13/07/2025
พระแก้วมรกต หรือ พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร เป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองที่สำคัญยิ่งของประเทศไทย ประดิษฐานอยู่ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม (วัดพระแก้ว) ในพระบรมมหาราชวัง กรุงเทพมหานคร
ประวัติความเป็นมา
ตำนานของพระแก้วมรกตมีเล่าขานกันมาหลายฉบับ แต่ที่เป็นที่รู้จักกันดีคือฉบับที่ปรากฏใน "รัตนพิมพวงษ์" ซึ่งแต่งโดยพระภิกษุล้านนา พระพรหมราชปัญญาเถระ และต่อมาพระยาธรรมปรีชาได้เรียบเรียงเป็นภาษาไทยในปี พ.ศ. 2331
เชื่อกันว่าพระแก้วมรกตสร้างขึ้นในประเทศอินเดียเมื่อประมาณ 2,000 กว่าปีก่อน แล้วได้เดินทางไปยังศรีลังกา กัมพูชา และมายังดินแดนล้านนาในภาคเหนือของไทย
การค้นพบพระแก้วมรกตที่เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 1977 (บางตำนานระบุ พ.ศ. 1971) ที่เมืองเชียงราย ในสมัยนั้นพระแก้วมรกตถูกพอกปูนปิดทองไว้คล้ายพระพุทธรูปทั่วไป ประดิษฐานอยู่ในเจดีย์วัดป่าญะ (ปัจจุบันคือวัดพระแก้วเชียงราย) จนกระทั่งเกิดฟ้าผ่าเจดีย์ ทำให้ปูนที่พอกองค์พระกะเทาะออก เผยให้เห็นเนื้อในเป็นแก้วสีเขียวมรกต จึงเป็นที่มาของชื่อ "พระแก้วมรกต"
หลังจากนั้น พระแก้วมรกตได้ถูกอัญเชิญไปประดิษฐานยังเมืองต่างๆ เช่น ลำปาง เชียงใหม่ หลวงพระบาง (ลาว) เวียงจันทน์ (ลาว) และกรุงธนบุรี ในที่สุด เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) ทรงสร้างกรุงเทพมหานครเป็นราชธานี จึงได้อัญเชิญพระแก้วมรกตมาประดิษฐานที่วัดพระศรีรัตนศาสดารามมาจนถึงปัจจุบัน
ความเชื่อ
* พระคู่บ้านคู่เมือง: พระแก้วมรกตถือเป็นพระพุทธรูปสำคัญที่สุดของประเทศไทย เป็นสัญลักษณ์แห่งความมั่นคง เจริญรุ่งเรือง และเป็นศูนย์รวมจิตใจของคนไทย
* นำมาซึ่งความร่มเย็นเป็นสุข: เชื่อกันว่าที่ใดมีพระแก้วมรกตประดิษฐานอยู่ ที่นั่นจะมีความสงบร่มเย็น มีชัยมงคล และนำมาซึ่งความผาสุกและความเจริญรุ่งเรือง
* พุทธคุณและปาฏิหาริย์: ตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา มีเรื่องเล่าถึงพุทธคุณและปาฏิหาริย์ของพระแก้วมรกตที่ช่วยปกป้องคุ้มครองบ้านเมืองให้รอดพ้นจากภยันตรายต่างๆ
* เทวดาสร้าง: บางความเชื่อกล่าวว่าพระแก้วมรกตถูกสร้างขึ้นโดยเทวดา โดยมีจุดประสงค์เพื่อเป็นดวงแก้วแห่งธรรมะ และจะปรากฏในแผ่นดินที่ร่มเย็นเป็นสุขเท่านั้น
* พระเสื้อเมือง: การที่พระมหากษัตริย์ทรงเป็นผู้ดูแลรักษาพระแก้วมรกต แสดงถึงบทบาทของพระองค์ในฐานะองค์อุปถัมภ์พระพุทธศาสนา และการที่พระแก้วมรกตเป็นที่เชื่อกันว่าเป็นผู้ปกป้องชาติ ทำให้สถาบันพระมหากษัตริย์มีความสำคัญต่อความปลอดภัยของประเทศ
การบูชา
การบูชาพระแก้วมรกตสามารถทำได้โดยการกราบไหว้ด้วยความเคารพศรัทธา ไม่ว่าจะที่วัดพระแก้วหรือบูชาองค์จำลองที่บ้าน โดยทั่วไปแล้ว ผู้คนมักจะขอพรในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความรุ่งเรือง สติปัญญา การชนะอุปสรรค ความก้าวหน้าในชีวิตการงาน หรือความสุขสบายด้วยทรัพย์สินเงินทอง
คาถาบูชาพระแก้วมรกต
(ตั้งนะโม 3 จบ)
"พุทธะมะหามะณีระตะนะปะฏิมากะรัง ปูเชมิ
ทุติยัมปิ พุทธะมะหามะณีระตะนะปะฏิมากะรัง ปูเชมิ
ตะติยัมปิ พุทธะมะหามะณีระตะนะปะฏิมากะรัง ปูเชมิ
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ มะหาเตโช เจวะ มะหาปัญโญ จะ มะหาโภโค จะ มะหายะโส จะ ภะวันตุ เม นิพพานัสสะ ปัจจะโย โหตุ"
คาถาบูชาพระแก้วมรกต แบบย่อ
(ตั้งนะโม 3 จบ)
"วาละลุกัง สังวาตังวา" (ท่อง 3 จบ)
การบูชาพระแก้วมรกตไม่เพียงแต่เป็นการแสดงความเคารพต่อพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์เท่านั้น แต่ยังเป็นการน้อมนำเอาคุณธรรม คำสอนของพระพุทธองค์มาสู่จิตใจ เพื่อความสงบสุขและความเจริญในชีวิต