13/02/2026
🍊🌺คริสตชนคาทอลิกกับประเพณีตรุษจีน🍊🌺
โดย คุณพ่อเชษฐา ไชยเดช
คำอวยพร “ซินเจียยู่อี่ ซินนี้ฮวดไช้” (ขอให้ปีใหม่นี้สมหวังทุกประการ ร่ำรวยมั่งคั่ง) เป็นคำอวยพรที่เราคริสตชนได้ยินในช่วงเทศกาลตรุษจีน โดยเฉพาะในครอบครัวชาวไทยเชื้อสายจีน
ในโอกาสตรุษจีนนี้เราสัมผัสได้ถึงบรรยากาศแห่งความยินดี การที่ครอบครัวมารวมตัวกัน และความหวังดีที่แต่ละคนมีให้แก่กันผ่านทางธรรมเนียมต่างๆ ในเทศกาลนี้ ดั้งนั้นตรุษจีนจึงเป็นมากกว่าวันหยุด แต่เป็นเวลาแห่งความสุขที่ครอบครัวกลับมาพบหน้ากัน ความกตัญญูที่ผ่านทางธรรมเนียมการไหว้บรรพบุรุษและการไหว้บิดามารดาและญาติผู้ใหญ่ในครอบครัว รวมทั้งการส่งต่อความปรารถนาดีให้แก่กันและกันผ่านทางคำอวยพรและสิ่งดีๆ ที่มอบให้แก่กันและกัน
สำหรับพี่น้องคริสตชนคาทอลิก คำถามที่มักเกิดขึ้นก็คือ เราจะร่วมกิจกรรมโอกาสเทศกาลตรุษจีนได้แค่ไหน และอย่างไร? ก่อนอื่น เราต้องเข้าใจอย่างชัดเจนว่า ประเพณีปฏิบัติในเทศกาลตรุษจีนเป็นเรื่องของวัฒนธรรม และพระศาสนจักรเคารพและส่งเสริมคุณค่าที่ดีงามในทุกวัฒนธรรม อย่างไรก็ดี บางประเพณีปฏิบัติในเทศกาลตรุษจีนอาจจะขัดกับความเชื่อของคริสตชนในเรื่องการนมัสการพระเจ้าแต่เพียงพระองค์เดียว และพระพรต่างๆ ในชีวิตมนุษย์มาจากพระองค์ ไม่ใช่เรื่องของโชค ดวง หรือฤกษ์ยาม หรือโดยการขอพรจากเทพเจ้า ซึ่งคริสตชนต้องยึดความเชื่อต่อพระเจ้าเป็นหลัก จึงไม่อาจปฏิบัติตามประเพณีที่ขัดกับความเชื่อคริสตชน
สำหรับธรรมเนียมประเพณีในเทศกาลตรุษจีนที่คริสตชนสามารถปฏิบัติได้ เช่น การทำความสะอาดบ้านเพื่อเริ่มต้นปีใหม่ในวันจ่าย (ปีนี้ตรงกับวันที่ 15 กุมภาพันธ์) การไหว้บรรพบุรุษซึ่งถือว่าเป็นการแสดงออกถึงความกตัญญูต่อบิดามารดาหรือปู่ย่าตายายด้วยการร่วมมิสซาเพื่อระลึกถึงท่าน และการภาวนาวอนขอพระเจ้าเพื่อญาติพี่น้องผู้ล่วงลับ รวมทั้งการรวมญาติและรับประทานอาหารด้วยกันในวันไหว้ (ปีนี้ตรงกับวันที่ 16 กุมภาพันธ์) การไหว้และขอพรผู้ใหญ่หรือญาติมิตรพร้อมทั้งการอวยพรปีใหม่โดยวอนขอพระพรของพระเจ้า การให้เงินอั่งเปาที่ผู้ใหญ่ให้แก่ลูกหลานเป็นเครื่องหมายของความรักและความเมตตา และที่สำคัญที่สุดคือการมาร่วมมิสซาเพื่อขอพรพระเจ้าในวันตรุษจีน (ปีนี้ตรงกับวันที่ 17 กุมภาพันธ์) สิ่งเหล่านี้สอดคล้องกับคำสอนและความเชื่อในการดำเนินชีวิตคริสตชนในเรื่องที่พระเจ้าทรงเป็นศูนย์กลางในการดำเนินชีวิต ความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ คุณค่าของครอบครัว ความรัก ความเมตตา ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน และการภาวนาอุทิศแก่ผู้ล่วงลับ การปฏิบัติตามธรรมเนียมประเพณีที่กล่าวถึงข้างต้นนี้ถือเป็นการนำเข้าสู่วัฒนธรรม (inculturation) ซึ่งพระศาสนจักรคาทอลิกสนับสนุนส่งเสริม ทั้งหมดนี้แสดงให้เห็นว่าคริสตชนสามารถดำเนินชีวิตแห่งความเชื่อได้อย่างกลมกลืนกับวัฒนธรรมท้องถิ่น ทั้งนี้โดยไม่ขัดกับคำสอนของพระศาสนจักร
ในขณะเดียวกันมีธรรมเนียมประเพณีบางอย่างที่คริสตชนไม่สามารถปฏิบัติได้เนื่องจากขัดกับความเชื่อคริสตชน เช่น การไหว้เทพเจ้าเพื่อขอความร่ำรวยหรือโชคลาภ การเซ่นไหว้เพื่อเรียกดวงหรือแก้เคราะห์ การดูดวง แก้ปีชง หรือการพึ่งฤกษ์ยามเป็นหลักในการตัดสินใจในการดำเนินชีวิต
ในส่วนของพิธีกรรมในโอกาสตรุษจีน ถือเป็นธรรมเนียมปฏิบัติที่ดีที่หลายวัดในประเทศไทยจัดพิธีมิสซาเสกสุสานในวันไหว้ (ปีนี้ตรงกับวันที่ 16 กุมภาพันธ์) ซึ่งสอดคล้องกับประเพณีไหว้บรรพบุรุษที่กระทำในวันนี้ แม้หลายๆ วัดจะไม่ได้จัดมิสซาเสกสุสานในวันนี้ แต่การที่คริสตชนมาร่วมมิสซาในวันนี้เพื่ออุทิศให้กับญาติผู้ใหญ่ผู้ล่วงลับ ก็ถือเป็นการปฏิบัติที่ดีซึ่งแสดงออกถึงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษผู้ล่วงลับของพวกเขา และในกรณีที่สัตบุรุษส่วนใหญ่ที่วัดเป็นคนไทยเชื้อสายจีน คุณพ่อเจ้าวัดหรือคุณพ่อผู้ถวายมิสซาสามารถเลือกบทมิสซาสำหรับผู้ล่วงลับในวันไหว้ได้ถ้าปฏิทินพิธีกรรมในวันนั้นไม่ตรงกับวันอาทิตย์ วันสมโภช หรือวันฉลอง
สำหรับในวันตรุษจีน (ปีนี้ตรงกับวันที่ 17 กุมภาพันธ์) โดยปกติตามวัดคาทอลิกจะจัดมิสซาในวันตรุษจีน และมีพี่น้องคริสตชนมาร่วมเป็นจำนวนมาก ซึ่งหลักการในพิธีกรรม คือ ถ้าวันตรุษจีนตรงกับวันอาทิตย์ วันสมโภช หรือวันฉลอง ทางวัดจะถวายมิสซาของวันนั้นโดยเพิ่มเติมบทภาวนาเพื่อมวลชน และการอวยพรอย่างสง่าตอนปิดพิธี แต่ถ้าวันตรุษจีนตรงกับวันระลึกถึงหรือวันธรรมดาในเทศกาลธรรมดา (เช่นในปีนี้ตรงกับวันธรรมดาในเทศกาลธรรมดา) คุณพ่อเจ้าวัดหรือคุณพ่อผู้ถวายมิสซาสามารถเลือกมิสซาและบทภาวนา รวมทั้งบทอ่าน สำหรับความต้องการและโอกาสต่างๆ เช่น บทมิสซาสำหรับครอบครัว บทมิสซาในโอกาสปีใหม่ทางบ้านเมือง บทมิสซาเพื่อขอบพระคุณพระเจ้า ฯลฯ
หากปีใดวันพุธรับเถ้าตรงกับเทศกาลตรุษจีน สภาพระสังฆราชอาจประกาศผ่อนผันเรื่องการจำศีลอดอาหารและอดเนื้อ โดยคริสตชนสามารถจำศีลอดอาหารและอดเนื้อในวันพุธรับเถ้าได้ตามปกติ หรือเลือกจำศีลอดอาหารและอดเนื้อในวันอื่นที่ใกล้เคียงตามจิตตารมณ์ของเทศกาลมหาพรต ทั้งนี้โดยยึดตามประกาศของสภาพระสังฆราชคาทอลิกแห่งประเทศไทยเป็นหลัก
พี่น้องจะเห็นว่าพระศาสนจักรคาทอลิกเคารพและให้คุณค่ากับวัฒนธรรมของแต่ละชนชาติ คริสตชนสามารถร่วมธรรมเนียมประเพณีตรุษจีนได้ในสิ่งที่เป็นวัฒนธรรม โดยยึดพระเจ้าเป็นศูนย์กลาง ผ่านทางการขอพระพรจากพระองค์ในการภาวนา และการร่วมพิธีมิสซา พระศาสนจักรยังเข้าใจชีวิตของสัตบุรุษ และเปิดกว้างในเรื่องพิธีกรรมและการอดอาหารในวันพุธรับเถ้า เพื่อช่วยให้คริสตชนดำเนินชีวิตแห่งความเชื่อได้อย่างกลมกลืนกับวัฒนธรรมของตน
Cr.สื่อมวลชนคาทอลิก
อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
