05/23/2026
11 /24 Мај
Свети Кирил и Методиј Солунски - Рамноапостолни Македонци и сесловенски просветители и учители
Светите Македонци, браќата Кирил и Методиј, се родени во Солун, од угледни и благочестиви родители Лав и МАрија.
Постариот Методиј, како и неговиот татко, служел во војската и од самиот цар бил произведен во чин војвода. После десетгодишно службување заминал на планината Олимп, каде се замонашил.
Помладиот Константин уште како мал покажувал голем интерес кон книгата и науката. Затоа неговите родители, со голема радост, уште од мал го подучувале на богоугоден живот, упатувајќи го на духовна мудрост. Во училиштето се истакнувал помеѓу своите врсници со извонредна бистрина и интелегенција. Многу ревносно ја изучувал целата наука, а посебно делата на Св. Григориј Богослов, кого посебно го ценел и почитувал.
Се школувал во Цариград заедно со малолетниот цар Михаил. За кратко време ги изучил граматиката, творештвото на Хомер, геометријата, реториката, аритметиката, астрономијата и музиката. Покрај македонскиот јазик добро ги владеел грчкиот, латинскиот и сирскиот. Со својот ум и трудољубивост ги восхитувал своите учители, па од нив бил наречен Константин философ, заради големиот успех во изучувањето на философијата. Тој бил мудар, не само во науката, туку и во животот. Тој особено ги негувал целомудрието и останатите добродетели и се истакнувал во нив, бидејќи благодатта Божја го исполнувала неговото срце, упатувајќи го само во добри дела. Особено бил почитуван и сакан од страна на секретарот на патријархот кој го назначил за управник во неговиот дом. Тој сакал да го ожени со својата духовна ќерка (кумашинка) но, Константин ја одбил понудата. Младиот философ не го привлекувал сутниот световен живот туку само духовниот.
Не сакајќи да го изгубат овој даровит и учен човек, секретарот во договор со царицата Теодора решиле тој да биде ракоположен во свештенички чин. По ракополагањето, бил поставен за библиотекар во црквата „Св. Софија“, но, и на оваа должност не останал долго. Тајно заминал во еден манастир на Босфор, каде по 6 месеци го пронашле царот и секретарот на патријархот. Константин не се вратил на должноста библиотекар, ами станал учител по философија во главното цариградско училиште.
По извесно време во Цариград дошле пратеници од Сарацените кои од царот барале учени луѓе кои ќе им ја докажат вистинитоста на Светата Троица.
На таа мисија бил испратен Константин на негова 24 годишна возраст, во Самара - сареценската престолнина. Сарацените биле горделиви, ги потценувале христијаните а за вистинска вера го сметале мухамеданството. Смирено и мудро им одговарал на нивните прашања, а особен впечаток им оставило излагањето за Светата Троица, Која ја споредил со сонцето. „Сонцето го карактеризираат три особености, тоа е топка, дава светлина и топлина и трите особености се неразделни, така и Бог е во 3 лица: Отец, Син и Дух Свети, Кои помеѓу себе се неразделни. Значи, како што имаме едно сонце а не три, така и Св. Троица не се дели на 3 богови, туку, Еден, Единствен Бог“.
Со изобилна Божја благодат и помош одговарал на многу нивни прашања, на кои тие не можеле да му се противстават. Со многу дарови и почести бил испратен во Цариград. Не останал долго време во престолнината и се повлекол на едно осамено и тивко место, каде целосно му се посветил на своето спасение.
Подоцна заминал за Олимп кај својот постар брат Методиј кој живеел во пост, молитва и монашки подвизи.
Во тоа време кај царот Михаил дошле пратеници од Хазарите кои барале учени луѓе, кои ќе можат на нивни јазик да им го проповедаат Христовото учење. Нивниот народ постојано бил под притисок на Евреите и Сарацените кои сакале да им ја наметнат еврејската, односно, мухамеданската вера.
За оваа мисија пак бил избран Константин, но, сега заедно со неговиот постар брат Методиј, кој, пак, добро го владеел и словенскиот јазик.
Светите браќа прво дошле во градот Херсон, недалеку од границата со Хазарите, изучувајќи го и нивниот јазик.
Овде дознале дека на дното на морето лежат моштите на римскиот папа Климент кој бил убиен во времето на царот Трајан. Со дозвола на херсонскиот епископ, цариградскиот патријарх и царот, моштите ги извадиле и ги положиле во црквата на Св. Апостоли, а еден дел од нив зеле за подоцна да ги однесат во Рим.
Самиот каган (владетелот на Хазарите) бил под силно влијание на Евреите, и се приклонил кон нив, т.е., ја примил еврејската вера. Константин, раководен од Благодатта Божја, водел долги разговори со еврејските и сараценските мудреци и со своите мудри одговори ги победил и едните и другите.
Слушајќи ги возвишените зборови на богомудриот Константин, каганот и неговите советници побарале тој да ги подучува во христијанството, бидејќи сфатиле дека таа е, всушност, вистинска вера и дека само преку неа може да се стекне живот вечен. Откако многу народ крстиле во Христа, биле испратени со големи почести за Цариград. На пат за дома тие го покрстиле и незнабожечкиот фолски народ.
Во Цариград биле дочекани како апостоли Христови, и двајцата сакале да ги посветат за епископи, но тие одбиле заради нивната скромност. Методиј бил поставен за игумен на Полихрониевиот манастир, а Константин престојувал во црквата на Св. Апостоли, но, наскоро и двајцата биле повикани на нови подвизи.
Имено, Бугарскиот цар Борис, под влијание на неговата сестра која била христијанка, посакал да ја прими христијанската вера. Кај царот допатувал Методиј и го крстил во 860 или 861 година. Таму, започнале масовно крштение на Бугарите, но не можеле да целосно да го завршат покрстувањето, зашто Моравскиот кнез Ростислав во 862 година од царот Михаил побарал учители кои ќе го шират христијанството во Моравија на нивни - словенски јазик. Инаку, народот бил крстен од германските свештеници, кои служеле на латински јазик, кој народот не го разбирал.
И за оваа мисија го одбрале Константина и неговиот брат Методија, но сега заедно со нивните ученици Климента, Наума, Сава, Горазда и Ангеларија. Словените немале свое писмо, но, Константин знаел дека за успешно проповедање на Христовото евангелие, тоа е насушна потреба. После четириесетдневен пост и молитва измолил словенска азбука која се состоела од 38 букви и ја нарекол глаголица. Веднаш, со помош на Методија и учениците почнале со преведување на црковните книги на старомакедонски - словенски јазик.
Така подготвени, Константин и Методиј со нивните ученици, дошле во Моравија, каде биле пречекани со големи почести. Собрале многу ученици, ги превеле сите богослужбени книги и во новоизградените цркви служеле на словенски јазик. Против нив се побуниле тријазичниците - германските свештеници, обвинувајќи ги дека словенскиот јазик не е благословен од Бога, како што е случај со латинскиот, грчкиот и еврејскиот. Во Моравија останале 40 месеци и пропатувале низ многу места, оставајќи зад себе многу училишта каде се образувале идните словенски учители и свештеници.
За нивното дело, од тријазичниците слушнал и папата Николај и тој побарал тие да дојдат во Рим. На патот за Рим тие се задржале во Панонија кај кнезот Коцељ, каде, покрај кнезот, словенското писмо го научиле уште 50 ученици. На пат за Рим отишле во Венеција каде биле жестоко нападнати од тријазичниците, но, Константин не се плашел од нив и секогаш мудро им одговарал.
Во Рим биле пречекани со големи почести. Уште додека биле во Венеција, папата Николај умрел а на негово место бил избран Адријан II (867-872). Светите браќа во Рим ги донеле моштите на папата Климент, кого Господ го благословил со многубројни чуда.
Папата не нашол никаква вина кај нив во клеветите од тријазичниците. Самиот ги благословил словенските богослужбени книги и по нив служеле богослужби во многу познати цркви во Рим.
Исцрпен од напорната работа и долгиот пат, Константин тешко се разболел, а од Бога му бил откриен часот на неговата смрт. Радосен што Бог го удостоил со ова видение, цел ден пеел црковни песни.
Утредента Константин примил схима и го добил името Кирил. На братот Методиј му оставил завет да го продолжи започнатото дело, бидејќи само така ќе го достигне спасението. Пред смртниот час, Кирил се поздравил со сите и усрдно го помолил Бога да ја прими неговата душа.
По предлог на Методиј, Кирил бил погрбан со многу почести во црквата "Св. Климент" од десната страна на олтарот. На тој ден се случиле многу чуда, па, Римјаните изработиле икона на Св. Кирил и пред неа палеле свеќи и се молеле на Бога.
По барањето на кнезот Коцељ упатено до папата, Св. Методиј се упатил меѓу Словените како нивни учител и проповедник. Подоцна, од папата бил назначен за прв словенски епископ во Панонија. Наскоро, остро нападнат од германските и латинските кнезови, бил затворен двеипол години. Во затворот бил многу измачуван и единствена потпора му бил Бог и учениците, кои често го посетувале. За ова дознал папата Јован VIII и наредил Св. Методиј веднаш да биде ослободен. Кога Словените сфатиле дека германските свештеници се нивни непријатели и сакаат да ги германизираат ги протерале од земјата. Папата повторно за епископ го поставил Св. Методиј, а тој на местото на германските свештеници поставил свештеници Словени.
Престојувал и во Чешка каде ги покрстил: кнезот, неговото семејство и многуброен народ. Некои од своите ученици ги праќал во Полска, таму да го шират христијанството.
Нападите и клеветите од непријателите и еретиците продолжувале, но Св. Методиј храбро и достоинствено им се протиставувал.
На повик од царот Василиј Македонец дошол во Цариград, каде му биле укажани многу почести. Подоцна се вратил во Моравија и продолжил со преводот на Стариот Завет и други црковни книги.
По долгогодишна напорна работа, исполнета со тешки страдања се наближувало времето Св. Методиј да се одмори и да добие награда, венец на правдата. Откако го назначил ученикот Горазда за свој заменик, се упокоил во Господа 19 (6) април 885 година.
Опелото било извршено на латински, грчки и словенски, неговото чесно тело било погребано во соборната црква во Велеград. На погребот учествувал мноштво народ од сите возрасти и сите општествени слоеви, оддавајќи му со тоа заслужена почит.
По неговата смрт неговите ученици, на чело со Свети Климент како епископ, го преминале Дунав и се спуштиле на југ во Македонија, и во Охрид продолжиле да работат на Нивата Господова помеѓу Македонците.
___________________
Тропар на светите Рампостолни Македонци, - светите Солунски браќа Кирил и Методиј!
Богомудри Кириле и Методиј, еднакви по дух со апостолите и учители на словенските земји, Владиката на сите молете Го словенските народи да ги утврди во Православието и едномисленоста, да го смири светот и да ги спаси нашите души!
Преземено од отец Митре
