22/07/2026
พระราชพิธีอุปสมบทนาคหลวง
พระราชศรัทธาสืบทอดพุทธศาสนา
"การอุปสมบทนาคหลวง" เป็นพระราชพิธีสำคัญที่สืบทอดมากว่า ๗๐๐ ปี ตั้งแต่สมัยสุโขทัย เมื่อพระมหาธรรมราชาลิไท (กษัตริย์องค์ที่ ๕ แห่งราชวงศ์พระร่วง) เสด็จออกทรงพระผนวช ณ วัดป่ามะม่วง ขณะทรงครองสิริราชสมบัติ ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ไทยพระองค์แรกที่ผนวชขณะครองราชย์ นับเป็นปฐมบทแห่งการสืบทอดและทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาโดยองค์พระมหากษัตริย์
เมื่อเข้าสู่ยุครัตนโกสินทร์ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช จึงเริ่มมีแบบแผนการจัดพิธีอุปสมบทนาคหลวงขึ้น ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในช่วงก่อนเข้าพรรษาของทุกปี โดยมีสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร (รัชกาลที่ ๒) เป็นนาคหลวงพระองค์แรกของกรุงรัตนโกสินทร์ ต่อมารัชกาลที่ ๕ จึงมีธรรมเนียมรับอุปสมบทสามเณรผู้สอบไล่ได้เปรียญธรรม ๙ ประโยค (ป.ธ.๙) ซึ่งถือเป็นผู้ทรงคุณวุฒิทางพระพุทธศาสนาและศาสนทายาทที่มีศักยภาพสูงสุด
สำหรับปี ๒๕๖๙ นี้ มีสามเณร ป.ธ.๙ และผู้มีคุณสมบัติสมควรได้รับพระราชทานอุปสมบทเป็นนาคหลวง รวมจำนวนทั้งสิ้น ๑๘ รูป โดยปัจจุบัน นาคหลวง แบ่งออกเป็น ๒ ประเภทหลัก คือ
๑. นาคหลวงตามราชประเพณี ได้แก่ พระบรมวงศานุวงศ์ หรือข้าราชการตามเกณฑ์ที่กำหนด (ทหาร/ตำรวจ ยศตั้งแต่พันเอก นาวาเอก นาวาอากาศเอก หรือพันตำรวจเอกขึ้นไป, พลเรือนระดับ ๗ ขึ้นไป หรือข้าราชการในพระองค์ระดับ ๓ ขึ้นไปที่ปฏิบัติงานไม่น้อยกว่า ๕ ปี)
๒. นาคหลวงสายเปรียญธรรม ได้แก่ สามเณรผู้สอบไล่ได้ ป.ธ.๙ ขณะอายุไม่เกิน ๒๒ ปี อันเป็นเกียรติยศสูงสุดของการศึกษาบาลี (หากอายุเกิน ๒๒ ปี จะได้รับพระราชทานอุปสมบทเป็น "นาคในพระบรมราชานุเคราะห์" ณ วัดต้นสังกัดแทน)
พระราชพิธีนี้จึงเป็นอีกหนึ่งภาพสะท้อนถึงพระราชศรัทธาของพระมหากษัตริย์ไทยในฐานะองค์พุทธมามกะและอัครศาสนูปถัมภก เพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนาให้มั่นคงสถาพรสืบไป
#พระราชพิธีอุปสมบทนาคหลวง #พระราชศรัทธาสืบทอดพุทธศาสนา
