24/08/2026
“จงแขวนแส้ไว้”
จากอิบนุ อับบาส เราะฎิยัลลอฮุอันฮุมา กล่าวว่า ท่านเราะสูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า:
«عَلَّقُوا السَّوْطَ حَيْثُ يَرَاهُ أَهْلُ الْبَيْتِ، فَإِنَّهُ لَهُمْ أَدَبٌ»
“จงแขวนแส้(หรือไม้เรียว)ไว้ในสถานที่ที่สมาชิกในครอบครัวสามารถมองเห็นได้ เพราะแท้จริงแล้ว มันเป็นสิ่งที่ช่วยอบรมสั่งสอนพวกเขา”
(บันทึกโดยอัฏ-เฏาะบะรอนีย์ ใน อัลมุอ์ญัม อัลกะบีร และอัล-อัลบานีย์ถือว่าเป็นหะดีษหะซัน)
การอบรมเลี้ยงดูนั้น ในเส้นทางอันยาวนานของมัน ไม่อาจขาดการ ข่มขู่ตักเตือนและการทำให้เกรงกลัวต่อผลของความผิด ได้ เพราะจำเป็นต้องมีอำนาจบางอย่างภายในบ้านที่ลูก ๆ เกรงกลัว โดยส่วนมากอำนาจดังกล่าวมักเป็นบทบาทของผู้เป็นพ่อ ส่วนผู้เป็นแม่นั้น การมีความอ่อนโยนและใจดีจะเหมาะสมกับนางมากกว่า และเป็นสิ่งที่เหมาะกับความสัมพันธ์ระหว่างนางกับบรรดาลูก ๆ
นี่เป็นหนึ่งในวิธีการอบรมเลี้ยงดูตามแนวทางของท่านนบี ﷺ นั่นคือ การแขวนแส้(ไม้เรียว)ไว้ในสถานที่ที่บรรดาลูก ๆ สามารถมองเห็นได้ เพราะมันเป็นสิ่งที่ช่วยอบรมและยับยั้งพวกเขา เมื่อพวกเขาคิดจะทำสิ่งที่ไม่ถูกต้อง
เสมือนว่าแส้(ไม้เรียว)นั้นกำลังเตือนพวกเขาโดยไม่ต้องพูดออกมาว่า:
“หากฉันถูกนำลงมาแล้ว พวกเจ้าจะได้พบกับสิ่งที่พวกเจ้าไม่คาดคิด”
ดังนั้น ในบรรดาลูก ๆ ย่อมมีบางคนที่ไม่สามารถยับยั้งตนเองได้ นอกจากต้องอาศัยความเกรงกลัวและความกลัวต่อการลงโทษ โดยที่ผู้ปกครองไม่จำเป็นต้องนำแส้ลงมาจากที่แขวนเลยด้วยซ้ำ เพียงแค่ลูก ๆ เหลือบมองไปยังแส้ที่แขวนอยู่ครั้งเดียว ก็ทำให้พวกเขา ระมัดระวังและคำนึงถึงผลที่จะตามมาอย่างมาก
ด้วยเหตุนี้ พวกเขาจึงเดินไปในหนทางที่ถูกต้อง และได้รับการอบรมให้มี คุณธรรมและมารยาทอันดีงาม
เรามักทำผิดพลาดกันมาก เมื่อเราขู่ลูก ๆ และข่มขู่ว่าจะลงโทษพวกเขาเมื่อพวกเขาทำผิด แต่เมื่อถึงเวลาที่เราจะลงโทษจริง ๆ ความสงสารก็เข้าครอบงำเรา เราจึงลงโทษพวกเขาเพียงเล็กน้อย หรือบางครั้งก็ตีแบบเบา ๆ อย่างไม่จริงจัง
วิธีการที่ดูไร้เดียงสาเช่นนี้ หากเกิดขึ้นซ้ำ ๆ จะทำให้ลูก ๆ ไม่ให้ความสำคัญกับการลงโทษ และกล้าที่จะทำผิดมากขึ้น เพราะพวกเขารู้แล้วว่า การลงโทษนั้นจะไม่รุนแรง เป็นการลงโทษที่ง่าย และสามารถอดทนรับได้!
แท้จริงแล้ว การอบรมเลี้ยงดูเปรียบเสมือนนกที่มีสองปีก คือ “การจูงใจด้วยสิ่งที่พึงปรารถนา” และ “การเตือนให้เกรงกลัวต่อสิ่งที่ไม่พึงปรารถนา”
ด้วยการอบรมเลี้ยงดูที่ชาญฉลาดเช่นนี้ อัลลอฮ์ทรงอบรมบ่าวของพระองค์ โดยทรง จูงใจพวกเขาด้วยสวรรค์ และ ทรงเตือนให้พวกเขาเกรงกลัวไฟนรก
ดังนั้น หากคนหนึ่งไม่ตอบสนองต่อวิธีหนึ่ง ก็จงใช้วิธีอีกอย่างหนึ่งกับเขา
และช่างงดงามเหลือเกินกับถ้อยคำของกวีอาหรับโบราณที่กล่าวว่า:
قَسَا لِيَزْدَجِرُوا وَمَنْ يَكُ حَازِمًا فَلْيَقْسُ - أَحْيَانًا - عَلَى مَنْ يَرْحَمُ
ความหมายโดยสรุปคือ:
“เขาเข้มงวดเพื่อให้พวกเขาหยุดยั้งจากความผิด และผู้ใดเป็นคนเด็ดขาด ก็จงเข้มงวดบ้างเป็นบางครั้งกับผู้ที่เขาเมตตา”
ที่มา: สารานุกรมฉบับง่ายเกี่ยวกับการอบรมเลี้ยงดูบุตร (الموسوعة الميسرة في تربية الأولاد)
'مسطور'
