02/02/2026
សូមអនុមោទនា បុណ្យមាឃបូជា
បុណ្យមាឃបូជាប្រារព្ធឡើង ដើម្បីរំលឹកដល់ថៃ្ងដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ប្រកាសបង្កើតព្រះពុទ្ធសាសនាឡើងក្នុងលោកនាប្រទេសឥណ្ឌា កាលពី៥៨៨ឆ្នាំ មុនគ្រិស្តសករាជ នាថៃ្ងទី១៥កើត ខែមាឃ ក្រោយពីការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះអង្គចំនួន៩ខែគត់។ ការបង្កើតព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងឋានៈជាអង្គការសាសនាមួយនេះ ធ្វើឡើងនៅក្នុងចំណោមព្រះសង្ឃចំនួន១,២៥០អង្គ ជាសមាជិកក្នុងអង្គមហាសន្និបាតមួយ ដែលបាននិមន្តកពីគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈទាំងអស់។
នៅក្នុងមហាសន្និបាតនោះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់បានប្រកាសនូវគោលការណ៍ចំនួន១១ប្រការ សម្រាប់ឱ្យសមាជិកមហាសន្និបាតទាំងអស់កាន់យកជាវិថីជីវិត និងសម្រាប់យកទៅផ្សព្វផ្សាយដល់ជនដទៃទៀតឱ្យបានយល់ពីពុទ្ធសាសនា។ គោលការណ៍ទាំងនេះមានឈ្មោះជាភាសាបាលីថា «ឱវាទបាដិមោក្ខ»។ បាដិមោក្ខ ជាឈ្មោះបាលីពុទ្ធប្បញ្ញត្តិ ដែលជាសិក្ខាបទមួយៗសម្រាប់ឱ្យភិក្ខុសូត្រក្នុងទីប្រជុំសង្ឃរាល់កន្លះខែ៖ ឧទាហរណ៍រៀនបាដិមោក្ខ, សម្ដែងបាដិមោក្ខជាដើម ដែលពុទ្ធសាសនិកជនម្នាក់ៗត្រូវយកមកសិក្សាឱ្យយល់ដឹងនិងអនុវត្ត។
+ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យមាឃបូជានេះឡើងគឺដើម្បីប្រារព្ធនូវព្រឹត្តិការណ៏ធំ៣
ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យមាឃបូជានេះឡើងគឺដើម្បីប្រារព្ធនូវព្រឹត្តិការណ៏ធំ៣យ៉ាងគឺ៖ ១.ដើម្បីប្រារព្ធនូវការធ្វើចតុរង្គសន្និបាតប្រកបដោយអង្គបួន ២.ដើម្បីប្រារព្ធថ្ងៃដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងឱវាទបាដិមោក្ខ ៣.ដើម្បីប្រារព្ធថ្ងៃដែលព្រះអង្គទ្រង់ដាក់អាយុសង្ខារ។
+ព្រឹត្តិការណ៏ទី១ ចតុរង្គសន្និបាតមានអង្គ៤
គឺការប្រជុំប្រកបដោយអង្គបួនគឺ៖ ថ្ងៃមាឃបូជានេះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់នៃយើងទ្រង់ប្រទានឱវាទបាដិមោក្ខ ដល់មហាសង្ឃសន្និបាតក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ដែលជាវត្តដំបូងបង្អស់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងថ្ងៃនោះមានហេតុការណ៍សំខាន់៤យ៉ាងកើតឡើងគឺ៖
១.ព្រះសង្ឃសមណៈទូត ១,២៥០អង្គដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់បញ្ជូនទៅកាន់តំបន់ផ្សេងៗដើម្បីផ្សព្វផ្សាយគោលធម៌បានវិលត្រឡប់មកចូលគាល់ព្រះអង្គវិញយ៉ាងព្រមព្រៀងគ្នា(សព្វេ ខីណាសវា)។
២. ព្រះសង្ឃទាំងអស់សុទ្ធតែជាឯហិភិក្ខុ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់បំបួសឱ្យដោយផ្ទាល់ដែល ហៅថា ឯហិភិក្ខុឧបសម្បទា(សព្វេ ឯហិភិក្ខុកា) ។
៣. ព្រះសង្ឃទាំងអស់សុទ្ធតែជាព្រះអរហន្តបានអភិញ្ញា៦ គឺសម្តែងឫទ្ធិបាន,ត្រចៀកទិព្វ, ភ្នែកទិព្វ, កំណត់ដឹងចិត្តអ្នកដទៃ, បានរលឹកជាតិបាន និងអស់អាសវៈ មកជួបប្រជុំគ្នាក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ដោយមិនបានណាត់ទុកជាមុន(សព្វេ អនិមន្តិតា) ។
៤. ថ្ងៃដែលព្រះសង្ឃទាំងអស់ជួបប្រជុំគ្នានោះ ត្រូវនឹងថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ (មាឃនក្ខត្តេ បុណ្ណចន្ទោ)។ ចតុរង្គសន្និបាតនេះប្រារព្ធធ្វើនៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនៃមគធរដ្ឋរបស់ព្រះបាទពិម្ពិសារ ក្រោយពីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ត្រាស់ដឹង អនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណកន្លងហើយបាន៩ខែ គឺមុន ព.ស.៤៥ឆ្នាំ។
+.ព្រឹត្តិការណ៏ទី២ ថ្ងៃដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងឱវាទបាដិមោក្ខ
ព្រោះអច្ឆរិយហេតុកើតឡើង ដោយមិននឹកស្មានដល់បែបនេះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទើបទ្រង់ឆ្លៀតឱកាសនោះ សម្តែងឱវាទបាតិមោក្ខដល់ព្រះសង្ឃចំនួន១,២៥០អង្គ ដោយទ្រង់កំណត់គោលនយោបាយ ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនា៥ចំណុចគឺ៖
១. ឧត្តមគតិបានដល់ អំណត់អត់ធ្មត់ចាត់ជាការតស៊ូយ៉ាងសិ្វតស្វាញ (អភ័យទានផ្នែកនយោបាយ)
២. គោលបំណងបានដល់ ព្រះនិព្វានចាត់ជាគោលបំណងខ្ពង់ខ្ពស់របស់ព្រះពុទ្ធសាសនា (សាធារណៈប្រយោជន៍)។
៣. វិធីបដិបត្តិបានដល់ មិនរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនិងសត្វ (សិទ្ធិមនុស្ស)។
៤. គោលការណ៍មាន៣ចំណុចគឺ៖
- មិនធ្វើអំពើអាក្រក់ទាំងពួង (សន្តិសុខ)
- ធ្វើអំពើល្អឱ្យដល់ព្រម (ប្រយោជន៍សង្គម)
- ធ្វើចិត្តរបស់ខ្លួនឱ្យផូរផង់(អត្តាភិវឌ្ឍន៍)។
៥. វិធីសាស្ត្រ មាន៦ចំណុចគឺ៖
- មិនបរិហារកេរ្តិ៍បុគ្គលណា(វចីសុចរិត=សណ្ហវាចា,សច្ចវាចា,អបិសុណវាចា,មន្តាវាចា;ឃោសនាការ)
- មិនធ្វើទុក្ខបុកម្នេញបុគ្គលណា (អហិង្សា ឬ សន្តិវិធី)
- គោរពក្រមសីលធម៌ (ចរិយាសាស្ត្រ)
- ស្គាល់ប្រមាណក្នុងអាហារ (សេដ្ឋកិច្ច)
- អង្គុយឬសិងក្នុងទីស្ងាត់ (នគរូបនីយកម្ម)
- ប្រកបព្យាយាមក្នុងអធិចិត្ត (សិក្សាធិការ)។
+ព្រឹត្តិការណ៍ទី៣ ថ្ងៃដែលព្រះអង្គទ្រង់ដាក់អាយុសង្ខារ
ព្រះជន្មគម្រប់៨០វស្សា មុនថ្ងៃបរិព្វាន៣ខែ គឺនៅថ្ងៃពេញបូរណ៌មីខែមាឃ មានមារចិត្តបាបមកនិមន្តព្រះពុទ្ធឱ្យចូលនិពា្វន ព្រះអង្គទ្រង់ឆ្លើយប្រាប់មារថា ព្រះអង្គទ្រង់នឹងបរិនិព្វាននៅ៣ខែទៀត គឺដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែពិសាខខាងមុខ។ ការដាក់ជន្មាយុសង្ខារនេះ គឺជាការបង្ហាញនូវសភាពមិនទៀងនៃសង្ខារដែលកើតមកហើយរមែងរលត់ទៅវិញជាធម្មតា ដើម្បីឱ្យយើងទាំងអស់គ្នាបានពិចារណាថា សត្វលោកទាំងអស់ គឺស្ថិតក្នុងភាពមិនទៀងទាត់ គ្មាននរណាម្នាក់អមតៈឡើយ សូម្បីតែព្រះអង្គបានត្រាស់ជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធហើយ ក៏គង់នឹងចូលបរិនិព្វានដែរ ។
