01/08/2026
🪷 วันบรรลุธรรมพระอวโลกิเตศวรมหาโพธิสัตว์ (พระโพธิสัตว์กวนอิม) 觀世音菩薩成道紀念日 พระโพธิสัตว์ผู้เงี่ยหูฟังเสียงของสรรพสัตว์ วันเสาร์ที่ 1 สิงหาคม 2569 農曆六月十九日 (วันที่ 19 เดือน 6 ปฏิทินจันทรคติจีน)
📄 พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ (กวนซีอิมผู่สัก)
พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ เป็นพระโพธิสัตว์ที่มีพระนามปรากฏตั้งแต่ยุคแรกของพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน เดิมเรียกพระนามว่า ปัทมปาณีโพธิสัตว์ ชาวจีนออกพระนามว่า กวนอิม เป็นการออกเสียงตามศัพท์แปลจากคำว่า "อวโลกิเตศวร" ซึ่งพระอาจารย์กุมารชีพแปลว่า "กวนซีอิม" แปลว่า "ผู้เพ่งเสียงแห่งโลก" ต่อมาเนื่องจากคำว่า "ซี" ไปตรงกับพระนามของพระเจ้าจักรพรรดิถังไท่จง คือ หลีซีหมิง จึงตัดคำว่า ซี ออก เหลือเพียงแต่ กวนอิม ต่อมาพระถังซำจั๋ง (เฮี่ยนจัง) ซึ่งเชี่ยวชาญภาษาสันสกฤตและจีน ได้แปลใหม่เป็น กวนจือไจ๋ แปลว่า ผู้เพ่งโดยอิสระ แต่ทั่วไปยังคงนิยมออกนามว่า "กวนอิม" อยู่
พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์มีปรากฏพระนามอยู่ในพระสูตรมหายานจำนวนมาก ในสุขาวดีวยูหสูตรและอมิตายุรธยานสูตรกล่าวว่า พระองค์ทรงเป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายของพระอมิตาภะพุทธเจ้าแห่งแดนสุขาวดี ในสัทธรรมปุณฑรีกสูตร อวโลกิเตศวรโพธิสัตว์สมันตมุขปริวรรต กล่าวว่า พระอษัยมติโพธิสัตว์กราบทูลพระบรมศาสดาถึงเหตุแห่งพระสมัญญามหาเมตตามหากรุณา องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสว่า เพราะพระอวโลกิเตศวรมีความเมตตากรุณาต่อสัตว์โลกเป็นอันมาก
สามารถเนรมิตนิรมาณกายไปโปรดสัตว์ยังโลกอื่น ๆ อีก เช่น นิรมาณกายเป็นนาคไปโปรดนาคที่โลกนาค นิรมาณกายเป็นเทพไปโปรดเทพยังสวรรค์ เป็นต้น พระโพธิสัตว์สามารถประทานอภัย คือ การช่วยให้พ้นทุกข์ภัย มีโจรภัย อัคคีภัย อุทกภัย และศัสตราภัย เป็นต้น การขอให้พ้นภัยก็ไม่ลำบาก เพียงแต่ตั้งใจภาวนาคำว่า "นโม" ขอนอบน้อมแด่พระกวนอิมโพธิสัตว์เท่านั้น ท่านก็จะมาโปรดทันที ในอวโลกิเตศวรสมาธิสูตรกล่าวว่า ทรงเป็นพระสัทธรรมประภาสตถาคตผู้ทรงตรัสรู้แล้วในอดีต แต่ทรงสรสารเหล่าสัตว์ จึงทรงดำรงอยู่ในโพธิสัตว์กายเพื่อโปรดสัตว์
รูปปฏิมาพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ มีกล่าวไว้ว่าทรงมีนิรมาณกายจำนวน 32 กาย แต่ที่แพร่หลายมีอยู่ 6 ปาง คือ
1. พระอารยาวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ หรือปัทมปาณี ทรงเป็นประธานของปางต่าง ๆ และโปรดสัตว์ในเปรตภูมิ
2. พระสหัสรภุชสหัสรเนตรอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ หรือพระสหัสรหัสตสหัสรเนตรอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ (ปางหนึ่งพันหัตถ์และพันพระเนตร) ทรงโปรดสัตว์ในนรกภูมิ
3. พระหัยครีวอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ (ปางทรงเป็นหัยครีวะ คือมีพระเศียรเป็นม้า) ทรงโปรดสัตว์ในเดรัจฉานภูมิ
4. พระเอกาทศมุขอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ (ปาง 11 พักตร์) ทรงโปรดสัตว์ในอสูรภูมิ
5. พระจุนทีอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ หรือจุนทา (ปางเทวีมี 18 กร) ทรงโปรดสัตว์ในมนุษยภูมิ
6. พระจินดามณีจักรอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ (ปางทรงจักรแก้วจินดามณี) ทรงโปรดสัตว์ในเทวภูมิ
นอกจากนี้ ยังมีปางพระอโมฆปาศอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ (ปางทรงบ่วงบาศ) และปางพระตาราโพธิสัตว์ เป็นปางสตรีเพศ พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์เป็นพระโพธิสัตว์ที่ชาวจีนนับถือเป็นอันมาก นับแต่ราชวงศ์ถังเป็นต้นมา ชาวจีนนับถือกันว่า เกาะโพวท้อซัว นอกชายฝั่งเมืองหนิงปอ มณฑลเจ้อเจียง คือเกาะโปตลกะอันเป็นที่ประทับ ตามความเชื่อที่สืบทอดกันมา เกาะแห่งนี้จึงเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์ท่าน บนเกาะมีวัดวาอารามที่สร้างบูชารูปท่าน และมีวิหารที่สร้างเพื่อบูชาท่านโดยเฉพาะก็มีอยู่มากมาย จนชาวจีนกล่าวกันว่าไม่มีสถานที่แห่งใดไม่บูชาพระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์ พระมหาสัตว์โพธิสัตว์อวโลกิเตศวรทรงเนรมิตพระรูปกายแสดงธรรมแก่สัตว์ทั้งหลาย 33 รูป ได้แก่
รูปของพระพุทธเจ้า, รูปของพระปัจเจกพุทธเจ้า, รูปของพระสาวก, รูปของพระพรหม, รูปของพระอินทร์ (ท้าวสักกะ), รูปของพระอิศวร, รูปของพระมหาอิศวร, รูปของเสนาบดี, รูปของไวศรวณะ (ท้าวเวสสุวรรณหรือท้าวกุเวร), รูปของพระเจ้าจักรพรรดิ, รูปของเศรษฐี, รูปของคฤหบดี, รูปของนายบ้าน, รูปของพราหมณ์, รูปของภิกษุ, รูปของภิกษุณี, รูปของอุบาสก, รูปของอุบาสิกา, รูปของภรรยาเศรษฐี, รูปของภรรยาคฤหบดี, รูปของภรรยานายบ้าน, รูปของพราหมณี, รูปของกุมาร, รูปของกุมารี, รูปของเทพ, รูปของนาค, รูปของยักษ์, รูปของคนธรรพ์, รูปของอสุรกาย, รูปของครุฑ, รูปของกินนร และรูปของวัชรปาณี
รูปเพศหญิงที่เราเห็นในปัจจุบันนั้น เป็นความนิยมหลังสมัยราชวงศ์ซ่งเป็นต้นมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสมัยราชวงศ์หยวน ชาวบ้านนับถือกันว่าพระอวโลกิเตศวรนั้น แต่เดิมคือ "พระธิดาศุภปรีติ หรือ เมี่ยวซั่น" แห่งกษัตริย์ศุภวยูหราช หรือ "เมี่ยวจวงเงี้ยม" ทำให้รูปปฏิมาภายหลังจึงนิยมสร้างเป็นเพศหญิง ซึ่งเป็นเพียงนิรมาณกายหนึ่งในจำนวน 33 กาย
ชาวจีนบูชาท่านในวันประสูติ คือวันที่ 19 ค่ำเดือน 2, วันบรรลุธรรม คือวันที่ 19 ค่ำเดือน 6 และวันออกผนวช คือวันที่ 19 ค่ำเดือน 9 ตามปฏิทินจีน
Cr. เศรษฐพงษ์ จงสงวน
Photo: ลูกศิษย์วัด
