09/08/2021
BURBURKII QOYSKEYGA IYO BARASHADII DUMAR
-------------------------------------------------------------------------
Xaaskeyga Xaawo waxaan is qabnaa ku dhowaad laba sano ama muddo dhan sagaal iyo toban bilood ah. Marka laga reebo madax xanuun, weligeed jirro ay dhakhtar ugu tagtay iima aysan sheegin, aniguma kuma arkin. Markasta waxaa ka soo dilmi iray ilmo. Dhowr jeer ayaan isbitaallo kala duwan oo qaali ah geeyay, midba kastana wuxuu inoo sheegayay wax cusub oo natiijooyinku isma lahan. Walow aan aad u dhibsaday dawooyinka kala nuuca ah ee bacda weyn ee ganacsiga ah laguu miisayo, hadana dawooyinka ay dhakhaatiirtu u soo qoraan si taxaddar leh ayaan ula socon jiray oo waan ka warqabi jiray. Sidoo kale qur’aan saar iyo ducana waan kala daalay.
Waxaan ahay ragga ilmaha aadka u jecel oo waxaan aad u dharayay in aan maalin uun arko xaaskeyga oo ay calooshu buuran tahay oo siyaado(uur) ii leh. Runtii maalintaas way iiga duwanaan laheyd maalmaha kale ee caadiga ah. Waxaan dhunkasho naxariis leh dhunkan lahaa caloosha oorideyda aan jeclahay. Sidoo kale waxaan ciyaarsiin lahaa cunug yar ee hadda naftii lagu beeray. Marwalba waxaan ku oran lahaa, intaan caloosheeda dhegta u dhaweeyo, "aabbe macaane ii soo dhakhso oo dunida guudkeeda iyo gurigan lagaa jecel yahay nabad iyo caafimaad ku imow”. Sidoo kale habeenkaas xaflad weyn ayaan gurigeenna ku dhex dhigan laheyn. Ugu dambeyn waxaan la dhici lahaa sujuud, si aan ugu xamdi-naqo Eebbe SWT.
Boorsadaaas aad u jeeddaan waxaa ka buuxo waa daawooyin kala nuuc ah oo aanan weligey arag ama il saarin. Waxaan ka soo bixiyay boorso weyn oo ay xaaskeygu leedahay ee ay dharka gashan jirtay. Runtii waxaan ka qaaday fajac iyo amakgaag!! Sidoo kale waxaa igu beermay shaki aad u weyn.
Maalin maalmaha ka mid ah ayaa iyada oo aanan wax war u heynin ayaan waxaan dawooyiinkii h**ey ugu sii qaatay goobteyda shaqada, keddibna maamulihii ayaan intaan fasax ka qaatay waxaan u geeyay dhakhtar aan saaxiibbow dhow aheyh. Mid mid ayuu u akhriyay, xoogaa keddbina isaga oo aad u yaabban wuxuu ii sheegay in dawooyinkani ay yihiin kuwa looga hortago uurka, qaar lagu soo rido ilmaha iyo kuwa leysku caddeeyo intaba.
Runtii afka ayaan gacanta saartay oo aad baan ula fajacay!! Intii aan jidka soo socday, waxaan keligey niyadda iska dhahayay oo weliba mararka qaar xitaa cod la maqli karo ku lahaa, “uurka looga hortago aaaa, i,maha lagu soo rido aaaa, maba dhici karto ee riyo ayaad ku jirtaa”!!
Gurigii ayaan imid, tarriibteyda waan iska qadeeyay, qeylo iyo buuq midna kuma furin. Abbaaro tobankii habbeeninnimo oo qaddar daqiiqqdaha dhimman oo xoogaa yar kahor ay BBC-du ka baxday ee aan aniguna fadhiyo qolka fadhiga ayaan intaan u yeeray waxaan ku iri, "Xaawooo, arrin muhiim ah ayaan kaala hadli rabaa ee kaalay halkan soo fariiso". Waa ii timid. Waxaan ku iri, "maxaa kugu khasbay in aad sidan oo dhan ii khiyaanto"?, aniga oo boorsadii suntu ka buuxdayna gacanta ku haya oo iyada tusaya. Indhaha ayay mirig-mirig ka siisay, keddibna inta istaagtay oo boorane isku ridday ayay igu tiri, "MAXAAD KA HADLEYSAA WARYAA, YAASE BOORSADEDYDA KUU DHIIBAY,"? "Horta soo fadhiiso, is deji, waxba ha qeylin, waa xilli dambe oo darisku yuusan nagu soo bixin, ee waxaan ku weydiiyay, jirro ama xanuun ku hayay oo aadan ii sheegin miyaa jira"? "MAYAA, HEE, CAAWA MAXAAD DAMACSAN TAHAY BAL II SHEEG, MISE HOOYADAA IYO GABDHIHII DULMIGA BADNAA EE KULA DHASHAY AYAA IGU KAA SOO DIRDIRAY''? ayay si qeylo dheer ah iyo xanaaq isugu jira iigu jawaabtay. Aniguna isma waalin ee waxaan si deggan u weydiiyay, "ok, waa kheyr batay, alxxamdulillaah, een, daawadaan tira badan yaa leh”? Markan aad ayay isugu naxday runtii, keddibta inta ay bacdii daawadu ka buuxday iga daftay(hurgufff) ayay igu tiri, "waryaa waskhaanyahow yaa alaabteyda baadhbaadh kugu yiri, edeb iyo anshax midna ma lihide, nacala washag”, waana iga sii dhaqaaqday oo qolka jiifka ayay h**ey u sii gashay.
Dhowr daqiiqadood ayaan u sugay, keddib ayaan qolkii uga daba-tagay, mise waaba tan ku barooraneysa, “Alla hoogayey, ba’ayeey, siduu ku keenay in uu sidii tuugadii boorsadeyda soo qufo, hadda i fur oo warqaddeyda isii, wabaa”.
Waxaan ku iri, “sidii qof weyn ma iila hadleysaa mise.....”?. “Hadalkaga ma rabo ee madaxeyga isii'' ayay si xoog leh iyo canaan ah iigu soo celisay.
Cabbaar ayaa ka aamusay, keddibna waxaan ku iri, “ubad iyo uur haddii aadan diyaar u aheyn, waxaa habbooneyd in aad marh**e ii sii sheegto, balse in aad khiyaano igula noolaato, runtii wax aan kaa filayay marnaba ma aheyn, waase dhacday"!!
Qeylo ayay afka labadiisa furatay, waa is waashay, keddibna jikada ayay inta ku carartay waxay ii soo qaadatay kal weyn, mindi, gacanta kalena waxay ku wadatay digsi. Digsigii ayay igu soo halgaadday, waan u gooyay, haddana kashii ayay igu soo tuurtay, kellida midigta ah ayay iiga dhacday, runtii aad baan uga xanuunsaday oo kaar iyo xanuun ayaan dhulka la fariistay. Intaas iigama harine mindidii ayay dhankeyga la soo aadday, markan fadhi iima yaall, intaan xanuunkii dhan hilmaamay oo si degdeg u kacay ayaan miiskii qadada oo ii dhawaa gabbaad ka dhigtay, marba dhinac ayay iga soo martaa, ugu dambeyn mindidii waa ila heshay, balse Alle mahaddii garabka ayay iiga dhufatay, weerarkii labaad ayaan gacantii ay mindida ku heysatay iska qabtay, keddibna ka maroojiyay, iyadiina halmar dhulka ku kala tuuray. Xanuunkii kasha kellida iiga dhacday weli waa i hayaa, garabkana waxaa iga socda dhiig fara badan, haddana guriga waa labadeenna keliya, walow albaabka h**e ee guigeenna in muddo ah la gargaraacayo, mindhaa waa dariskii ku soo baxay buuqeenna.
Albaabkii guriga ayaan furay, waxaa noo soo gurmaday Xaaji Cali iyo xaaskiisa Barni, waxay aad uga naxeen xaaladda aan ku sugannahay iyo dhiigga iga baxaya. Xaaskeygu garbosaar ma wadato, madaxu waa u feydan yahay, weliba waa sii qeylineysaa oo miir maleh.
Xaaji Cali ayaa isla markiiba dib u laabtay oo gaari duq ah oo uu shaqada ku tegi jiray si degdeg ah isbitaal iigu qaaday. Garabkii waxaa leyga tolay lix qodob. Kellidiina baaritan dheer keddib waxaa la saaray kombiyuutar ama iskaan, dhakhtarkiina wuxuu igu yiri, "nabar daran ayaa gaaray oo halis caafimaad ayay kugu keeni kartaa”.
Cadaadis ba'an oo qoyskeyga iiga yimid iyo ciilkii faraha badnaa ee aan anigu h**e u qabay oo isku key biirsaday awgood, xaaskeygii aan saa'idka u jeclaa sidii ayaan isku deynay oo ku kala dhammaanay, gurigiinna dib dambe uguma laaban, dharkeygiina waxaaisbuuc keddib ii keenay Xaaji Cali, kheyr fara badan Allaha siiyo'e.
Sheekada haddii aan idinku dheereeyay iga raalli ahaada, weliba wax badan ayaan ka soo kala boodbooday oo qisada waan idiin soo koobay.
FG. Haddii aadan guur, dhaqan iyo awlaad intaba diyaar u aheyn, fadlan ummada islaameed ha luggoyn oo ha khiyaamin.
W/Q. Abdiwahab Awale
