วัดแม่ลานเหนือ อ.ลอง จ.แพร่ ขอเชิญชมลูกระฆังระเบิด ๑ ใน ๔ ของจังหวัดแพร่

เชิญเที่ยวชมแหล่งการเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 " เมืองแพร่แห่ระเบิด เหตุเกิดที่เมืองลอง "
ประวัติศาสตร์สมัยสงคราโลกครั้งที่ 2 ที่มา " เมืองแพร่แห่ระเบิด เหตุเกิดที่เมืองลอง
คนเมืองแพร่มักถูกทักทายเชิงล้อเลียนอยู่เสมอว่า“เมืองแพร่แห่ระเบิด”และก็มีคำอธิบายติดตลกประกอบความข้างต้น เช่น ชาวบ้านนึกว่าเป็นของศักดิ์สิทธิ์ ตกมาจากฟ้า มาจากสวรรค์ก็เลยเอามาแห่ แล้วระเบิดตายทั้งหมู่บ้าน

ตายทั้งบ้านทั้งเมือง รวมทั้งเจ้าเมืองด้วย ก็เลยไม่มีนามสกุล ณ แพร่
แต่ก็ได้มีผู้ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับเรื่องนี้ว่ามีความเป็นมาที่แท้จริงอย่างไร โดยศึกษาอ้างอิงกับเรื่องราวสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยคุณสุรินทร์ โสภารัตนานันท์ อดีตเสรีไทย รวมทั้งผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเรื่องนี้อีกหลายคน ได้แก่
1. เจ้าอธิการสมาน สุมนฺโต อดีตเจ้าคณะตำบลปากกาง ( ปัจจุบัน นายสมาน หมื่นขัน ) บ้านเลขที่ 92/6 หมู่ที่ 4 ตำบลห้วยอ้อ อำเภอลอง จังหวัดแพร่
2. พระสมุห์สากล อติพัทโธ อดีตเจ้าอาวาสวัดแม่ลานเหนือ ตำบลห้วยอ้อ อำเภอลอง จังหวัดแพร่ ( ปัจจุบัน นายสากล ปัญญาดี )
3. นายสม ไชยแก้ว บ้านเลขที่ 69 หมู่ที่ 9 ตำบลห้วยอ้อ อำเภอลอง จังหวัดแพร่
นายหลง มโนมูล ซึ่งเป็นคนงานรถไฟสถานีแก่งหลวง ได้ไปพบซากระเบิดที่ทิ้งมาจากเครื่องบินของฝ่ายสัมพันธมิตร ซึ่งนำระเบิดมาทิ้งเพื่อทำลายสะพานรถไฟข้ามห้วยแม่ต้า เพื่อสกัดการเดินทางของทหารญี่ปุ่นในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 จึงได้มาบอก เจ้าอธิการสมาน สุมนฺโต เจ้าคณะตำบลปากกาง( ปัจจุบัน นายสมาน หมื่นขัน ) จึงไปดูและขอความช่วยเหลือจากคนงานรถไฟ ที่สถานีรถไฟแก่งหลวงที่อยู่ใกล้เคียง ได้แก่ นายชุ่ม ขันแก้ว นายชัยวัฒน์ พึ่งพอง นายพินิจ สุทธิสุข และ นายย้าย ปัญญาทอง ให้มาช่วยกันขุดและทำการถอดชนวน แล้วใช้เลื่อยตัดเหล็กส่วนหางของลูกระเบิดควักเอาดินระเบิดที่บรรจุอยู่ภายในออก และช่วยกันหามขึ้นเกวียน นำไปพักไว้ที่บ้านแม่ลู่ ตำบลบ้านปิน ต่อมานายหลง ได้ไปลากต่อมาจากบ้านแม่ลู่โดยเกวียน เมื่อชาวบ้านทราบข่าว จึงแตกตื่นพากันออกมาดูทั้งหมู่บ้าน เดินตามกันเป็นขบวนยาว ติดตามมาตลอดทางจนถึงวัดแม่ลานเหนือ ตำบลห้วยอ้อ ชาวบ้านที่อยู่ใกล้เคียงรอบๆวัด พอทราบข่าวก็ออกมาต้อนรับพร้อมวงฆ้อง-กลองยาว ขบวนที่แห่กันมาจึงเคลื่อนขบวนเข้าวัดทำพิธีถวายให้เป็นสมบัติของวัดแม่ลานเหนือ เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2516 เพื่อใช้เป็นระฆังจนถึงปัจจุบันนี้
ระเบิดลูกที่ 2 นำไปถวายที่วัดศรีดอนคำ ตำบลห้วยอ้อ ส่วนลูกระเบิดลูกที่ 3 นายบุญมา อินปันดี ใช้ช้างลากขึ้นมาจากห้วยแม่ต้า แล้วนำมาบรรทุกเกวียน ลากไปถวายที่วัดนาตุ้ม ตำบลบ่อเหล็กลอง ซึ่งเป็นบ้านเดิมของนางจันทร์ ผู้เป็นภรรยา ปัจจุบันระเบิดลูกที่ 1 เก็บไว้ที่วัดแม่ลานเหนือ ตำบลห้วยอ้อ ลูกที่ 2 เก็บไว้ที่วัดศรีดอนคำ ตำบลห้วยอ้อ ส่วนลูกที่ 3 เก็บไว้ที่วัดนาตุ้ม ตำบลบ่อเหล็กลอง อำเภอลอง จังหวัดแพร่

สรุปก็คือ เมืองแพร่แห่ระเบิดเป็นเรื่องจริง แต่ระเบิดนั้นเป็นระเบิดที่ด้าน ไม่ระเบิด เอามาถอดชนวนแล้ว ตัดเอาส่วนปลอกซึ่งเป็นโลหะอย่างดี นับว่าเป็นของมีค่ามาก นำมาถวายวัดเพื่อทำเป็นระฆัง โดยที่ไม่ต้องเอามาหลอมหล่อใหม่ เพราะรูปทรงมันใช้ได้อยู่แล้ว อีกทั้งเสียงก้องกังวานดี จึงสามารถใช้แทนระฆังได้เลย
ที่มา http://www.lannaworld.com/cgi/lannaboard/reply_topic.php?id=65271 แก้ไขเพิ่มเติมจากคำบอกกล่าวของ นายเผชิญ ขันแก้ว อดีตสามเณรวัดแม่ลานเหนือ ผู้เก็บรักษาระฆังระเบิดลูกแรกคนปัจจุบัน คือ พระอธิการจันทรัตน์ จนฺทวํโส เจ้าอาวาสวัดแม่ลานเหนือองค์ปัจจุบัน
วัดแม่ลานเหนือ ต.ห้วยอ้อ อ.ลอง จ.แพร่