12/09/2026
Εισδοχή στη ζωή της Εκκλησίας: Κάλεσμα για μάθηση, συμμετοχή και διακονία
Ο αληθινός ρόλος των κατηχουμένων και των νεοφωτίστων στην Ορθόδοξη Εκκλησία
Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σουηδίας κ. Κλεόπα
Συνάντηση Κατηχουμένων & Νεοφωτίστων
Καθεδρικός Ναός Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης
Πέμπτη, 10 Σεπτεμβρίου 2026
Αγαπητοί κατηχούμενοι και νεοφώτιστοι,
Σας καλωσορίζω στην πρώτη μας συνάντηση μετά τη θερινή περίοδο. Χαίρομαι ιδιαίτερα που αρχίζουμε αυτή τη νέα περίοδο, όχι μόνο εξετάζοντας τι διδάσκει η Ορθόδοξη Εκκλησία, αλλά και θέτοντας ένα πιο προσωπικό και απαιτητικό ερώτημα: Τι σημαίνει για εμένα να εισέρχομαι στη ζωή της Εκκλησίας; Τι σημαίνει όχι απλώς να θαυμάζω την Ορθοδοξία, να μελετώ την Ορθοδοξία ή να παρακολουθώ μια Ορθόδοξη ιερά ακολουθία, αλλά να ανήκω πραγματικά στην Εκκλησία και να αναλαμβάνω ενεργό ρόλο στη ζωή της;
Το ερώτημα αυτό αφορά τον καθένα σας. Για τον κατηχούμενο, αφορά τη ζωή για την οποία προετοιμάζεται. Η κατήχηση δεν είναι απλώς ένας κύκλος μαθημάτων που παρέχει θρησκευτικές γνώσεις πριν από το Βάπτισμα ή το Χρίσμα. Είναι προετοιμασία για έναν νέο τρόπο ζωής.
Για τους νεοφώτιστους, το ερώτημα είναι εξίσου σημαντικό, διότι το Βάπτισμα και το Χρίσμα δεν αποτελούν μια τελετή αποφοίτησης, μετά την οποία κάποιος έχει ολοκληρώσει την πορεία του. Αποτελούν την αρχή αυτής της πορείας.
Ο εκκλησιασμός της Κυριακής είναι απαραίτητος. Η Θεία Λειτουργία είναι η καρδιά της κοινής μας ζωής. Η καρδιά, όμως, δεν υπάρχει μόνη της· διοχετεύει ζωή σε ολόκληρο το σώμα. Κατά τον ίδιο τρόπο, όσα λαμβάνουμε στη λατρεία πρέπει να εκφράζονται σε διακονία, κοινωνία, ελεημοσύνη, μάθηση, φιλοξενία και μαρτυρία, καθ' όλη τη διάρκεια της εβδομάδας.
Επομένως, το κεντρικό μήνυμα αυτής της ομιλίας είναι απλό: η κυριακάτικη Θεία Λειτουργία είναι το κέντρο της Ορθόδοξης χριστιανικής ζωής, αλλά δεν αποτελεί ολόκληρη την Ορθόδοξη χριστιανική ζωή. Η Εκκλησία ζητά την παρουσία σας, τις προσευχές σας, τα χαρίσματά σας, τον χρόνο σας, το ενδιαφέρον σας για τους άλλους και, ορισμένες φορές, την πολύ πρακτική εργασία σας.
Η Εκκλησία χρειάζεται κάποιον που θα επισκεφθεί έναν μοναχικό άνθρωπο, κάποιον που θα καλωσορίσει έναν νεοφερμένο, κάποιον που θα διδάξει ένα παιδί, κάποιον που θα ετοιμάσει τον καφέ, κάποιον που θα οργανώσει μια εκδήλωση, κάποιον που θα ψάλει, κάποιον που θα μεταφράσει, κάποιον που θα μεταφέρει ένα κιβώτιο και, βεβαίως, κάποιον που θα πάρει την ηλεκτρική σκούπα και θα καθαρίσει τον ναό. Αυτές δεν είναι ασήμαντες εργασίες. Όταν προσφέρονται με ταπείνωση και αγάπη, γίνονται πράξεις διακονίας προς τον ίδιο τον Χριστό.
Καιρός για ανανεωμένο ενδιαφέρον και ανάγκη για βαθιές ρίζες
Τα τελευταία χρόνια, πολλές Ορθόδοξες ενορίες έχουν διαπιστώσει ένα ανανεωμένο ενδιαφέρον για την πίστη, μεταξύ άλλων και από νέους ενήλικες. Πρόσφατες μελέτες και δημόσιες αναφορές, ιδιαίτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, περιγράφουν την αισθητή παρουσία προσήλυτων και νεότερων ανθρώπων στις Ορθόδοξες κοινότητες. Οφείλουμε να δεχόμαστε αυτό το ενδιαφέρον με ευγνωμοσύνη, αλλά όχι με θριαμβολογία.
Οι αριθμοί από μόνοι τους δεν δημιουργούν μαθητές του Χριστού. Η περιέργεια από μόνη της δεν δημιουργεί χριστιανική ζωή. Ένα διαδικτυακό βίντεο, μια διαδικτυακή εκπομπή, μια όμορφη εικόνα ή η ιεροπρέπεια της Θείας Λειτουργίας μπορεί να ανοίξει μια πόρτα· ο άνθρωπος, όμως, πρέπει να περάσει από αυτή την πόρτα και να μάθει να ζει μέσα σε μια πραγματική ενορία, ανάμεσα σε πραγματικούς ανθρώπους.
Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς: «Γιατί ενδιαφέρομαι για την Ορθοδοξία;» αλλά: «Είμαι πρόθυμος να γίνω πιστός και συνεπής μέσα στην Εκκλησία;» Το ενδιαφέρον μπορεί να είναι προσωρινό. Η πιστότητα αποδεικνύεται με την πάροδο του χρόνου.
Αποδεικνύεται όταν ερχόμαστε στη λατρεία ακόμη και όταν δεν αισθανόμαστε κατάνυξη, όταν τηρούμε τον λόγο μας, όταν διακονούμε χωρίς να δεχόμαστε επαίνους και όταν παραμένουμε υπομονετικοί απέναντι στις αδυναμίες των άλλων. Σκοπός δεν είναι απλώς να προσελκύσουμε ανθρώπους στην Εκκλησία. Σκοπός είναι να βοηθήσουμε κάθε άνθρωπο να ριζώσει στον Χριστό και στη ζωή της ενορίας.
Τι σημαίνει να είναι κάποιος κατηχούμενος
Η λέξη «κατηχούμενος» αναφέρεται στον άνθρωπο που διδάσκεται, διαμορφώνεται και προετοιμάζεται για να εισέλθει στην πλήρη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Στην αρχαία Εκκλησία, η κατήχηση περιλάμβανε διδασκαλία, προσευχή, ηθική μεταστροφή, συμμετοχή στη λατρεία στον βαθμό που αρμόζει στον κατηχούμενο και σταδιακή εκμάθηση του χριστιανικού τρόπου ζωής.
Επομένως, ο κατηχούμενος δεν είναι απλώς ένας υποψήφιος που εκπληρώνει μια θρησκευτική προϋπόθεση. Είναι ένας άνθρωπος που μαθαίνει τη μετάνοια, την προσευχή, την εμπιστοσύνη, την υπακοή και το τι σημαίνει να ανήκει στην Εκκλησία. Μαθαίνετε το Σύμβολο της Πίστεως, την Αγία Γραφή, τα ιερά μυστήρια, τις εντολές και την ιστορία της Εκκλησίας.
Υπάρχουν μυστηριακά όρια που πρέπει να γίνονται σεβαστά. Μέχρι να γίνει κάποιος δεκτός στην Εκκλησία, σύμφωνα με την ποιμαντική καθοδήγηση του ιερέα ή του επισκόπου, δεν μεταλαμβάνει των Αχράντων Μυστηρίων και δεν αναλαμβάνει ρόλους που προϋποθέτουν πλήρη μυστηριακή ένταξη ή συγκεκριμένη εκκλησιαστική ευλογία.
Παράλληλα, οι κατηχούμενοι μπορούν ήδη να αρχίσουν να μαθαίνουν τον ρυθμό της ενοριακής ζωής. Μπορείτε να συμμετέχετε με συνέπεια στις ακολουθίες, να παραμένετε στην ενοριακή συντροφιά, να βοηθάτε σε πρακτικές εργασίες, να συμμετέχετε σε φιλανθρωπικές προσπάθειες, να συνδράμετε στις ενοριακές εκδηλώσεις, να ρωτάτε πώς μπορείτε να στηρίξετε όσους έχουν ανάγκη και να αρχίσετε να γνωρίζετε τα μέλη της κοινότητας.
Τι σημαίνει να είναι κάποιος νεοφώτιστος
Όσοι μόλις βαπτίστηκαν και χρίστηκαν ονομάζονται παραδοσιακά νεοφώτιστοι, διότι ο Χριστός τούς εισήγαγε στο φως Του. Η ονομασία αυτή είναι όμορφη, αλλά ταυτόχρονα απαιτητική. Το φως δίνεται για να πορευόμαστε μέσα σε αυτό.
Ο νεοφώτιστος χριστιανός πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό να σκεφθεί: «Τώρα έφθασα στον προορισμό μου». Η είσοδος στην Εκκλησία δεν αποτελεί το τέλος της κατήχησης. Είναι η αρχή μιας διά βίου πνευματικής διαμόρφωσης. Οι νεοφώτιστοι εξακολουθούν να χρειάζονται διδασκαλία, εξομολόγηση, προσευχή, μελέτη της Αγίας Γραφής, πνευματική καθοδήγηση και τακτική συμμετοχή στη μυστηριακή ζωή.
Ο νέος ενθουσιασμός αποτελεί ευλογία όταν συνοδεύεται από ταπείνωση. Γίνεται επικίνδυνος όταν κάποιος θεωρεί ότι μερικοί μήνες μελέτης τού προσέφεραν τη σοφία να διορθώνει όλους τους άλλους. Ο αληθινά φωτισμένος άνθρωπος δεν είναι εκείνος που υψώνει περισσότερο τη φωνή του, αλλά εκείνος που αντανακλά ολοένα και περισσότερο την πραότητα, την αλήθεια και το έλεος του Χριστού.
Μείνετε κοντά της. Συνεχίστε να μαθαίνετε. Ζητήστε έναν χώρο διακονίας. Επιτρέψτε στην εκκλησιαστική σας κοινότητα να σας γνωρίσει και προσπαθήστε κι εσείς να γνωρίσετε την κοινότητα. Το μυστηριακό δώρο που λάβατε σας καλεί σε μια ζωή κοινωνίας και ευθύνης.
Η Εκκλησία είναι σώμα, όχι ακροατήριο
Ο Απόστολος Παύλος λέγει στους Κορινθίους: «Εσείς είστε το σώμα του Χριστού και ο καθένας σας μέλος του». Η εικόνα αυτή μας προσφέρει μία από τις σαφέστερες απαντήσεις στο ερώτημα της συμμετοχής. Μέσα σε ένα σώμα, κάθε μέλος λαμβάνει ζωή από το σύνολο και συμβάλλει στο καλό του συνόλου. Το μάτι δεν ζει για τον εαυτό του. Το χέρι δεν εργάζεται μόνο όταν θεωρεί ενδιαφέρουσα την εργασία. Τα μέλη είναι διαφορετικά, αλλά ανήκουν το ένα στο άλλο.
Η ενορία, επομένως, δεν είναι ένα θρησκευτικό θέατρο, όπου ο ιερέας, οι ιεροψάλτες, η χορωδία και λίγοι εθελοντές παρουσιάζουν κάτι, ενώ όλοι οι υπόλοιποι παρακολουθούν. Οι κληρικοί έχουν ιδιαίτερη μυστηριακή και ποιμαντική διακονία, αλλά η ζωή της ενορίας δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη τους. Η ενορία είναι η κοινή πνευματική οικία των πιστών.
Όταν λέμε «η Εκκλησία πρέπει να οργανώσει αυτό», «εκείνοι πρέπει να καθαρίσουν εκείνο» ή «εκείνοι πρέπει να βοηθήσουν αυτούς τους ανθρώπους», οφείλουμε να σταματήσουμε και να αναρωτηθούμε ποιους εννοούμε με τη λέξη «εκείνοι». Μέσα στην Εκκλησία, το «εκείνοι» πρέπει σταδιακά να γίνεται «εμείς».
Αυτή η μετάβαση από το «εκείνοι» στο «εμείς» είναι ένα από τα σαφέστερα σημεία του ότι ανήκουμε στην Εκκλησία. Ο επισκέπτης ρωτά, τι μπορεί να του προσφέρει η ενορία. Το μέλος ρωτά, επίσης, τι μπορεί το ίδιο να προσφέρει. Ο μαθητής του Χριστού αναρωτιέται, αν μια δραστηριότητα υπηρετεί τον Χριστό και τον πλησίον. Ο θεατής παρατηρεί όσα λείπουν. Ο διάκονος παρατηρεί όσα λείπουν και ρωτά διακριτικά, πώς μπορεί να βοηθήσει.
Η Θεία Λειτουργία: το κέντρο, όχι το όριο
Πρέπει να είμαστε απολύτως σαφείς. Η ενεργός συμμετοχή στην ενοριακή ζωή δεν μπορεί ποτέ να αντικαταστήσει τη λατρεία. Η διακονία δεν υποκαθιστά την προσευχή, τη μετάνοια, την Εξομολόγηση ή τη Θεία Κοινωνία. Η Θεία Λειτουργία είναι το κέντρο, διότι ο Χριστός μάς συνάγει, μας ομιλεί μέσα από το Ευαγγέλιο, δέχεται την προσφορά μας και προσφέρει τον εαυτό Του στο λαό Του. Δεν δημιουργούμε εμείς την Εκκλησία με τις δραστηριότητές μας. Ο Χριστός δημιουργεί και συντηρεί την Εκκλησία Του. Εμείς δεχόμαστε τη ζωή της ως δώρο.
Ταυτόχρονα, η Θεία Λειτουργία μάς αποστέλλει στον κόσμο. Στο τέλος της, φεύγουμε εν ειρήνη. Η απόλυση αυτή δεν αποτελεί απλώς την ανακοίνωση ότι η ακολουθία ολοκληρώθηκε. Είναι αποστολή. Ακούσαμε τον λόγο του Θεού, προσευχηθήκαμε για ολόκληρο τον κόσμο, προσφέραμε ευχαριστία και συναντήσαμε τον Χριστό. Τώρα καλούμαστε να μεταφέρουμε αυτή την ειρήνη στα σπίτια μας, στους χώρους εργασίας μας, στις φιλίες μας και στις ενοριακές μας ευθύνες.
Και στις δύο περιπτώσεις, η Κυριακή δεν αποτελεί μία ακόμη υποχρέωση που σημειώνουμε ως ολοκληρωμένη. Είναι η πηγή ολόκληρης της εβδομάδας. Το ερώτημα μετά από κάθε Θεία Λειτουργία πρέπει να είναι: «Πώς θα γίνουν ορατές στη ζωή και στη διακονία μου η χάρη και η ειρήνη που συνάντησα;»
Το πρώτο κριτήριο: πιστότητα στη λατρεία και στην προσευχή
Πριν μιλήσουμε για επιτροπές και πρακτική εργασία, πρέπει να αρχίσουμε από το πρώτο κριτήριο της αληθινής συμμετοχής: την πιστότητα στη λατρεία και στην προσευχή. Η Εκκλησία χρειάζεται εθελοντές, αλλά πρωτίστως χρειάζεται χριστιανούς. Η δραστηριότητα χωρίς προσευχή μετατρέπεται εύκολα σε εγωισμό, ανταγωνισμό, απογοήτευση ή εξουθένωση. Η προσευχή χωρίς καμία προθυμία για διακονία μπορεί να γίνει εγωκεντρική. Αυτά τα δύο πρέπει να παραμένουν ενωμένα.
Μια σοβαρή Ορθόδοξη ζωή περιλαμβάνει την Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία, τις εορτές, όταν αυτό είναι εφικτό, την προσωπική προσευχή, την τακτική ανάγνωση του Ευαγγελίου, τη νηστεία σύμφωνα με τις δυνάμεις του καθενός και την ποιμαντική καθοδήγηση, την εξομολόγηση και την καλλιέργεια της μετάνοιας.
Η αξιοπιστία έχει και πνευματική διάσταση. Αν υποσχεθείτε να βοηθήσετε, να φθάσετε εγκαίρως. Αν δεν μπορείτε να έρθετε, ενημερώστε τον υπεύθυνο. Αν αναλάβετε μια εργασία, ολοκληρώστε την. Αν χρειάζεστε εκπαίδευση, ζητήστε την. Αυτές οι απλές συνήθειες αποκαλύπτουν αν η πίστη μας έχει διαμορφώσει τον χαρακτήρα μας.
Φιλανθρωπία και έργα ελέους
Ένας από τους σημαντικότερους τομείς συμμετοχής στην ενοριακή ζωή είναι η φιλανθρωπία, δηλαδή η αγάπη προς τον άνθρωπο. Ο Χριστός ταυτίζει τον εαυτό Του με τον πεινασμένο, τον ξένο, τον ασθενή, το φτωχό και το φυλακισμένο. Η Εκκλησία δεν μπορεί να κηρύττει την αγάπη του Θεού και ταυτόχρονα να παραμένει αδιάφορη απέναντι στην ανθρώπινη ανάγκη. Η φιλανθρωπία δεν αποτελεί μια προαιρετική δραστηριότητα δημοσίων σχέσεων. Είναι η ουσία του Ευαγγελίου.
Αυτή η διακονία πρέπει να ασκείται με διάκριση. Δεν μετατρέπουμε τον πόνο ενός άλλου ανθρώπου σε ιστορία για τον εαυτό μας. Προστατεύουμε την εμπιστευτικότητα. Δεν υποσχόμαστε βοήθεια που αδυνατούμε να προσφέρουμε ούτε επιχειρούμε να παρέχουμε ποιμαντική ή επαγγελματική συμβουλευτική, για την οποία δεν διαθέτουμε τα απαραίτητα προσόντα.
Ζητώ από τον καθένα σας να αναρωτηθεί: Υπάρχει ένα έργο ελεημοσύνης στο οποίο μπορώ να συμμετέχω τακτικά; Όχι μόνο μία φορά τα Χριστούγεννα, αλλά με κάποια συνέχεια. Η Εκκλησία χρειάζεται ανθρώπους που θα βοηθούν στον εντοπισμό των αναγκών, θα οργανώνουν την ανταπόκριση και θα παραμένουν παρόντες, όταν περάσει το πρώτο κύμα ενθουσιασμού.
Η φροντίδα και η καθαριότητα του ναού
Ας μιλήσουμε τώρα για ένα πολύ πρακτικό ζήτημα, την καθαριότητα και τη φροντίδα των εγκαταστάσεων του ναού. Μερικοί ίσως θεωρούν ότι αυτό είναι δευτερεύον ή κατώτερο από την αξία τους. Στην πραγματικότητα, η φροντίδα του οίκου του Θεού αποτελεί συγκεκριμένη έκφραση σεβασμού και ευγνωμοσύνης. Εισερχόμαστε σε έναν ναό, τον οποίο άλλοι οικοδόμησαν, συντήρησαν, επισκεύασαν, θέρμαναν, στόλισαν και καθάρισαν.
Ο ναός χρειάζεται ανθρώπους που θα σκουπίσουν τα δάπεδα με την ηλεκτρική σκούπα, θα ξεσκονίσουν, θα καθαρίσουν την είσοδο, θα φροντίσουν την ενοριακή αίθουσα, θα πλύνουν τα φλιτζάνια, θα απομακρύνουν τα απορρίμματα, θα ελέγξουν τις προμήθειες, θα ετοιμάσουν τα κεριά, θα τακτοποιήσουν τις αίθουσες, θα στολίσουν μια εικόνα με άνθη και θα βοηθήσουν πριν και μετά τις μεγάλες εορτές.
Το να πάρει κάποιος την ηλεκτρική σκούπα και να καθαρίσει το ναό δεν είναι λιγότερο πνευματικό από την παρακολούθηση μιας διάλεξης. Αν γίνεται με προσευχή, μετατρέπεται σε προσφορά.
Μια υγιής ενορία δεν πρέπει να εξαρτάται μονίμως από έναν ελάχιστο αριθμό εξαντλημένων ανθρώπων. Τα νέα και τα νεότερα μέλη μπορούν να προσφέρουν ανανεωμένη δύναμη. Ακόμη και μία ώρα κάθε λίγες εβδομάδες μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά, όταν προσφέρεται με συνέπεια. Το ερώτημα δεν είναι αν η καθαριότητα προσφέρει προβολή. Το ερώτημα είναι αν αγαπούμε την Εκκλησία αρκετά, ώστε να φροντίζουμε τον τόπο όπου συνάγεται η ενορία για να λατρεύσει τον Θεό.
Ο κυριακάτικος καφές και η διακονία της φιλοξενίας
Ένας νεοφερμένος που εισέρχεται σε έναν άγνωστο Ορθόδοξο ναό μπορεί να αισθάνεται αβεβαιότητα. Ίσως δεν κατανοεί τις γλώσσες που χρησιμοποιούνται, δεν γνωρίζει πού να σταθεί ή σε ποιον να απευθυνθεί. Ένα θερμό καλωσόρισμα μετά την ακολουθία μπορεί να κρίνει αν ο άνθρωπος αυτός θα αισθανθεί ότι τον πρόσεξαν ή αν θα παραμείνει ανώνυμος.
Η φιλοξενία απαιτεί πρακτική εργασία. Κάποιος πρέπει να φέρει φαγητό, να ετοιμάσει καφέ και τσάι, να τακτοποιήσει τα τραπέζια, να φροντίσει ώστε να ληφθούν υπόψη τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι, να σερβίρει, να πλύνει τα πιάτα και να καθαρίσει την αίθουσα.
Η βαθύτερη, όμως, διακονία δεν είναι μόνο η προετοιμασία του φαγητού. Είναι η δημιουργία κοινωνίας. Την ώρα του καφέ, μη συνομιλείτε μόνο με τους φίλους που ήδη έχετε. Αναζητήστε τον άνθρωπο που στέκεται μόνος. Μάθετε ονόματα. Συστήστε τους ανθρώπους μεταξύ τους.
Η φιλοξενία απαιτεί επίσης ωριμότητα. Η ώρα του καφέ δεν πρέπει να μετατρέπεται σε χώρο κουτσομπολιού, επικρίσεων, πολιτικών αντιπαραθέσεων ή σχηματισμού κλειστών ομάδων. Οφείλει να επεκτείνει την ειρήνη της Θείας Λειτουργίας. Είναι η λειτουργία μετά την Θεία Λειτουργία! Πρέπει να αναρωτιόμαστε αν οι συζητήσεις μας οικοδομούν το Σώμα του Χριστού.
Στεκόμαστε δίπλα σε όσους δοκιμάζονται
Κάθε ενορία περιλαμβάνει ανθρώπους που σηκώνουν βάρη, τα οποία μπορεί να μην είναι ορατά. Υπάρχουν άνθρωποι που αντιμετωπίζουν ασθένεια, πένθος, κατάθλιψη, μοναξιά, οικογενειακές συγκρούσεις, οικονομική πίεση ή αβεβαιότητα για το μέλλον.
Μερικές φορές η στήριξη αρχίζει με ένα απλό μήνυμα: «Παρατήρησα ότι απουσιάζατε. Ελπίζω να είστε καλά». Μπορεί να σημαίνει ότι ετοιμάζουμε φαγητό, προσφέρουμε μεταφορά, βοηθούμε σε μια πρακτική ανάγκη, πραγματοποιούμε μια επίσκεψη με τη συγκατάθεση του ανθρώπου ή ενημερώνουμε τον ιερέα ότι κάποιος ίσως χρειάζεται ποιμαντική φροντίδα.
Πρέπει να γνωρίζουμε τα όριά μας. Τα σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας απαιτούν τη φροντίδα ειδικευμένων επαγγελματιών. Τα ιατρικά ερωτήματα ανήκουν στους επαγγελματίες της υγείας. Καταστάσεις βίας, κακοποίησης ή κινδύνου απαιτούν άμεση και κατάλληλη αντιμετώπιση.
Μια ενορία γίνεται αξιόπιστη, όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι δεν θα λησμονηθούν στις περιόδους της δοκιμασίας. Είναι εύκολο να εορτάζουμε μαζί. Η χριστιανική κοινωνία αποκαλύπτεται βαθύτερα, όταν παραμένουμε ενωμένοι και στη θλίψη.
Κατηχητικό έργο, Κατηχητικό Σχολείο και διαμόρφωση των παιδιών
Η Εκκλησία χρειάζεται, επίσης, ανθρώπους που θα στηρίξουν το έργο της πνευματικής διαμόρφωσης. Η πίστη πρέπει να μεταδίδεται στα παιδιά, στους νέους, στους κατηχουμένους, στα νέα μέλη και σε όσους επιθυμούν να εμβαθύνουν στη γνώση της. Το έργο αυτό δεν περιορίζεται στους κληρικούς, μολονότι η διδασκαλία στο όνομα της Εκκλησίας απαιτεί πάντοτε κατάλληλη προετοιμασία και ευλογία.
Ορισμένα μέλη μπορεί να κληθούν να βοηθήσουν στο Κατηχητικό Σχολείο ή στις δραστηριότητες των νέων. Μπορούν να ετοιμάσουν υλικό, να οργανώσουν μια αίθουσα, να επιβλέψουν μια δραστηριότητα, να βοηθήσουν έναν εκπαιδευμένο κατηχητή, να φροντίσουν για τα κεράσματα, να επικοινωνήσουν με τους γονείς ή να στηρίξουν ένα πρόγραμμα διακονίας.
Όσοι διαθέτουν διδακτική ικανότητα και σωστή κατάρτιση μπορούν, με την ευλογία των κληρικών, να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη. Επειδή η εργασία με παιδιά και ευάλωτους ανθρώπους απαιτεί ιδιαίτερη προστασία, όλες οι πολιτικές της ενορίας, οι νομικές προϋποθέσεις και οι ενδεδειγμένοι έλεγχοι πρέπει να τηρούνται με προσοχή.
Το σημαντικότερο προσόν για την κατηχητική διακονία δεν είναι απλώς ο ενθουσιασμός. Είναι η πιστότητα στη διδασκαλία της Εκκλησίας, η προθυμία να δεχόμαστε διόρθωση και ο σεβασμός προς την ποιμαντική αρχή.
Αν τα παιδιά βλέπουν μόνο κουρασμένους ενηλίκους να παραπονιούνται για την Εκκλησία, θα λάβουν ένα συγκεκριμένο μήνυμα. Αν βλέπουν ενηλίκους να προσεύχονται, να διακονούν, να καλωσορίζουν και να χαίρονται μαζί, θα λάβουν ένα εντελώς διαφορετικό μήνυμα.
Το αναλόγιο, η χορωδία και η λειτουργική διακονία
Ένας ακόμη τομέας συμμετοχής είναι η λειτουργική διακονία του αναλογίου, της χορωδίας, των αναγνωστών, των ιεροπαίδων, των υπευθύνων υποδοχής και όσων προετοιμάζουν το ναό για τη λατρεία. Αυτές οι διακονίες είναι ορατές και, γι' αυτό, απαιτούν ιδιαίτερη ταπείνωση. Δεν αποτελούν ευκαιρίες επίδειξης ή προσωπικής προβολής. Σκοπός τους είναι να υπηρετούν την προσευχή της Εκκλησίας.
Όποιος διαθέτει μουσική ικανότητα μπορεί να ενταχθεί στη χορωδία ή να αρχίσει να μαθαίνει την ψαλτική παράδοση. Όποιος έχει καθαρή φωνή και κατάλληλη κατάρτιση μπορεί να εκπαιδευθεί ως αναγνώστης. Άλλοι μπορούν να βοηθούν στην υποδοχή των ανθρώπων στην είσοδο, να διανέμουν τα λειτουργικά βιβλία, να εξηγούν πού βρίσκονται οι μεταφράσεις ή να διευκολύνουν με τάξη την κίνηση κατά τις πολυπληθείς ακολουθίες. Κάθε ρόλος πρέπει να αναλαμβάνεται με την ευλογία και την καθοδήγηση των κληρικών.
Η εκπαίδευση έχει σημασία. Οι καλές προθέσεις δεν αρκούν, όταν μια διακονία επηρεάζει τη λατρεία ολόκληρης της ενορίας. Ο ιεροψάλτης πρέπει να μάθει τις ακολουθίες και να σέβεται τη λειτουργική τάξη. Ο αναγνώστης πρέπει να προετοιμάζει το κείμενο και να το εκφωνεί καθαρά. Ο υπεύθυνος υποδοχής πρέπει να συνδυάζει την προσοχή με την ευγένεια. Ο ιερόπαις πρέπει να κατανοεί τόσο τις πρακτικές ευθύνες όσο και τον σεβασμό που απαιτείται μέσα στο Ιερό Βήμα. Οι κατηχούμενοι μπορούν να παρατηρούν και να μαθαίνουν.
Δεν χρειάζεται κάποιος να κατέχει μια ορατή θέση για να συμμετέχει βαθιά. Σκοπός δεν είναι να στεκόμαστε εκεί όπου θα μας βλέπουν οι άλλοι. Σκοπός είναι να βοηθούμε ολόκληρη την Εκκλησία να προσφέρει λατρεία στον Θεό, με ειρήνη και τάξη.
Εκδηλώσεις, διοίκηση, επικοινωνία και αφανείς δεξιότητες
Πολλοί από εσάς διαθέτετε επαγγελματικές δεξιότητες που μπορούν να υπηρετήσουν την Εκκλησία. Ορισμένοι γνωρίζουν λογιστικά, διοίκηση, τεχνολογία πληροφοριών, γραφιστική, φωτογραφία, ηχητικά συστήματα, συντήρηση κτιρίων, νομικά, εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη, μετάφραση ή διοργάνωση εκδηλώσεων.
Η ενορία μπορεί, επίσης, να χρειάζεται βοήθεια για την ιστοσελίδα, τα ενημερωτικά δελτία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις ζωντανές διαδικτυακές μεταδόσεις, τα αρχεία, τα μητρώα μελών ή την επικοινωνία σε πολλές γλώσσες. Αυτή η εργασία απαιτεί ακρίβεια και σεβασμό στην ιδιωτικότητα.
Δεν πρέπει να δημοσιεύεται κάθε φωτογραφία, να κοινοποιείται κάθε ιστορία ή να αναρτάται στο διαδίκτυο κάθε εσωτερικό ζήτημα. Όσοι διακονούν στον τομέα της επικοινωνίας πρέπει να ενεργούν υπό την καθοδήγηση της ενορίας και να θυμούνται με εξαιρετική διακριτικότητα ότι εκπροσωπούν την Εκκλησία.
Ένας καλά καταρτισμένος προϋπολογισμός επιτρέπει τη συνέχιση του φιλανθρωπικού έργου. Ένα πρόγραμμα ιερών ακολουθιών που έχει ανακοινωθεί βοηθά τους ανθρώπους να συμμετέχουν στις ακολουθίες. Ένα σωστά συντηρημένο κτίριο προστατεύει τα παιδιά, τους ηλικιωμένους και τους επισκέπτες. Όταν αυτές οι ικανότητες προσφέρονται με ειλικρίνεια, γίνονται μέρος της χριστιανικής διαχείρισης των δωρεών του Θεού.
Μην περιμένετε από την ενορία να μαντέψει τα χαρίσματά σας. Μιλήστε με τον ιερέα ή τον υπεύθυνο της αντίστοιχης διακονίας. Εξηγήστε με σαφήνεια τι μπορείτε να κάνετε, πόσο χρόνο μπορείτε ρεαλιστικά να προσφέρετε και αν χρειάζεστε εκπαίδευση. Είναι προτιμότερο να προσφέρετε δύο αξιόπιστες ώρες κάθε μήνα, παρά να υποσχεθείτε δέκα ώρες και να μην προσφέρετε καμία. Η Εκκλησία δεν χρειάζεται μόνο ταλέντο, αλλά ταλέντο στο οποίο μπορεί να στηριχθεί, με συνέπεια.
Χριστιανική διαχείριση: χρόνος, ικανότητες και υλική στήριξη
Η Ορθόδοξη χριστιανική διαχείριση σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως όλα όσα διαθέτουμε αποτελούν δώρα του Θεού και πρέπει να χρησιμοποιούνται με ευγνωμοσύνη. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο χρόνος, οι ικανότητες, η προσοχή, η περιουσία και οι οικονομικοί μας πόροι.
Η οικονομική στήριξη είναι αναγκαία. Οι ναοί πρέπει να καλύπτουν τις συνήθεις δαπάνες της λατρείας, της θέρμανσης, της συντήρησης, της εκπαίδευσης, της φιλανθρωπίας, της στήριξης του κλήρου και της διοίκησης.
Η χριστιανική διαχείριση σημαίνει, επίσης, ότι επιτρέπουμε στην Εκκλησία να αξιοποιήσει τις ικανότητές μας. Ίσως μπορείτε να επισκευάσετε κάτι, να διδάξετε μια γλώσσα, να βοηθήσετε με έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, να ψάλετε, να μαγειρέψετε, να προσφέρετε μεταφορά ή να φροντίσετε παιδιά. Ίσως το μεγαλύτερο χάρισμά σας είναι η υπομονή προς τους ηλικιωμένους ή η ικανότητα να ακούτε χωρίς να κρίνετε.
Ένα καλό πρακτικό ερώτημα είναι το εξής: Ποιο σταθερό μέρος του χρόνου, των ικανοτήτων και των πόρων μου θα προσφέρω στη ζωή της Εκκλησίας; Μην απαντήσετε μόνο με το συναίσθημα. Μετατρέψτε την απάντηση σε ένα πρόγραμμα που μπορεί να διατηρηθεί. Η χριστιανική διαχείριση γίνεται πραγματικότητα, όταν η ευγνωμοσύνη αποκτά συγκεκριμένο χρόνο, εργασία και δέσμευση.
Διακονία με ευλογία, ταπείνωση και υγιή όρια
Επειδή η διακονία είναι σημαντική, πρέπει, επίσης, να μιλήσουμε για το πώς διακονούμε σωστά. Δεν πρέπει κάθε καλή ιδέα να αρχίζει ανεξάρτητα. Η Εκκλησία έχει τάξη, ευθύνη και ποιμαντική εποπτεία. Πριν αρχίσετε μια διακονία, μια προσπάθεια συγκέντρωσης χρημάτων, μια διδακτική δραστηριότητα, μια δημόσια δήλωση ή μια οργανωμένη επίσκεψη στο όνομα της ενορίας, ζητήστε την ευλογία των κληρικών και συντονιστείτε με τους αρμοδίους. Αυτό δεν αποτελεί γραφειοκρατία, για χάρη της γραφειοκρατίας. Προστατεύει την ενότητα, την ασφάλεια, τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη.
Η υγιής διακονία σέβεται, επίσης, τα όρια. Η Εκκλησία δεν ζητά από έναν άνθρωπο να παραμελεί τις οικογενειακές του ευθύνες, την εργασία, την υγεία ή την αναγκαία ανάπαυσή του. Ούτε πρέπει μια ενορία να εξαρτάται από μια νοοτροπία, μέσα στην οποία λίγοι άνθρωποι αδυνατούν να πουν «όχι».
Ρωτήστε πριν κρίνετε. Ακούστε πριν προτείνετε. Μάθετε γιατί κάτι γίνεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Προσφέρετε τα χαρίσματά σας, αλλά μην απαιτείτε να ελέγχετε πλήρως την ενορία. Σκοπός δεν είναι να οικοδομήσουμε μια ενορία σύμφωνα με τη δική μας εικόνα, αλλά να γίνουμε ζωντανά μέλη του Σώματος του Χριστού.
Τέλος, μην συγχέετε ποτέ τη διακονία με το δικαίωμα να επηρεάζετε κάθε απόφαση. Διακονούμε επειδή αγαπούμε τον Χριστό και όχι επειδή η διακονία αγοράζει εξουσία. Μπορούμε να προσφέρουμε τις ιδέες μας με σεβασμό, αλλά παραμένουμε έτοιμοι να αποδεχθούμε μια διαφορετική απόφαση. Η βαθύτερη χριστιανική διακονία είναι ελεύθερη από τη μνησικακία, τη χειραγώγηση και την ανάγκη για επιδοκιμασία.
Από το διαδικτυακό ενδιαφέρον στην έμπρακτη τοπική πιστότητα
Πολλοί άνθρωποι συναντούν για πρώτη φορά την Ορθοδοξία μέσω του διαδικτύου. Οι διαδικτυακές πηγές μπορούν να προσφέρουν πρόσβαση στην Αγία Γραφή, σε κηρύγματα, θεολογικές διαλέξεις, λειτουργική μουσική και στους βίους των Αγίων. Πρέπει να είμαστε ευγνώμονες για ό,τι είναι καλό.
Ένα χρήσιμο κριτήριο είναι το εξής: Η επαφή μου με το Ορθόδοξο περιεχόμενο με καθιστά περισσότερο προσευχόμενο, υπομονετικό και πρόθυμο να διδαχθώ, περισσότερο πιστό στις ακολουθίες και περισσότερο διαθέσιμο να βοηθήσω; Ή μήπως με καθιστά πιο καχύποπτο, εριστικό και βέβαιο ότι όλοι οι άλλοι σφάλλουν; Η αλήθεια και η αγάπη δεν μπορούν να διαχωριστούν. Ο ζήλος που καταστρέφει την κοινωνία δεν είναι υγιής ζήλος.
Οι νεοφώτιστοι χριστιανοί πρέπει να συνεχίσουν να δέχονται καθοδήγηση και να αποφεύγουν τον πειρασμό να γίνουν αμέσως αυθεντίες. Η παράδοση της Εκκλησίας μαθαίνεται μέσα από την Αγία Γραφή, τη λατρεία, τους Πατέρες, τους Αγίους και τη ζωντανή σχέση με την τοπική Εκκλησία.
Ό,τι αρχίζει στο διαδίκτυο ας λάβει συγκεκριμένη μορφή στην ενορία. Αν ένα βίντεο σας εμπνέει να ενδιαφερθείτε για τη φιλανθρωπία, ενταχθείτε στο φιλανθρωπικό έργο της ενορίας. Αν αγαπάτε τη λειτουργική μουσική, ζητήστε να εκπαιδευθείτε. Αν σας συγκινεί η φιλοξενία των αγίων, καλωσορίστε τον άνθρωπο που στέκεται μόνος. Αν θαυμάζετε την ομορφιά των ναών, βοηθήστε να καθαριστεί και να διατηρηθεί ο ναός στον οποίο πράγματι λατρεύετε τον Θεό. Έτσι η έμπνευση μετατρέπεται σε μαθητεία.
Ένας πρακτικός κανόνας για τις πρώτες σαράντα ημέρες
Θα ήθελα να προτείνω έναν απλό πρακτικό κανόνα για τις επόμενες σαράντα ημέρες. Δεν πρόκειται για μια νέα εντολή, ούτε για ένα μέτρο με το οποίο θα συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους. Είναι ένας τρόπος να μεταβούμε από τις καλές προθέσεις σε μια συγκεκριμένη αρχή.
Πρώτον, να είστε πιστοί στον Κυριακάτικο εκκλησιασμό και να φθάνετε εγκαίρως για να προσευχηθείτε, όχι απλώς αρκετά νωρίς ώστε να μη χάσετε το τέλος. Αν η υγεία, η εργασία ή οι οικογενειακές συνθήκες δημιουργούν δυσκολίες, μιλήστε με ειλικρίνεια στους κληρικούς και καθορίστε τι είναι ρεαλιστικά εφικτό.
Δεύτερον, να παραμένετε μετά την ακολουθία αρκετά συχνά, ώστε να μαθαίνετε ονόματα και να σας γνωρίσουν οι άλλοι. Μην αναχωρείτε αμέσως κάθε εβδομάδα, εκτός αν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Τρίτον, επιλέξτε μία μικρή πρακτική διακονία. Μπορεί να είναι η βοήθεια στον κυριακάτικο καφέ, στην καθαριότητα, στην προετοιμασία μιας αίθουσας, στο καλωσόρισμα των νεοφερμένων, στη μεταφορά προμηθειών, στη μετάφραση, στην προετοιμασία μιας εκδήλωσης ή στη στήριξη μιας φιλανθρωπικής συλλογής. Ρωτήστε, ποιος συντονίζει αυτή την εργασία, λάβετε σαφείς οδηγίες και εκτελέστε την με συνέπεια.
Τέταρτον, επιλέξτε μία πράξη προσωπικής φροντίδας. Επικοινωνήστε με κάποιον που είναι ασθενής, πενθεί, είναι ηλικιωμένος, νέος στην ενορία ή απομονωμένος, με τρόπο που γίνεται σεβαστή η ιδιωτικότητά του, υπό ποιμαντική πάντοτε καθοδήγηση.
Πέμπτον, συνεχίστε την πνευματική σας διαμόρφωση. Συμμετέχετε στην κατήχηση, διαβάζετε τα καθορισμένα ευαγγελικά αναγνώσματα, καταγράφετε τα ερωτήματά σας και ζητάτε πνευματική καθοδήγηση, αντί να στηρίζεστε μόνο στα προσωπικά σας συμπεράσματα.
Έκτον, καθιερώστε έναν λιτό καθημερινό κανόνα προσευχής, κατάλληλο για το στάδιο της ζωής σας και σύμφωνο με την πνευματική καθοδήγηση που λαμβάνετε. Η διακονία χωρίς προσευχή γίνεται ακτιβισμός· η προσευχή χωρίς αγάπη προς τον πλησίον παραμένει ελλιπής.
Στο τέλος των σαράντα ημερών, αναρωτηθείτε: Γνωρίζω περισσότερους ανθρώπους με το όνομά τους; Βοηθήθηκε κάποιος επειδή ήμουν παρών; Έγινα πιο αξιόπιστος; Κατανοώ καλύτερα τις ανάγκες της ενορίας; Βάθυνε η προσευχή μου; Μετακινήθηκα έστω και λίγο από το «εκείνοι» στο «εμείς»; Αν η απάντηση είναι θετική, συνεχίστε. Αν είναι αρνητική, μην απογοητεύεστε. Αρχίστε και πάλι, με μία συγκεκριμένη διακονία.
Πώς να διακρίνετε τον δικό σας χώρο διακονίας
Μερικοί ίσως σκέπτεστε τώρα: «Συμφωνώ, αλλά δεν γνωρίζω πού μπορώ να προσφέρω». Αρχίστε με τρία ερωτήματα. Πρώτον: Τι χρειάζεται πραγματικά η ενορία; Η χριστιανική διακονία αρχίζει από την ανάγκη και όχι από την αυτοπροβολή.
Δεύτερον: Ποια χαρίσματα ή ποιες εμπειρίες μού έδωσε ο Θεός;
Τρίτον: Ποια δέσμευση μπορώ να τηρήσω, χωρίς να παραμελήσω τις ουσιώδεις ευθύνες μου; Το σημείο συνάντησης της ανάγκης, του χαρίσματος και της πιστότητας είναι συχνά ο σωστός τόπος για να αρχίσουμε.
Μιλήστε με τον ιερέα. Θα μπορούσατε να πείτε: «Θα ήθελα να συμμετέχω περισσότερο. Μπορώ να προσφέρω δύο ώρες, δύο φορές το μήνα. Έχω εμπειρία στη διδασκαλία, στη μαγειρική, στη διοίκηση, στη μουσική, στην τεχνολογία ή στις πρακτικές εργασίες συντήρησης. Πού θα ήταν περισσότερο χρήσιμη η προσφορά μου;»
Η ιδιότητά μας ως μελών του Σώματος του Χριστού δεν μετριέται μόνο από την ορατή δραστηριότητα. Ωστόσο, στο βαθμό που μπορούμε, η αγάπη αναζητεί πάντοτε κάποιον τρόπο έκφρασης.
Η ενορία που καλούμαστε να γίνουμε
Φανταστείτε μια ενορία, στην οποία κάθε κατηχούμενος καλωσορίζεται με το όνομά του, κάθε νεοφώτιστος συνοδεύεται μετά την είσοδό του στην Εκκλησία και κάθε επισκέπτης βρίσκει κάποιον πρόθυμο να του εξηγήσει όσα τελούνται. Φανταστείτε μια ενορία, στην οποία τα παιδιά βλέπουν πολλούς ενηλίκους να ενδιαφέρονται για τη διαμόρφωσή τους, οι νέοι λαμβάνουν ουσιαστικές ευθύνες, οι ηλικιωμένοι δεν λησμονούνται και όσοι ασθενούν ή πενθούν γνωρίζουν ότι η ενορία θα σταθεί δίπλα τους.
Αυτό δεν αποτελεί ένα ανέφικτο ιδανικό. Αρχίζει όταν οι άνθρωποι παύουν να περιμένουν έναν ανώνυμο «κάποιον» και ο καθένας αναλαμβάνει μία συγκεκριμένη ευθύνη. Η ζωή της Εκκλησίας ενισχύεται με χιλιάδες μικρές πράξεις: ένα κερί που ετοιμάστηκε, ένα δάπεδο που καθαρίστηκε, ένα παιδί που ενθαρρύνθηκε, ένας νεοφερμένος που συστήθηκε, ένα γεύμα που παραδόθηκε, ένας ύμνος που μάθαμε, ένα κάθισμα που τοποθετήθηκε, ένα μήνυμα που απαντήθηκε, μια δωρεά που προσφέρθηκε, μια θλίψη που μοιράστηκε και μια προσευχή που έγινε.
Καμία από αυτές τις πράξεις δεν μας σώζει από μόνη της. Η σωτηρία είναι το δώρο του Θεού εν Χριστώ και γίνεται δεκτή με την πίστη, τη μετάνοια και τη ζωή της Εκκλησίας. Η χάρη, όμως, δεν μας καθιστά παθητικούς. Θεραπεύει την ελευθερία μας, ώστε να μπορούμε να αγαπούμε.
Δεν διακονούμε για να αγοράσουμε την αγάπη του Θεού. Διακονούμε επειδή ο Θεός μάς αγάπησε πρώτος. Όσο βαθύτερα δεχόμαστε αυτή την αγάπη, τόσο πιο φυσικά αρχίζει να μεταδίδεται μέσω ημών προς τους άλλους.
Ο κατηχούμενος είναι μαθητής, όχι διδάσκαλος
Υπάρχει ένα ακόμη ζήτημα, το οποίο πρέπει να αντιμετωπίσουμε με σαφήνεια και ποιμαντική ειλικρίνεια. Ο κατηχούμενος εισέρχεται στην Εκκλησία ως μαθητής και όχι ως διδάσκαλος. Σκοπός της κατήχησης δεν είναι απλώς να επιβεβαιώσει απόψεις που κάποιος έχει ήδη σχηματίσει μέσω προσωπικής μελέτης, συζητήσεων, βίντεο, διαδικτυακών εκπομπών ή άλλου υλικού που βρήκε στο διαδίκτυο. Σκοπός της είναι να επιτρέψει στον νου, στην καρδιά και σε ολόκληρο τον τρόπο ζωής του, να διαμορφωθούν σταδιακά από την πίστη και την εμπειρία της Εκκλησίας.
Όλοι αρχίζουμε ως μαθητές και, με μια βαθύτερη έννοια, κάθε χριστιανός παραμένει μαθητής σε ολόκληρη τη ζωή του. Η Ορθόδοξη πίστη δεν κατακτάται με την ανάγνωση λίγων βιβλίων ή τη συμμετοχή σε μερικές ακολουθίες. Γίνεται δεκτή και κατανοείται μέσα από χρόνια λατρείας, μυστηριακής ζωής, πνευματικής καθοδήγησης, διακονίας, μετάνοιας και υπομονετικής ζωής μέσα στην ενορία.
Η ίδια προειδοποίηση ισχύει και για τους νεοφώτιστους. Το Βάπτισμα και το Χρίσμα δεν καθιστούν αμέσως κάποιον αυθεντία στην Ορθοδοξία. Η είσοδος στην Εκκλησία δεν αποτελεί αποφοίτηση από τη μαθητεία· αποτελεί την αρχή μιας βαθύτερης μαθητείας.
Ο νεοφώτιστος χριστιανός πρέπει, επομένως, να αντισταθεί στον πειρασμό να πιστεύει: «Τώρα που έγινα Ορθόδοξος, καταλαβαίνω τι κάνουν όλοι οι άλλοι λανθασμένα». Ο νέος ενθουσιασμός μπορεί να αποτελέσει μεγάλη ευλογία· ο ενθουσιασμός, όμως, χωρίς ταπείνωση μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε σκληρότητα, υπερηφάνεια και διχασμό.
Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών John F. Kennedy είχε πει τη γνωστή φράση: «Μη ρωτάτε τι μπορεί να κάνει η πατρίδα σας για εσάς· ρωτήστε τι μπορείτε εσείς να κάνετε για την πατρίδα σας». Με παρόμοιο πνεύμα, ο καθένας μας πρέπει να αναρωτηθεί: «Όχι μόνον τι μπορεί να κάνει η Εκκλησία για εμένα, αλλά τι μπορώ να κάνω εγώ για την Εκκλησία;»
Είθε να διαφυλάσσει τους νεοφώτιστους μέσα στη χαρά και στο φως που έλαβαν και είθε να καταστήσει όλους μας ζωντανά μέλη του Σώματός Του, πιστούς στη λατρεία, γενναιόδωρους στη διακονία, προσεκτικούς προς όσους υποφέρουν και ενωμένους στην αγάπη Του.
Ας φύγει ο καθένας μας με μία απόφαση, να εξετάσει έναν τομέα διακονίας, να στηρίξει έναν άνθρωπο και να προσφέρει μία πρακτική πράξη υπηρεσίας. Η Εκκλησία δεν είναι μόνο ο ιερός τόπος στον οποίο εισερχόμεθα. Με τη χάρη του Θεού, είναι η ζωή μέσα στην οποία συναγόμεθα. Ας εισέλθουμε σε αυτή τη ζωή πλήρως, με ταπείνωση και χαρά. Αμήν!
