03/10/2026
Catholic 🇻🇦
ညီအစ်ကို မောင်နှမတို့၊
လူအများစုက “Catholic Church” (ကက်သလစ်အသင်းတော်) ဆိုတဲ့စကားကို ကြားတဲ့အခါ သဘာဝအားဖြင့် Roman Church သို့မဟုတ် Latin Church (ရောမ/လက်တင်အသင်းတော်) ကို အရင်ဆုံး စိတ်ထဲမှာ မြင်တတ်ကြပါတယ်။ သို့သော် ကက်သလစ်အသင်းတော်ဟာ “Roman Catholic” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ဖော်ပြနိုင်တာထက် ပိုမိုကြွယ်ဝပြီး မတူကွဲပြားမှုများစွာရှိတဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အသင်းတော်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါတယ်။
ကက်သလစ်အသင်းတော်ဟာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသော အသင်းတော် ၂၄ ခု (Churches sui iuris) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ communion ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ Latin Church တစ်ခု နဲ့ Eastern Catholic Churches ၂၃ ခု ပါဝင်ပါတယ်။
ဒီအသင်းတော်အားလုံးဟာ ကက်သလစ်အသင်းတော်တစ်ခုတည်း ဖြစ်ကြပြီး ယုံကြည်ခြင်းတစ်ခုတည်း၊ စက္ကရမင့်များတစ်ခုတည်း၊ Saint Peter ရဲ့ အရိုက်အရာခံ Pope နဲ့ အပြည့်အဝ communion တစ်ခုတည်းထဲမှာ စည်းလုံးနေကြပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူတို့ရဲ့ သီးခြား ဝတ်ပြုရေး၊ ဝိညာဉ်ရေး၊ သီအိုလောဂျီ၊ စည်းကမ်းဥပဒေ၊ ယဉ်ကျေးမှုအစဉ်အလာများ ကို ထိန်းသိမ်းထားကြပါတယ်။
စည်းလုံးခြင်းဟာ တစ်ပုံစံတည်းဖြစ်ရမယ်လို့ မဆိုလိုပါ
ဒုတိယ Vatican Council ရဲ့ Orientalium Ecclesiarum စာတမ်းမှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအသင်းတော်ဟာ သီးခြားအသင်းတော်များ သို့မဟုတ် rites များနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း ရှင်းပြထားပါတယ်။ ဒီလို မတူကွဲပြားမှုတွေဟာ အသင်းတော်ရဲ့ unity ကို မဖျက်ဆီးဘဲ unity ကိုပင် ပိုမိုထင်ရှားစေတယ် လို့ Council က သင်ကြားထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် Eastern Churches တွေရဲ့ ရှေးကျပြီး တန်ဖိုးကြီးတဲ့ အစဉ်အလာများဟာ ကက်သလစ်အသင်းတော်တစ်ရပ်လုံးရဲ့ အမွေအနှစ် ထဲမှာ ပါဝင်ကြောင်း Council က အလေးပေးထားပါတယ်။
Latin Church
၂၄ ခုထဲမှာ အကြီးမားဆုံးဖြစ်တဲ့ Latin Church ဟာ အဓိကအားဖြင့် အနောက်တိုင်းခရစ်ယာန်အစဉ်အလာထဲမှာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပါတယ်။
သူ့ရဲ့ အဓိကဝတ်ပြုရေးအစဉ်အလာက Roman Rite ဖြစ်ပေမယ့် Latin Church ထဲမှာလည်း အခြားသော liturgical traditions အချို့ကို အသိအမှတ်ပြုထားပါတယ်။
ကျန်ရှိတဲ့ ၂၃ ခုကတော့ Eastern Catholic Churches ဖြစ်ပြီး အရှေ့တိုင်းရဲ့ ရှေးကျတဲ့ ခရစ်ယာန်အစဉ်အလာများမှ ဆင်းသက်လာကြပါတယ်။
Eastern Catholic Churches တွေဟာ “Roman Catholic ဖြစ်ပေမယ့် ဝတ်ပြုမှုပုံစံပဲ မတူတာ” လောက်သာ မဟုတ်ပါဘူး။
သူတို့ဟာ Churches sui iuris ဖြစ်ကြပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ကိုယ်ပိုင်တရားဝင်သော အသင်းတော်အမှတ်သညာ၊ ကိုယ်ပိုင် ecclesial structures နဲ့ ကိုယ်ပိုင်အစဉ်အလာများ ရှိကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ အမွေအနှစ်တွေထဲမှာ Alexandrian, Antiochene, Armenian, Chaldean နဲ့ Byzantine အစဉ်အလာများ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီအမွေအနှစ်တွေဟာ ဝတ်ပြုရေး၊ သီအိုလောဂျီ၊ ဝိညာဉ်ရေး၊ စည်းကမ်းဥပဒေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတို့အထိ ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။
Eastern Catholic Churches ၂၃ ခု
Eastern Catholic Churches တွေမှာ—
- Coptic Catholic Church
- Eritrean Catholic Church
- Ethiopian Catholic Church
- Syro-Malabar Catholic Church
- Syro-Malankara Catholic Church
- Maronite Catholic Church
- Syriac Catholic Church
- Armenian Catholic Church
- Chaldean Catholic Church
- Melkite Greek Catholic Church
- Ukrainian Greek Catholic Church
- Ruthenian Catholic Church
- Romanian Greek Catholic Church
- Slovak Greek Catholic Church
- Hungarian Greek Catholic Church
- Croatian Greek Catholic Church
- Macedonian Greek Catholic Church
- Italo-Albanian Catholic Church
- Albanian Greek Catholic Church
- Belarusian Greek Catholic Church
- Bulgarian Greek Catholic Church
- Byzantine Greek Catholic Church
- Russian Greek Catholic Church
တို့ ပါဝင်ပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ သမိုင်းတွေဟာလည်း တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မတူကြပါဘူး။ အချို့အသင်းတော်တွေမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာရဲ့ အစောပိုင်းရာစုနှစ်တွေကတည်းက ဆက်လက်တည်ရှိလာတဲ့ ရှေးကျသော patriarchal traditions တွေ ရှိကြပါတယ်။ အချို့ကတော့ နောက်ပိုင်းသမိုင်းအခြေအနေများကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးလာကြပါတယ်။
သမိုင်းနဲ့ အစဉ်အလာတွေ မတူကြပေမယ့် အားလုံးဟာ အပြည့်အဝ Catholic ဖြစ်ကြပြီး ရောမမြို့ရဲ့ Bishop ဖြစ်တဲ့ Pope နဲ့ communion ထဲမှာ စည်းလုံးနေကြပါတယ်။
Eastern Catholic Churches များ၏ ကိုယ်ပိုင်ဖွဲ့စည်းပုံ
Eastern Churches တွေမှာ ကိုယ်ပိုင်—
- Bishops
- Synods
- Liturgical Books
- Spiritual Traditions
- Canonical Structures
ရှိကြပါတယ်။
Holy See ရဲ့ Dicastery for the Eastern Churches ကလည်း ဒီအသင်းတော်တွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စရပ်များ၊ အထူးသဖြင့် သူတို့ရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ သင်ကြားခြင်း၊ သန့်ရှင်းစေခြင်းနဲ့ တရားဝင်အခွင့်အရေးများကို ပံ့ပိုးကူညီပေးပါတယ်။
Catholic Unity ဆိုတာ ဘာလဲ?
ကက်သလစ်အသင်းတော်ရဲ့ unity ဆိုတာ Catholic တိုင်းဟာ တစ်ပုံစံတည်း ဝတ်ပြုရမယ် ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။
အဓိကအားဖြင့် Catholic များဟာ—
Apostolic Faith တစ်ခုတည်း၊
Sacramental Communion တစ်ခုတည်း၊
Pope ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ pastoral authority ရှိသူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း
တို့မှာ စည်းလုံးကြပါတယ်။
ဒုတိယ Vatican Council ကလည်း Eastern Churches တွေဟာ သူတို့ရဲ့ rite နဲ့ discipline တွေမှာ မတူညီမှုရှိပေမယ့် Roman Pontiff ရဲ့ pastoral government အောက်မှာ ရှိကြောင်း သင်ကြားထားပါတယ်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ သူတို့ရဲ့ တရားဝင်အစဉ်အလာများကို ထိန်းသိမ်းရန် အခွင့်အရေးနဲ့ တာဝန် ရှိကြောင်းကိုလည်း Council က အလေးအနက် ကာကွယ်ပေးထားပါတယ်။
ဒါဟာ အရေးကြီးတဲ့ Catholic principle တစ်ခုကို ဖော်ပြပါတယ်—
Unity နဲ့ Diversity ဟာ ဆန့်ကျင်ဘက်အရာတွေ မဟုတ်ပါဘူး။
ယုံကြည်ခြင်းတစ်ခုတည်းကို တရားဝင်ပြီး လှပတဲ့ အစဉ်အလာအမျိုးမျိုးနဲ့ ဖော်ပြနိုင်တာကြောင့် ကက်သလစ်အသင်းတော်ဟာ တစ်ခုတည်းအဖြစ် စည်းလုံးနေနိုင်ပါတယ်။
Catholic Church ကို ပိုမိုနားလည်ခြင်း
Catholic Churches ၂၄ ခုအကြောင်း သိရှိခြင်းက Catholicism ဟာ ယဉ်ကျေးမှုအရဖြစ်စေ၊ ဝတ်ပြုရေးအရဖြစ်စေ တစ်ပုံစံတည်းသာ ဖြစ်ရမယ် ဆိုတဲ့ မှားယွင်းတဲ့အမြင်ကို ကျော်လွှားနိုင်စေပါတယ်။
Catholic တစ်ဦးဟာ Byzantine Catholic parish တစ်ခုမှာ Saint John Chrysostom ရဲ့ Divine Liturgy ကို တွေ့ကြုံနိုင်ပါတယ်။
ဒါမှမဟုတ် Maronite နဲ့ Chaldean Churches တွေရဲ့ ရှေးကျတဲ့ Syriac အစဉ်အလာ၊ Armenian, Coptic, Ethiopian နဲ့ အခြား Eastern Churches တွေရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အစဉ်အလာတွေကိုလည်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။
သို့သော် ဒီလိုမတူညီတဲ့ ဝတ်ပြုရေးပုံစံများအောက်မှာ တွေ့ရမယ့်အရာကတော့—
တူညီတဲ့ Catholic Faith ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီမတူကွဲပြားမှုဟာ အားနည်းချက်မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါဟာ အသင်းတော်ရဲ့ universality — ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဖြစ်ခြင်းကို သက်သေပြတဲ့အရာ ဖြစ်ပါတယ်။
တရားဝင်ရှိတဲ့ Catholic tradition တစ်ခုချင်းစီဟာ ခရစ်တော်ကို နားလည်ခြင်းနဲ့ အသင်းတော်ရဲ့ ယုံကြည်ခြင်းအမွေအနှစ်ထဲကို တန်ဖိုးရှိတဲ့အရာတစ်ခုစီ ထည့်ဝင်ပေးနေပါတယ်။
ထို့ကြောင့် Catholic Church ဟာ ကြီးမားတဲ့ Symphony တစ်ခု နဲ့ တူပါတယ်။
အသံတွေ မတူကြဘူး။
တူရိယာတွေ မတူကြဘူး။
တေးသွားတွေနဲ့ အစဉ်အလာတွေ မတူကြဘူး။
သို့သော်—
Faith တစ်ခု၊
Lord တစ်ပါး၊
Baptism တစ်ခု၊
Eucharistic Communion တစ်ခု၊
Universal Church တစ်ခု
ဖြစ်ပါတယ်။
Catholic Church ဟာ အမှန်တကယ် “Catholic” — Universal (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ) ဖြစ်ပါတယ်။
သူမရဲ့ unity ထဲမှာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက လူမျိုးများ၊ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ ဘာသာစကားများ၊ သမိုင်းများနဲ့ အစဉ်အလာများ ပါဝင်နေပါတယ်။
Catholic Churches ၂၄ ခု ဟာ Catholic unity ဆိုတာ ယဉ်ကျေးမှုတစ်မျိုးတည်း ဖြစ်ရမယ်လို့ မဆိုလိုကြောင်း ထင်ရှားစွာ ပြသနေပါတယ်။
Latin Church နဲ့ Eastern Catholic Churches ၂၃ ခုဟာ Saint Peter ရဲ့ အရိုက်အရာခံနဲ့ communion ထဲမှာ အတူတကွ ရပ်တည်နေကြပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ တရားဝင်ကွဲပြားမှုတွေဟာ ခရစ်တော်ရဲ့ အသင်းတော်ရဲ့ ကြွယ်ဝမှုကို လျော့နည်းစေခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပိုမိုဖော်ပြပေးနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် Catholic Church ကို ပိုမိုပြည့်စုံစွာ သိရှိလိုသူတစ်ဦးအနေနဲ့ ယုံကြည်ခြင်းရဲ့ unity ကိုလည်း တန်ဖိုးထားရမယ်၊ အစဉ်အလာအမျိုးမျိုးရဲ့ အလှတရားကိုလည်း တန်ဖိုးထားရမယ် ဖြစ်ပါတယ်။
Orientalium Ecclesiarum က သင်ကြားထားသလို Eastern Churches တွေရဲ့ အစဉ်အလာတွေဟာ အဲဒီ Eastern Churches တွေအတွက်ပဲ သီးသန့်ပိုင်ဆိုင်တဲ့ အမွေအနှစ်တွေ မဟုတ်ဘဲ ကက်သလစ်အသင်းတော်တစ်ရပ်လုံးရဲ့ Universal Heritage — ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကက်သလစ်အမွေအနှစ် ဖြစ်ပါတယ်။
“One Faith, Many Traditions — ယုံကြည်ခြင်းတစ်ခု၊ အစဉ်အလာများစွာ” ဟာ Catholic Church ရဲ့ အလှတရားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ 🙏✝️🕊️
ကိုးကားချက်များ
- Second Vatican Council, Orientalium Ecclesiarum, 1964.
- Holy See, Dicastery for the Eastern Churches: Profile, Vatican.va.
- Pope John Paul II, Code of Canons of the Eastern Churches, 1990.
- Pope Francis, Competentias quasdam decernere, Apostolic Letter issued Motu Proprio, 2022.
- Secretariat General of the Synod, “Eastern Canon Law and Synodality,” 2026.
CRD:
