Türbede Fatih Sultan Mehmet döneminde Horasandan geldiği ve çevrede dağınık olarak yaşayan Müslümanlar için Cuma mescidi yaptırdığı bilinen Pir Hamza Sultan / Hoşislamlar Türbesi / Hacı Hamza Sultan Şekak-i Numaniye ve Sicil-i Osmaniye kayıtlarına göre Fatih Sultan Mehmet Han zamanında yaşayan Şeyh Seyyit Yahya’nın müritlerinden olan Hacı Hamza Sultan’ın 1420-1500 yılları arasında yaşadığı Kadiri
Tarikatına mensup olup, Horasan’dan İstanbul’a gelip ilim, irşat ettikten sonra bugünkü türbesinin bulunduğu Hoşislamlar mevkiine gelip yerleşmiş ve yöredeki Müslümanlar için, bir Cuma mescidi yaptırarak, dağınık ahalinin bir araya toplanmasını sağlamıştır. Kendisini bir din âlimi olarak yetiştiren Hamza Sultan bunu yeterli görmeyerek tıp, matematik gibi müspet ilimleri de tahsil etmiş ve bu konularda kendini âlim seviyesinde yetiştirmiştir. Tahsil ettiği ilimi kendisine saklamayan ilmini ve bildiklerini başkalarına yaymayı amaçlayan Şeyh Hacı Hamza Sultan bugünkü Atkaracalar’ın çarşı merkezinde bulunan ve kendi adıyla anılan caminin ve tam karşısında da bir medresenin yapılmasını temin etmiştir. Ama, bu Cuma mescidi, zamanla, Atkaracalar ilçe merkezinin tam ortasında kalmış ve yıkılmış, ilçe halkı daha sonra bu mescidin bulunduğu yere bir cami yaptırmıştır. Bu türbe civarda “YEDİLER” adıyla tanınmaktadır. Cami ile birlikte inşa ettiği medresenin 30 kişilik yatakhanesi ve büyük bir dershanesi bulunmakta ve gündüz bu dershanede talebelerine müspet ilim dersleri veren Hacı Hamza Sultan, geceleri de medresenin alt katında tarikat çalışmaları yapmaktaydı.
