17/05/2026
“เวสสันตรชาตก”
เราจะรู้จักวิสาขปูชาว่าเป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน๖ คือเดือนวิสาขมาส ที่มีเหตุการณ์หลายอย่างบังเกิดขึ้นในวันขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน ๖ ที่รู้กันทั่วไปคือ วันที่พระมหาโพธิสัตตประสูติ ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าและ ปรินิพพานของพระพุทธเจ้า
ที่สำคัญและเกิดในวันนี้มีอีกเรื่องคือ เป็นวันที่ทรงแสดงธัมมเรื่อง “เวสสันตรชาตก”
หลังจากทรงตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าแล้วและทรงจำวัสสาแรกที่เวฬุวันมหาวิหารที่ถวายโดยพระเจ้าพิมพิสาร
พระเจ้าสุทโธทนะพระบิดาทรงส่งทูตที่มีทหารติดตามถึง ๑,๐๐๐ ท่านเพื่อมาทูลอาราธนาให้กลับไปโปรดที่กรุงกปิลวัตถุ ส่งทูตมาถึง ๙ ชุด เงียบหายหมดเพราะแต่ละชุดมาถึงเวฬุวันเวลาที่ปรมัตถทรงแสดงธัมมพอดี ก็ฟังธัมมและบรรลุธัมม ขอบวชหมดรวม ๙,๐๐๙ ท่าน
ชุดสุดท้ายนำโดยสหชาติชื่อกาฬุทายีที่รับราชการในกรุงกปิลวัตถุ ท่านกาฬุทายีขอว่าจะทำหน้าที่ให้สำเร็จ แต่อาจจะบวช พระเจ้าสุทโทธนะอนุญาต
เช่นเดิม มาถึงแล้วได้ฟังธัมม บรรลุธัมมเป็นอรหันต์ ได้รับเอหิภิกขุอุปสัมปทาเป็นภิกขุ แต่ไม่ลืมสัญญา ทูลอาราธนาปรมัตถพุทธะกลับกรุงกปิลวัตถุ
ปรมัตถพุทธะพร้อมอรหันต์ ๒๐,๐๐๐ ทรงเสด็จออกจากเวฬุวันในวันขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน ๔ หลังจากออกพรรสาแล้ว ระหว่างทาง ๖๐ โยชน์ไปถึงกรุงกปิลวัตถุ ท่านกาฬุทายีอรหันต์ทรงเหาะกลับวังกปิลวัตถุ ทรงฉันภัตตาหารแล้ว พระเจ้าสุทโทธนะใส่ภัตตาหารเต็มปาต ให้นำมาถวายพระพุทธเจ้า เดินทางวันละ ๑ โยชน์ถึงกรุงกปิลวัตถุ ในวันขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน ๖ พอดี พระเจ้าสุทโทธนะและพระประยูรญาติมาต้อนรับ แต่พระประยูรญาติที่มีอายุมากไม่ยอมแสดงความเคารพ ให้เด็กอายุน้อย ๆ อยู่ข้างหน้าแสดงความเคารพ ปรมัตถพุทธะจึงทรงแสดงฤทธิ์เหาะขึ้นไปลอยบนฟ้าเหนือสีรสะของทุกท่าน แบบว่าจะโปรยผงธุลีจากพระบาทลงหัวของทุกท่าน ในที่สุดพระประยูรญาติก็ยอมรับ พระองค์จึงทรงแสดงอภิญญาระลึกชาติด้วยการเทสนา “เวสสันตรชาตก” ที่วิวัฏฏนิโครธาราม แล้วมีฝนโบกขรพรรษตกลงมา ฝนสีแดงถ้าไม่ต้องการให้เปียกก็ไม่เปียก แล้วทั้งหมดก็เสด็จกลับ
ธัมมเทสนา “มหาชาติ” หรือ “พระมหาเวสสันตรชาตก” เป็นพระชาติสุดท้าย ด้วย "ทานปรมัตถปารมี" รวมประชุมเป็น พระมหาปารมี ๓๐ ทัส ครบถ้วนสมบูรณ์ที่จะได้ตรัสรู้เป็น “ปรมัตถอนุตตรสัมมาสัมโพธิ” พระองค์ที่ ๓,๕๘๔,๑๙๒ พุทธะ ในพระชาติต่อไป ของพระมหาโพธิสัตต
สุกฺกปกฺขสฺส ๑๕ ค่ำ วิสาขมาสสฺส มหาพุทฺธชยนฺตี ๒๖๑๕ วสฺสา (วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖) ตามรายชื่อเดือนทางพุทธสาสนา ตรงกับ วันสุกร์ที่ ๑ พฤษภาคม มหาพุทฺธปรินิพฺพาน ๒๕๖๙ วสฺสา (วันปุณณมีปูชา) (ปีนี้มีเดือน ๘ สองหน)
ณ วัฏฏ พุทธจตุปริสามหาวิหารภิกขุนี พุทธมณฑล สาย ๕ นครปฐม จึงจัดพิธี “มหาเวสสันตรชาตก” ได้จัดตกแต่งต้นกัลปผล เป็น สวนป่าหิมวันต น้อมถวายเป็นพุทธปูชา ในการเจริญวิตก วิจาร พุทธวจนะ “เวสสนฺตรชาตกํ” ซึ่งเป็น ชาตกเดียว ที่ได้ชื่อว่า “มหาชาติ” ใน ทสชาติ ทั้ง ๑๓ กัณฑ์ คาถาพัน เป็นภาสามคธทั้งหมด จะรองรับด้วยพุทธจักขุและสมันตจักขุ
กัณฑ์ที่ ๑ ทสวรคาถา ๑๙ คาถา
กัณฑ์ที่ ๒ หิมวันตัง ๑๓๔ คาถา
กัณฑ์ที่ ๓ ทานกัณฑ ๒๐๙ คาถา
กัณฑ์ที่ ๔ วนัปปเวสนัง ๕๗ คาถา
กัณฑ์ที่ ๕ ชูชกปัพพัง ๓๙ คาถา
กัณฑ์ที่ ๖ จุลลวนวัณณนา ๓๕ คาถา
กัณฑ์ที่ ๗ มหาวนวัณณนา ๘๐ คาถา
กัณฑ์ที่ ๘ ทารกปัพพัง ๑๐๑ คาถา
กัณฑ์ที่ ๙ มัททีปัพพัง ๙๐ คาถา
กัณฑ์ที่ ๑๐ สักกปัพพัง ๔๓ คาถา
กัณฑ์ที่ ๑๑ มหาราชปัพพัง ๖๙ คาถา
กัณฑ์ที่ ๑๒ ฉักขัตติยปัพพัง ๓๖ คาถา
กัณฑ์ที่ ๑๓ นครกัณฑัง ๔๘ คาถา
สาธุ สาธุ สาธุ นวุติอุปนิธิภัณฑ อนุโมทามิ
