พุทธธัมมเจดีย์

25/08/2026

25/08/2026

หมวด ค. ว่าด้วย ลักษณะของมรรค
ลำดับสัทธรรมที่: 682

เนื้อความ: -
หมวด ค. ว่าด้วย ลักษณะของมรรค
อัฎฐังคิกมรรคในฐานะเป็นทางแห่งอมตะ
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ! มีคำกล่าวกันอยู่ว่า . ‘อมตะ อมตะ (ความไม่ตาย ๆ)’ ดังนี้
อมตะ เป็นอย่างไรเล่า พระเจ้าข้า ?
และหนทางให้ถึงซึ่งอมตะ (อมตคามิมคฺค) คืออะไร พระเจ้าข้า ?”

ภิกษุ ท. ! ความสิ้นแห่งราคะ ความสิ้นแห่งโทสะ ความสิ้นแห่งโมหะ
: นี้เรียกว่า #อมตะ. อริยอัฏฐังคิกมรรคนี้นั่นแหละ คือหนทางให้ถึงซึ่งอมตะ ; ได้แก่
สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ.

#ทุกขมรรค #อริยสัจสี่ #สุตันตปิฎก #บาลีสุตันตปิฎก #พุทธธัมมเจดีย์

ฟังเสียงอ่าน:
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/682

อ้างอิงพระสุตตันตปิฎกไทย: - มหาวาร. สํ. 19/10/32.
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/thaiBook.php?volume=19&pages=7

อ้างอิงพระสุตันตปิฎกบาลี: - มหาวาร. สํ. ๑๙/๑๐/๓๒.
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/paliBook.php?volume=19&pages=10

ค้นหาพุทธพจน์:
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/

24/08/2026

ตโปชิคุจฉิวัตร--เปรียบเสมือนการขี่ขอนสดท่อนกลมข้ามแม่น้ำ
ลำดับสัทธรรมที่: 681

เนื้อความ: -
ตโปชิคุจฉิวัตร--เปรียบเสมือนการขี่ขอนสดท่อนกลมข้ามแม่น้ำ

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ! มีสมณพราหมณ์พวกหนึ่งบัญญัติการรื้อถอนซึ่งโอฆะ โดยข้อปฏิบัติซึ่งประกอบด้วยธรรม ๒ อย่าง คือ ด้วยสีลวิสุทธิ์ และด้วยตโปชิคุจฉะ (การเกียจกันบาปด้วยตบะ).
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ! ในเรื่องนี้ พระผู้มีพระภาคตรัสว่าอย่างไร?”.
สาฬ๎หะเอ๋ย ! เรากล่าวสีลวิสุทธิ์ว่าเป็นองค์แห่งสามัญญปฏิบัติองค์ใดองค์หนึ่ง
ส่วนสมณพราหมณ์พวกที่เป็นตโปชิคุจฉวาท (การสอนเกียจกันบาปด้วยตบะ)
มีตโปชิคุจฉะเป็นสาระ เกลือกกลั้วพัวพันอยู่ในตโปชิคุจฉะ
เป็นพวกที่ไม่สมควรที่จะรื้อถอนซึ่งโอฆะ ;
ถึงแม้สมณพราหมณ์พวกที่
มีกายสมาจารไม่บริสุทธิ์ มีวจีสมาจารไม่บริสุทธิ์ มีมโนสมาจารไม่บริสุทธิ์ มีอาชีวะไม่บริสุทธิ์
พวกนั้นไม่ควรแก่ญาณทัสสนะ และแก่ความรู้พร้อมอันไม่มีอะไรยิ่งกว่า (อนุตฺตรสมฺโพธ).

สาฬ๎หะ ! เปรียบเหมือนบุรุษต้องการจะข้ามแม่น้ำ ถือขวานกุฏฐารี เข้าไปสู่ป่า เห็นต้นสาละใหญ่ ลำต้นตรง ยังหนุ่ม ไม่มีส่วนน่ารังเกียจ เขาตัดต้นไม้นั้นที่โคน แล้วตัดที่ปลาย ริดกิ่งและใบออกหมดจด แล้วถากด้วยขวานกุฏฐารี แล้วถากด้วยมีด ขูดด้วยเครื่องขูด ขัดให้เกลี้ยงด้วยก้อนหินกลม แล้วปล่อยลงน้ำ.

สาฬ๎หะ ! เธอจะสำคัญความข้อนี้ว่าอย่างไร : บุรุษนั้นอาจจะข้ามแม่น้ำไปได้หรือหนอ ?
“ข้อนั้นหามิได้ พระเจ้าข้า !” ข้อนั้นเพราะเหตุไรเล่า ?

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ! เพราะท่อนไม้สาละนั้น ทำบริกรรมถูกต้องแต่ภายนอก ภายในไม่ถูกต้อง (สำหรับความเป็นเรือ) เลย สิ่งที่บุรุษนั้นจะหวังได้คือ ท่อนไม้สาละนั้นจักจมลง บุรุษนั้น จักถึงความพินาศ พระเจ้าข้า ! ”

สาฬ๎หะ ! ข้อนี้ก็ฉันนั้น : สมณพราหมณ์พวกที่เป็นตโปชิคุจฉวาท ก็ไม่อาจที่จะถอนซึ่งโอฆะ;
แม้พวกที่มีสมาจารไม่บริสุทธิ์ ก็ไม่ควรแก่ญาณทัสสนะ และแก่อนุตตรสัมโพธะ ฉันนั้นเหมือนกัน.

(ต่อไปได้ตรัสข้อความอันเป็นปฏิปักขนัย(ฝ่ายตรงข้าม)
ซึ่งผู้อ่านอาจจะเปรียบเทียบได้เองจนตลอดเรื่อง).

#ทุกขมรรค #อริยสัจสี่ #สุตันตปิฎก #บาลีสุตันตปิฎก #พุทธธัมมเจดีย์

ฟังเสียงอ่าน:
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/681

อ้างอิงพระสุตตันตปิฎกไทย: - จตุกฺก. อํ. 21/271-274/196.
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/thaiBook.php?volume=21&pages=190

อ้างอิงพระสุตันตปิฎกบาลี: - จตุกฺก. อํ. ๒๑/๒๗๑-๒๗๔/๑๙๖.
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/paliBook.php?volume=21&pages=271

ค้นหาพุทธพจน์:
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/

23/08/2026

สุขัลลิกานุโยค ๒ แบบ
ลำดับสัทธรรมที่: 680

เนื้อความ: -
(ความชุ่มอยู่ในกามสุข เรียกว่ากามสุขัลลิกะ,
การประกอบตนอยู่ในกามสุขัลลิกะ เรียกว่า กามสุขัลลิกานุโยค ;
จัดเป็นอันตะฝ่ายหนึ่ง ซึ่งเป็นข้าศึกแก่มัชฌิมาปฏิปทา) .

สุขัลลิกานุโยค ๒ แบบ
ก. สุขัลลิกานุโยคของมิจฉาทิฏฐิ
จุนทะ ! อาจจะมีปริพพาชกผู้เป็นลัทธิอื่นทั้งหลาย กล่าวกะพวกเธออย่างนี้
ว่า “พวกสมณศากยปุตติย์ อยู่กันอย่างตามประกอบด้วยสุขัลลิกานุโยค (ประกอบตนให้ชุ่มอยู่ด้วยความสุข)” ดังนี้.
จุนทะ ! เมื่อปริพาชกผู้เป็นลัทธิอื่นกล่าวอยู่อย่างนี้
พวกเธอพึงกล่าวกะเขาว่า “อาวุโส ! สุขัลลิกานุโยคชนิดไหนกัน ?
ก็สุขัลลิกานุโยคมีอยู่มาก หลายอย่างหลายประการ” ดังนี้.
จุนทะ ! สุขัลลิกานุโยค ๔ อย่าง เหล่านี้ เป็นการกระทำที่ต่ำทรามเป็นของชาวบ้าน เป็นของชนชั้นปุถุชน ไม่ใช่ของพระอริยะ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ไม่เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย คลายกำหนัด ไม่เป็นไปเพื่อความดับ ความสงบระงับ ไม่เป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง ความรู้พร้อม
ไม่เป็นไปเพื่อนิพพานสี่อย่าง อย่างไรเล่า ? สี่อย่างคือ
คนบางคน ในกรณีนี้ เป็นคนพาล ฆ่าสัตว์มีชีวิตแล้ว เลี้ยงตัวเองให้เป็นสุขให้อิ่มหนำ
: นี้เป็นสุขัลลิกานุโยคข้อที่ ๑.
จุนทะ ! ข้ออื่นยังมีอีก
: คนบางคนในโลกนี้ ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้แล้ว เลี้ยงตัวเองให้ป็นสุขให้อิ่มหนำ
: นี้เป็นสุขัลลิกานุโยค ข้อที่ ๒.
จุนทะ ! ข้ออื่นยังมีอีก : คนบางคนในกรณีนี้ กล่าวเท็จแล้ว เลี้ยงตัวเองให้เป็นสุขให้อิ่มหนำ
: นี้เป็นสุขัลลิกานุโยคข้อที่ ๓.
จุนทะ ! ข้ออื่นยังมีอีก : คนบางคนในกรณีนี้อิ่มเอิบเพียบพร้อมด้วยกามคุณทั้งห้า ให้เขาบำเรออยู่
: นี้เป็นสุขัลลิกานุโยค ข้อที่ ๔.

ข. สุขัลลิกานุโยคของสัมมาทิฏฐิ
จุนทะ ! อาจจะมีปริพพาชกผู้เป็นลัทธิอื่นทั้งหลาย กล่าวกะพวกเธออย่างนี้
ว่า “พวกสมณศากยปุตติย์ อยู่กันอย่างตามประกอบด้วยสุขัลลิกานุโยค ๔ อย่างเหล่านั้น (เป็นแน่)” ดังนี้ ;
พวกเธอพึงกล่าวกะเขาว่า หาใช่อย่างนั้นไม่. ปริพาชกเหล่านั้น ไม่ได้กล่าวแก่พวกเธอโดยชอบ แต่กล่าวตู่พวกเธอด้วยคำไม่จริง ไม่แท้.
จุนทะ ! สุขัลลิกานุโยค ๔ อย่าง เหล่านี้ เป็นไปเพื่อความหน่ายความคลายกำหนัด เป็นไปเพื่อความดับ ความเข้าไปสงบรำงับ เป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความรู้พร้อม เพื่อนิพพาน, โดยส่วนเดียว.
สี่อย่างเหล่าไหนเล่า ?
จุนทะ ! สี่อย่างคือ ภิกษุในกรณีนี้ เพราะสงัดจากกามและอกุศลธรรม ทั้งหลาย จึง บรรลุฌานที่ ๑ อันมีวิตกวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวก แล้วแลอยู่
: นี้เป็นสุขัลลิกานุโยคที่หนึ่ง ;
จุนทะ ! ข้ออื่นยังมีอีก : ภิกษุ เพราะสงบวิตกวิจารเสียได้ จึง บรรลุณานที่ ๒ เป็นเครื่องผ่องใสแห่งใจในภายใน นำให้เกิดสมาธิมีอารมณ์อันเดียว ไม่มีวิตกวิจาร มีแต่ปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิ แล้วแลอยู่
: นี้เป็นสุขัลลิกานุโยคที่สอง ;
จุนทะ ! ข้ออื่นยังมีอีก : ภิกษุ เพราะความจางคลายไปแห่งปีติ จึงอยู่อุเบกขา มีสติสัมปชัญญะ และย่อมเสวยสุขด้วยนามกาย บรรลุฌานที่ ๓ อันเป็นฌานที่พระอริยเจ้ากล่าวว่า ผู้ได้ฌานนี้เป็นผู้อยู่อุเบกขา มีสติอยู่เป็นสุข, แล้วแลอยู่
: นี้เป็นสุขัลลิกานุโยคที่สาม ;
จุนทะ ! ข้ออื่นยังมีอีก : ภิกษุ เพราะละสุขและทุกข์เสียได้ เพราะความดับหายไปแห่งโสมนัส ทั้งหลาย ในกาลก่อน จึง บรรลุฌานที่ ๔ อันไม่ทุกข์ไม่สุข มีแต่ความมีสติเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์
เพราะอุเบกขา แล้วแลอยู่
: นี้เป็นสุขัลลิกานุโยคที่สี่.
จุนทะ ! สุขัลลิกานุโยค ๔ อย่างเหล่านี้แล เป็นไปเพื่อความหน่าย ความคลายกำหนัด ...ฯลฯ.... เพื่อนิพพาน, โดยส่วนเดียว.
จุนทะ ! นั่นแหละ คือฐานะที่มีอยู่ คือฐานะที่ปริพพาชกผู้เป็น ลัทธิอื่น ทั้งหลาย จะกล่าวอย่างนี้ ว่า “พวกสมณศากยปุตติย์ อยู่กันอย่างประกอบด้วย สุขัลลิกานุโยค ๔ อย่างเหล่านี้” ดังนี้.
พวกเธอพึงกล่าวกะเขาว่า อย่างนั้นถูกแล้ว. ปริพพาชกเหล่านั้นกล่าวกะพวกเธออยู่อย่างถูกต้อง ;
จะกล่าวตู่พวกเธอด้วยคำไม่จริง ไม่แท้ ก็หามิได้.

ผลแห่งสุขัลลิกานุโยคของสัมมาทิฏฐิ
จุนทะ ! อาจจะมีปริพพาชกผู้เป็นลัทธิอื่นทั้งหลาย กล่าวกะพวกเธออย่างนี้ ว่า
“อาวุโส ! เมื่อท่านทั้งหลาย ตามประกอบอยู่ซึ่งสุขัลลิกานุโยค ๔ อย่างเหล่านี้
ท่านหวังผลอะไร หวังอานิสงส์อะไร ? ”
เมื่อพวกเขากล่าวอย่างนี้ เธอพึงกล่าวตอบเขาว่า
“อาวุโส ! พวกเราตามประกอบอยู่ซึ่งสุขัลลิกานุโยค ๔ อย่างเหล่านี้ หวังผล ๔ อย่าง
หวังอานิสงส์ ๔ อย่าง. สี่อย่าง อย่างไรเล่า ? สี่อย่างในกรณีนี้ คือ
ภิกษุ เพราะความสิ้นไปแห่งสังโยชน์สาม เป็น #โสดาบัน มีอันไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ต่อนิพพาน มีการตรัสรู้พร้อมในเบื้องหน้า
: นี้เป็น ผลที่หนึ่ง เป็นอานิสงส์ที่หนึ่ง.
อาวุโส ! ข้ออื่นยังมีอีก : ภิกษุ เพราะความสิ้นไปแห่งสังโยชน์สาม และเพราะความที่ ราคะ โทสะ โมหะเป็นธรรมชาติเบาบาง เป็น #สกทาคามี มาสู่โลกนี้เพียงครั้งเดียว แล้วทำที่สุดแห่งทุกข์ได้
: นี้เป็น ผลที่สอง เป็นอานิสงส์ที่สอง.
อาวุโส ! ข้ออื่นยังมีอีก : ภิกษุ เพราะความสิ้นไปแห่งสังโยชน์ในเบื้องต่ำทั้งห้าอย่าง เป็น โอปปาติกะ
( #อนาคามี) มีการปรินิพพานในภพนั้น ไม่เวียนกลับจากโลกนั้นเป็นธรรมดา
: นี้เป็น ผลที่สาม เป็นอานิสงส์ที่สาม.
อาวุโส ! ข้ออื่นยังมีอีก : ภิกษุกระทำให้แจ้งซึ่ง #เจโตวิมุตติปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ เพราะความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในทิฏฐธรรมนี้ เข้าถึงแล้วแลอยู่
: นี้เป็น ผลที่สี่ เป็นอานิสงส์ที่สี่.
อาวุโส ! เราทั้งหลายตามประกอบซึ่งสุขัลลิกานุโยค ๔ อย่าง เหล่านี้อยู่ เพราะหวังผล ๔ อย่างเหล่านี้” ดังนี้.

#ทุกขมรรค #อริยสัจสี่ #สุตันตปิฎก #บาลีสุตันตปิฎก #พุทธธัมมเจดีย์

ฟังเสียงอ่าน:
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/680

อ้างอิงพระสุตตันตปิฎกไทย: - ปา. ที. 11/143-145/114-116
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/thaiBook.php?volume=11&pages=102

อ้างอิงพระสุตันตปิฎกบาลี: - ปา. ที. ๑๑/๑๔๓-๑๔๕/๑๑๔-๑๑๖
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/paliBook.php?volume=11&pages=143

ค้นหาพุทธพจน์:
https://www.xn--n3ccdaca9awfta5nmbzd0nd.com/AriyasajSearch/