ՀԱՅ ԵԿԵՂԵՑԻՆ ԳՆԱԼԸ ԿՂԶԻԻ ՄԷՋ
Մինչեւ ԺԹ դարուն առաջին կէսը, Գնալը Կղզիի վրայ Հայկական Եկեղեցի մը գոյութիւն չէ ունեցած։ 25 Սեպտեմբեր 1854՝ Օսմանեան Կայսրութեան գահակալ Ապտ-իւլ Մէճիտ Կայսեր հրավարտակով, արտօնութիւն կը շնորհուի Գնալը Կղզիի վրայ Հայ Եկեղեցի մը կառուցանելու։
Եկեղեցւոյ շինութեան գլխաւոր բարերարները կը դառնան Յովհաննէս Եազըճեան եւ Աղասի Աժտէրխանեան, որոնք իրենց սեփական հողերը կը նուիրե
ն թէ՛ եկեղեցւոյ եւ թէ՛ Գերեզմանատան։ Եկեղեցւոյ հիմերը,1855ի Յուլիս ամսուան մէջ Յովհաննէս Եպիսկոպոս Եդեսեանի ձեռամբ կ՚օրհնուին։ Իսկ, 22 Սեպտեմբեր 1857ին, Յակոբոս Պատրիարքի ձեռամբ բացումը կը կատարուի նորակառոյց Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ։
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցին, բարեզարդման աշխատանքներու ենթարկուած է զանազան առիթներով։ Երկրաշարժներէ վնասուած, տարիներու ընթացքին մաշած եկեղեցւոյ մեծագոյն ի հիմանէ նորոգութիւնը կը կատարուի 1987-1988 ձմրան եղանակին։Բարեզարդեալ եկեղեցին, 25 Յունիս 1988ին, Շնորհք Պատրիարքի ձեռամբ կ՚օծուի եւ պաշտամունքի կը վերաբացուի։ Իսկ 13 Յունիս 1992ին, Գարեգին Բ. Պատրիարքի ձեռամբ, ներքնապէս եւ արտաքնապէս բարեզարդուած եկեղեցին կրկին պաշտամունքի կը վերաբացուի։
ԶԱՆԳԱԿԱՏՈՒՆ
Եկեղեցւոյ առաջին զանգակատունը կառուցուած է Պաղտասար Յակոբեանի բարերարութեամբ, երբ նորակառոյց եկեղեցին գործել կը սկսի։ 1987ի հիմնական նորոգութեանց շրջանին, զանգակատունը եւս կը բարեզարդուի եւ ներկայ վիճակը կ՚առնէ։
ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ԲԱԿԻՆ ՄԷՋ ԹԱՂՈՒԱԾ ԱՆՁԵՐ
Տ. Դիոնէսիոս Աւ. Քհնյ. Ճիզմէճեան՝ առաջին հոգեւոր հովիւ Ս. Եկեղեցւոյ
Սարգիս Էֆ. Թաշճեան եւ Վերժին Թաշճեան՝ բարերար
Վիկտորիա եւ Կրարապետ Փափազեան՝ բարերար
Էրմէնեան Ընտանիք՝ բարերար
------
KINALIADA SURP KRİKOR LUSAVORİÇ ERMENİ KİLİSESİ
19. yüzyılın ortalarına kadar, Kınalıada’da bir Ermeni Kilisesi bulunmuyordu. 25 Haziran 1854’de Sultan Abdülmecid’in fermanıyla, Kınalıada’da bir Ermeni Kilisesi inşasına izin verilir. Kilise inşasının başlıca hayırseverleri Hovhannes Yazıcıyan ve Ağasi Ajderkhanyan, şahsi arazilerini hem kiliseye hem de mezarlığa hibe ederler. Kilise’nin temelleri, Temmuz 1855’de Episkopos Hovhannes Yetesyan tarafından takdis edilir. İnşası tamamlanan Surp Kirkor Lusavoriç Kilisesi, 22 Eylül 1857’de, Patrik Hagopos tarafından ibadete açılır. Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi, çeşitli vesilelerle onarılmıştır. Depremlerden zarar gören, zamanla aşınan kilisedeki en büyük onarım çalışması, 1987-1988’in kışında gerçekleşir. Patrik Şınorhk döneminde gerçekleşen bu çalışmaların sonlanmasıyla, kilise, 29 Haziran 1988’de, Patrik Şınorhk tarafından kutsanarak yeniden ibadete açılır. Kilise, 1992’de yeniden onarılarak 13 Haziran 1992’de Patrik Karekin II. tarafından ibadete açılır.
ÇAN KULESİ
Kilisenin ilk çan kulesi Bağdasar Hagopyan’ın bağışıyla ile inşa edilir. 1987 yılında kilisede gerçekleşen köklü yenileme ve onarım çalışmaları esnasında, çan kulesi de yenilenir ve günümüzdeki halini alır. KİLİSE BAHÇESİNDE GÖMÜLÜ OLANLAR
Kıdemli Peder Dionesiyos Çizmeciyan: Kilisenin ilk din görevlisi
Sarkis Efendi Taşcıyan ve Verjin Taşcıyan: Hayırsever
Viktorya ve Garabed Papazyan: Hayırsever
Ermenyan Ailesi: Hayırsever
----
ARMENIAN CHURCH IN KINALI ISLAND
Until the midst of 19th century, there was no Armenian Church on Kinali Island. Construction permit for an Armenian Church on Kınalı Island was first given, by the rescript of Sultan Abdul Mecid, on September 25, 1854. As the main benefactors of the church, Hovhannes Yaghjian and Aghasi Ajderkhanian granted their own land to both church and cemetery. The bases of the church structure were blessed by Bishop Hovhannes Yetesian, in July, 1855. Then, the new constructed Sourp Krikor Lusavorich Church was consecrated by Patriarch His Beatitude Archbishop Hagopos, on September 22, 1857. Sourp Krikor Lusavorich Church has been renovated on different occasions. Due to corrosion and earthquake damage, the most comprehensive renovation was done in the winter of 1987-1988. By the concluding of renovation during the reign of late Patriarch His Beatitude Archbishop Shnork Kalousdian, renovated church was consecrated also by Patriarch Shnork, on June 13, 1988. Four years later, another interior and exterior renovation took place and renovated church was consecrated by Patriarch His Beatitude Archbishop Karekin Kazanjian on June 13, 1992. BELL TOWER OF THE CHURCH
In 1857, when new constructed church started to serve, first bell-tower was built by the beneficiation of Baghdasar Hagopyan. During the most comprehensive renovation works in 1987, the bell-tower was also renewed and remained intact so far. Tionesios Cizmecian (First priest of the church)
Sarkis Tashjian and Vergine Tashjian (Benefactor)
Viktoria and Garabet Papazian (Benefactor)
Ermenian Family (Benefactor)
