30/06/2026
พระอรหันต์รูปหนึ่งชื่อพระลกุณฏกภัททิยเถระได้เล่าประวัติในอดีตชาติสมัยพระปทุมุตรพุทธเจ้าไว้ว่า ครั้งนั้น เราเป็นบุตรเศรษฐีมีทรัพย์มาก อาศัยอยู่ในพระนครหงสวดี วันหนึ่งเดินพักผ่อนอยู่ได้ไปถึงสังฆาราม (วัด) คราวนั้น พระพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมเทศนา ได้ตรัสสรรเสริญพระสาวกผู้ประเสริฐกว่าภิกษุทั้งหลายที่มีเสียงไพเราะ
เราได้สดับพระธรรมเทศนานั้นแล้วชอบใจ จึงทำสักการะแก่พระองค์แล้วถวายบังคมพระศาสดาและปรารถนาฐานันดรนั้น พระพุทธเจ้าตรัสพยากรณ์ในท่ามกลางพระสงฆ์ว่า "ในอนาคตกาล ท่านจักได้ฐานันดรนี้สมดังที่ปรารถนา ในกัปที่แสนจากกัปนี้ พระศาสดามีพระนามว่าโคดม จักเสด็จอุบัติขึ้นในโลก บุตรเศรษฐีผู้นี้จักได้เป็นธรรมทายาทของพระศาสดาพระองค์นั้น มีนามว่า ภัททิยะ"
เพราะกรรมที่ทำไว้ดีนั้นและเพราะการตั้งเจตจำนงไว้ (อธิษฐาน) เราละร่างมนุษย์แล้วได้ไปสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ในกัปที่ 92 จากกัปนี้ พระผุสสพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นแล้ว ชาตินั้นเราเกิดเป็นนกดุเหว่าขาว อาศัยอยู่ในวัดของพระผุสสพุทธเจ้า เราอยู่ที่ต้นมะม่วงใกล้พระคันธกุฎี วันหนึ่ง เราเห็นพระพุทธเจ้าเสด็จพระราชดำเนินไปบิณฑบาต จึงทำจิตให้เลื่อมใสแล้วร้องด้วยเสียงอันไพเราะ
เราบินไปที่สวนหลวงคาบผลมะม่วงที่สุกดีมีเปลือกเหมือนทองคำมาถวายแด่พระพุทธเจ้า พระพิชิตมารทรงทราบวาระจิตของเรา จึงทรงใช้บาตรรับมะม่วงนั้น เรามีจิตร่าเริงใส่บาตรแด่พระมหามุนี แล้วประนมปีกร้องด้วยเสียงอันไพเราะเสนาะน่าฟังเพื่อบูชาพระพุทธเจ้า เมื่อใส่บาตรแล้วเราไปนอนหลับ ครั้งนั้น นกเหยี่ยวผู้มีใจชั่วช้าโฉบเอาเราไปฆ่าเสีย เราจุติจากอัตภาพนั้นไปเสวยมหันตสุขในสวรรค์ชั้นดุสิต
ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าผู้มีพระนามว่ากัสสปะได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว พระองค์ทรงยังพระศาสนาให้โชติช่วง เมื่อพระพุทธองค์ผู้เลิศในโลกปรินิพพานแล้ว ชาวพุทธจำนวนมากปรึกษากันว่า จักช่วยกันสร้างพระเจดีย์ของพระศาสดาให้สูง 7 โยชน์ โดยจะประดับด้วยแก้ว 7 ประการ
ครั้งนั้น เราเป็นจอมทัพของพระเจ้าแผ่นดินแคว้นกาสีพระนามว่ากิกี ได้บอกให้ลดความสูงของพระเจดีย์นั้น ชาวพุทธและช่างจึงสร้างพระเจดีย์สูงแค่ 1 โยชน์ ประดับด้วยรัตนะนานาชนิดตามถ้อยคำของเรา เพราะกรรมที่ทำไว้ดีนั้นและเพราะการตั้งเจตจำนงไว้ (อธิษฐาน) เราละร่างมนุษย์แล้วได้ไปสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
ในภพสุดท้ายนี้ เราเกิดในสกุลเศรษฐีอันมั่งคั่งในพระนครสาวัตถี เราได้เห็นพระสุคตเจ้าในเวลาเสด็จเข้าพระนครก็อัศจรรย์ใจจึงบรรพชา ไม่นานก็ได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ เพราะกรรมคือการลดความสูงของพระเจดีย์เราจึงมีร่างกายต่ำเตี้ย
เราบูชาพระพุทธเจ้าสูงสุดด้วยเสียงอันไพเราะ จึงได้ถึงความเป็นผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายที่มีเสียงไพเราะ เพราะการถวายผลไม้แด่พระพุทธเจ้าและเพราะอนุสรณ์ถึงพระพุทธคุณ เราจึงสมบูรณ์ด้วยสามัญผล (ผลของการบวช) เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว กิจในพระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว
คำอธิบาย และแหล่งอ้างอิง
1. บุญส่วนบุญบาปส่วนบาป คือ บุญที่นกดุเหว่าได้ถวายมะม่วงและได้ร้องด้วยเสียงไพเราะเป็นพุทธบูชา ส่งผลให้ตายแล้วไปสวรรค์ชั้นดุสิต แต่บาปที่เคยทำไว้ในอดีตส่งผลให้เกิดในเดรัจฉานภูมิคือเป็นนก และถูกเหยี่ยวฆ่าตายเพราะกรรม ปกติแล้วกรรมที่ทำให้คนหรือสัตว์ถูกฆ่าตายคือเคยฆ่าคนหรือสัตว์ไว้ในอดีต และคนเราจะสูงสง่าหรือต่ำเตี้ยก็เป็นเพราะกรรมเช่นกัน
พระลกุณฏกภัททิยเถระได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์และเป็นเลิศกว่าภิกษุทั้งหลายด้านมีเสียงไพเราะ เพราะบุญที่ทำและอธิษฐานไว้ตั้งแต่สมัยพระปทุมุตรพุทธเจ้าและบุญทุกชาติรวมทั้งในชาติที่ท่านเกิดเป็นนกดุเหว่าได้ร้องเสียงไพเราะบูชาพระผุสสพุทธเจ้าด้วย
2. พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปล ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย เล่ม 72 หน้า 321 - 325
