel được dẫn đường bằng cột lửa vào ban đêm, thì người tín hữu cũng được Chúa Kitô Phục Sinh dẫn đường. Với mỗi lời đáp “Tạ ơn Chúa”. Mọi người chuyền lửa từ ánh sáng của cây Nến Phục Sinh để thắp sáng cây nến của tất cả mọi người đang cầm trong tay.
3️⃣Công bố Tin mừng Phục Sinh, đây là một bài thánh thi vĩ đại gói trọn tất cả ý nghĩa mầu nhiệm Phục Sinh trong toàn thể nhiệm cục cứu độ. Do nhu cầu, nếu không có thầy Phó tế và linh mục chủ tế không thể hát được, thì một ca viên có thể công bố thay linh mục.
4️⃣Những bài đọc này cho thấy những kỳ công của Thiên Chúa trong lịch sử cứu độ. Rồi tín hữu được hướng dẫn để suy niệm cách nhẹ nhàng với việc hát thánh vịnh đáp ca, thinh lặng cầu nguyện trong giây lát, và lời cầu nguyện của linh mục.
Thứ tự các bài đọc đã được sắp xếp, gồm 7 bài trích từ Cựu ước: Sách Sáng Thế (St 1,1-2,2) ; Sách Sáng Thế (St 22,1-18) ; Xuất Hành (Xh 14,15-15,1) ; Ngôn sứ Isaia (Is 54,5-14) ; Ngôn sứ Isaia (Is 55,1-11) ; Ngôn sứ Barúc (Br 3,9-15.32-4,4) ; Ngôn sứ Êzêkiên (Ed 36,16-17a.18-28). Và gồm 2 bài đọc trích từ Tân Ước là thư Thánh Phaolô tông đồ gửi tín hữu Rôma và từ Tin Mừng theo năm phụng vụ.
Tuy nhiên, nếu hoàn cảnh mục vụ đòi hỏi, thì có thể bớt số bài đọc, ít nhất đọc ba bài Cựu Ước, trích từ sách luật và các ngôn sứ ; nhưng không bao giờ bỏ bài trích sách Xuất Hành chương 14, kèm theo bài ca vịnh.
Sau bài đọc cuối cùng trích từ Cựu Ước, cùng với đáp ca và lời nguyện thì linh mục xướng Kinh Vinh Danh ; trong lúc đó, kéo chuông hay đánh chiên trống, v.v. tuỳ vào phong tục địa phương. Sau Kinh Vinh Danh, linh mục đọc lời nguyện nhập lễ và thánh lễ tiếp tục với các bài đọc trích từ Tân Ước.
Rồi sau bài thánh thư, mọi người đứng lên. Linh mục, nếu cần thì phó tế hoặc một ca viên làm thay, long trọng hát xướng ‘Alleluia’ và cộng đoàn lặp lại theo giọng được xướng. Xướng ‘Alleluia’ ba lần, mỗi lần lên giọng cao hơn. Rồi ca viên hát thánh vịnh 117 và cộng đoàn đáp lại bằng lời Alleluia cho mỗi đoạn thánh vịnh. Các tông đồ thường trích dẫn thánh vịnh này trong bài giảng về Chúa Phục Sinh.
5️⃣Phụng vụ Thánh Tẩy đạt ý nghĩa trọn vẹn ở những nhà thờ có giếng rửa tội, và ý nghĩa hơn nữa nếu có ban bí tích khai tâm Kitô giáo cho người lớn, hoặc ít là ban bí tích Rửa tội cho trẻ em. Bằng không, tại các nhà thờ giáo xứ thì làm phép nước thanh tẩy ở Cung Thánh. Cùng lúc đó, Giáo dân đứng, cầm nến cháy trong tay và đáp lại những câu hỏi đặt ra cho họ. Rồi linh mục rảy nước thánh trên giáo dân. Như thế, cách thức cử hành và ngôn từ sử dụng gợi lại cho tín hữu bí tích Thánh Tẩy mà họ đã lãnh nhận. Trong khi linh mục đi rảy nước thánh thì mọi người hát điệp ca “Tôi đã thấy nước” (Vidi aquam) hay một bài thánh ca nào khác diễn tả đặc tính của bí tích Thánh Tẩy.
6️⃣Phụng vụ Thánh Thể là đỉnh cao của toàn bộ cử hành Đêm Canh Thức vì nó diễn tả cách viên mãn nhất bí tích Vượt Qua. Cử hành Thánh Thể là tưởng niệm cuộc khổ nạn trên thập giá của Chúa và là sự hiện diện của Chúa Kitô Phục Sinh, là hoàn thành việc khai tâm Kitô hữu, và là nếm trước Cuộc Sống vĩnh hằng. Không được cử hành phần phụng vụ Thánh Thể này cách vội vàng ; quả thế, tất cả các nghi thức và ngôn từ phải được diễn tả với đầy đủ ý nghĩa và uy lực của chúng: lời nguyện cộng đồng nên dành cho các tân tòng vì đây là lần đầu tiên họ thực thi chức vụ tư tế của họ; nên để cho các tân tòng dâng lễ vật và bánh rượu; nên hát Kinh Tiền Tụng Phục Sinh I, II, III, cùng với Kinh Khẩn Cầu sau Kinh Lạy Cha; và cuối cùng là ‘Đây Chiên Thiên Chúa’ của phần Hiệp Lễ.
Trong Đêm Canh Thức Vượt Qua, dấu chỉ bí tích Thánh Thể được hoàn hảo khi cho rước lễ dưới hai hình bánh và rượu. Đấng Bản Quyền địa phương xem xét và ấn định những hình thức hiệp lễ phù hợp với hoàn cảnh.
7️⃣“Thật là chính đáng vào dịp lễ Vượt Qua, toàn thể Giáo hội vui mừng về sự tha thứ tội lỗi, không chỉ tha thứ cho những ai được tái sinh nhờ Bí tích Thánh Tẩy, mà còn tha thứ cho những ai đã trở nên đứa con hoang đàng”.[115] Với sự quan tâm mục vụ sâu sắc hơn và nỗ lực miệt mài hơn, tất cả những ai tham dự các cử hành trong Mùa Phục Sinh, với sự trợ lực của ân sủng, sẽ sống xứng đáng với lòng Chúa ước mong trong đời sống hằng ngày.
Trích "Huấn Thị Về Việc Chuẩn Bị Và Cử Hành Đại Lễ Phục Sinh" của Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí Tích (1988).
Nguồn: www.dongthanhthe.net
