08/09/2026
Светите рамноапостоли Климент, епископ Охридски, Наум, Савва, Горазд и Ангелиар биле Словени, ученици на светите Кирил и Методиј (Ком. 11 мај). Најпрвин се труделе на полето на образованието во Моравија, каде што по свети Методиј, епископ станал свети Горазд, кој знаел словенски, грчки и латински. Светите Климент, Наум, Ангелјар и Савва биле презвитери.
На словенските просветители им се спротивставила силна латино-германска група мисионери, кои се потпирале на поддршката на папата и на покровителството на моравскиот принц Свјатополк. Борбата ги сврте прашањата за потребата од богослужба на словенски јазик, филиоке и саботниот пост. Папата Стефан VI го забрани богослужението на словенски јазик.
Поддржувачите на тријазичната ерес, која го осуди словенскиот народ на заборав на јазикот на своите предци, со помош на кнежевската власт, ги изведе на суд учениците на свети Методиј, меѓу кои и свети Климент. Тие биле подложени на сурови маки: ги влечеле голи низ трње, ги држеле долго време во затвор, исто како што претходно тоа го правеле соиј нивниот духовен отец свети Методиј. Подоцна (во 886 година), еден од младите затвореници бил продаден на трговци со робови - Евреи, и тие завршиле на венецијанскиот пазар. Откупот на словенските просветители и нивното предавање во Константинопол го извршил амбасадорот на византискиот император во Венеција, Василиј Македонец. Други словенски исповедници, постари на возраст, биле прогонети. Не се знае каде отишол Свети Горазд и каде се засолнил Свети Сава. Наум и Ангелјар отишле за Бугарија.
Во 907 година Моравија паднала под ударите на Маѓарите, а моравските бегалци биле вовлечени во Бугарија по истите патишта по кои некогаш патувале светите просветители кои биле протерани од нив.
Бугарите со чест ги поздравија словенските исповедници и побараа од нив да воведат божествени богослужби на словенски јазик. Бугарскиот кнез Борис „со голема ревност барал“ такви луѓе како што се учениците на свети Методиј, зашто применил голема ревност за просветлување на својот народ. Просветителите веднаш почнале да ги проучуваат словенските книги собрани од бугарското благородништво.
Наскоро свети Ангелиариј умрел, а свети Климент беше назначен да учител во Кутмичивице, регион во југозападна Македонија. Во источната црква, на функцијата учител беше избрана достојна личност, познат по својот благочестив живот и со дарба на говор. Свети Климент уште во Моравија бил во ранг на „учители на чин“. Во Бугарија свети Климент служел како учител до 893 година. Тој организирал, пред сè, училиште на кнежевскиот двор, кое достигнало високо ниво во времето на владеењето на Симеон, а во југозападна Македонија создал училишта одделно за возрасни и деца. Свети Климент ги учел децата да читаат и пишуваат. Вкупниот број на неговите ученици бил огромен: 3.500 луѓе се познати само за избраните, кои припаѓале на свештенството. Во 893 година свети Климент бил издигнат во чин епископ Дремвички или Велички, а на негово место доаѓа свети Наум.
Свети Климент бил првиот од македонските архиереи што служел, проповедал и пишувал на словенски јазик. Покрај тоа, тој систематски обучуваше свештеници од редовите на Словените. Светецот до длабока старост работеше за слава Божја. Ослабен до тој степен што повеќе не можел да се занимава со работите на одделот, светителот му се обратил на цар Симеон со барање за разрешување. Царот го убедил светителот да не ја напушта катедрата, а свети Климент решил да продолжи со епископската служба. По овој разговор тој замина да се одмори во Охрид, во манастирот што го создал. Таму светителот ја продолжил својата преведувачка дејност и превел значаен дел од Цветниот триод. Набргу светиот епископ тешко се разболе и мирно се упокои во Господа во 916 година. Телото на светецот било ставено во ковчег направен од неговите сопствени раце и погребано во охридскиот манастир Пантелејмон.
Свети Климент се смета за прв словенски писател: тој не само што ја продолжил преведувачката работа започната од светите Кирил и Методиј, туку и ги оставил своите списи - првите примероци на словенската духовна литература.
Многу од делата и учењата на рамноапостолот Климент, биле однесени во Русија, каде што биле читани и препишувани со љубов од руските побожни христијани.
Моштите на светите Горазд и Ангелјариј почиваат кај Берат во Албанија, посмртните останки на Свети Наум - во манастирот што го носи неговото име, кај Охридското езеро.