Hasan Paşa Camii, Akşehir Nasreddin Hoca Mezarlığı batısında, Selçukluların başkenti Konya’ya açılan Kocakapı yanında 1510 yılında inşa edilmiştir. Kurucusu Osmanlı Orduları Başkomutanı (Seraskeri) Hasan Paşa’dır. Giriş kapısı üstünde Celâl lafzından sonra beş satır halinde sülüs ile Arapça kitabenin üçüncü satırında camii bâninin HASAN olduğu yazılıdır. Kitabenin beş satırının dilimiz türkçesiyle
tercümesi şöyledir:
Zamanın âsafı, ağabeytlerin sevgilisi, hayır yolunda cihad edenlerin en hayırlısı, şânı HASAN adıyla adlandırılmış, öğücüleri arasında iyi ahlâkla tanınmış olan zat Allah rızası içinden gelerek bir mescit yaptı. Feyyaz olan Allah bunun için şöyle bir tarih ilham etti:’’Bu Allah’a hamd edenler için yapılmış bir evdir, sene 916.’’ Ey Allahımız, sen onun hayrını kabul et, muhakkak sen iyilik yapanların ecrini zayi etmezin.
916 Hicrî yılı, milâdi 1510’a tekabül etmektedir.
1514 yılında 2. Beyazıd zamanıdır. Hasan Paşa bir vakfiye kurarak, hem Camii, hem İmaret, hem de Dar-üt-talim ile dar-ül-tedris adlı medreseler ihdas etmiştir. Birincisi iki yıllık, ikincisi de dört yılık yüksek tahsilli din ve ilim adamları yetiştirmiştir. Hasan Paşa mühtedi(dönme)dir, yani hıristiyan asıllıdır. Osmanlı ordusu Çaldıran’ da İran imparatorluğunu yenmeden (1514) evvel Camiin bulunduğu yerde otağ kurmuştur. Vakfiyenin gelirleri için Ankara, Sofya, Antalya ve Aydın-Manisa civarında köy, zaviye, dükkan ve Hanlar bırakmıştır. Evkaf ve Şeriye Vekâletinin (bakanlığının) cumhuriyetin ilanından sonra Büyük Vakıflar (Vakf-ı mezbut) Vakıflar Genel Müdürlüğüne bağlanmış küçük olanlarıda mütevellivlerce idare edilmiştir. Külliyeye daha ziyade yemek yemeğe İmarete gelenler Camiin adını İmarete çevirmişler-dir; imaret külliyenin üç unsurundan biri olan yemekhanedir. Hasan Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Akşehir’den hareketinden sonra padişah değişmiş (1512), Yıldırım Beyazıd yerine Yavuz Sultan Selim geçmiştir. Yavuz 1514 te İranlıları yenmiş, güneye inerek Merc-i dabuk meydan muharebesini müteakip, Halep ve Suriye’yi geçerek Memlûk İmparatorluğunu ele geçirmek için Mısır’a inmiştir. Ordular şimdiye kadar geçilemeyen Sina Çö-lü,nü doğudan batıya katederek Kahire’ye girmişler ve yöneticileri Türk olan Memlûklüler’i tarihten silmişlerdir. 1517 de Halifeliği de ele geçiren Sultan Selim Cuma Namazı’nda Hutbe’de ismini okutturarak Hilafet ki 1924 e kadar sürecektir; Osmanlı’lara geçmiştir. Bu neticeleri doğurması bakımından Hasanpaşa Camii Akşehir’in, Türkiye’nin en tarihî camiidir. Camiin son cemaat yerindeki sütunların birinde Evliya Çelebi’nin el yazısı kazınmış olarak hattedilmiştir.
