Gniazdo Biały Bór - ZWRP Ród

29/04/2026

Dziady wiosenne już za pasem, a więc zbliża się moment domknięcia szczególnego czasu, w którym mogliśmy obcować z naszymi przodkami. To właśnie teraz przychodzi chwila, by z szacunkiem poprosić ich o powrót do Nawii, do krainy zmarłych. Zaczyna się bowiem okres agrarny, czas ciężkiej pracy fizycznej, podczas której łatwo byłoby nieumyślnie naruszyć ich obecność, a nawet zranić ostrymi narzędziami, dlatego prosimy ich, by udali się tam, gdzie ich miejsce.

Dziady wiosenne przypadają zwykle około czterdziestu dni po Jarych Godach, gdy wiosna jest już w pełni rozkwitu, na przełomie kwietnia i maja. Różnią się one swoją specyfiką od dziadów jesiennych. Wynika to z charakteru samej pory roku. Jesień przynosi nastrój ciężki, ponury, kiedy natura zdaje się zapadać w długi sen. Wiosna natomiast niesie nowe życie i radość, dlatego dawniej obchody nie ograniczały się wyłącznie do powagi i refleksji, ale dopuszczały także momenty radości i wspólnego świętowania. Przejawiało się to chociażby w popołudniowych spotkaniach, tańcach i zabawach w karczmach, które nie były obecne w czasie dziadów jesiennych.

Na tę okazję szykowano różnorodne jadło, w którym szczególne miejsce zajmowały jajka gotowane i zdobione (najczęściej farbowane na czerwono), mające swoje symboliczne znaczenie. Obok nich pojawiały się również chleb, wódka oraz potrawy charakterystyczne dla danego regionu. Spotkanie rozpoczynało się jeszcze w domu, jednak z czasem przenosiło się na cmentarz, gdzie wśród bliskich dalej trwało wspólne świętowanie przy grobach.

Groby często zaścielano obrusami, na których rozkładano jedzenie przeznaczone dla zmarłych, w tym obowiązkowe jaja. W części regionów, między innymi na obszarach dzisiejszej Białorusi, praktykowano zwyczaj toczenia jaj po nagrobkach. Pozostałości po uczcie nie wracały już do domów, zostawiano je na miejscu, z myślą o potrzebujących oraz zwierzętach.

Sama nazwa „dziady” oznacza po prostu przodków. W czasie tych świąt szczególnym szacunkiem darzono także wędrownych żebraków, nazywanych dziadami wędrownymi. Byli oni postrzegani jako łącznicy między światem żywych a zmarłych, często jako pieśniarze i gawędziarze.

Otwarcie bram Nawii jest sprawą poważną. Strzeże ich potężny Weles, który otwiera je dla dusz naszych bliskich, lecz w tym zamieszaniu mogą pojawić się także złe demony, chcące wyrządzić krzywdę żywym. Jak sobie z tym radzono dawniej i jak radzimy sobie z tym do dziś? Zakładamy kraboszki, czyli drewniane, często upiorne maski, które mają za zadanie zmylić demony i ukryć prawdziwą tożsamość.

Źródła:
1. Gołąbek Józef, Dziady Białoruskie
2. Biegeleisen Henryk, Śmierć w obrzędach i zwyczajach ludu polskiego

Zdjęcie: Dziady, pradziady, przychodźcie k’nam!, przedstawienie dziadów na Białorusi, Stanisław Bagieński, źródło: internet

26/04/2026

Zachęcamy do posłuchania 👇🏼

29. JARYŁO – Bóg Wiosny, Wojny i Młodości

23/04/2026

Wiosna już się rozgościła, a wraz z nią wracają ptaki, które od wieków były dla ludzi ważnymi znakami zmian w przyrodzie. Niedawno była mowa o bocianie, a dziś czas na jego mniejszą, ale równie ciekawą towarzyszkę wiosny - jaskółkę.

Jaskółka od dawna była jednym z najbardziej wyczekiwanych znaków wiosny. Jej pojawienie się oznaczało, że przyroda budzi się do życia, a wraz z nią wraca ciepło i nadzieja na nowy początek. Choć dziś wiemy, że to ptaki wędrowne, dawniej wyobrażano to sobie zupełnie inaczej. Wierzono, że jaskółki nie odlatują daleko, lecz na zimę kryją się w wodzie i tam trwają aż do wiosny:
“Jest uprzedzenie ludu o jaskółkach, że one na zimę w stawach i jeziorach zatapiają się i tam spoczywają aż do wiosny, a potem ztamtąd znowu wylatują, i do życia nowego przychodzą.”, “Albo też zbierają się w jesieni nad wodami, zaczepiają się nóżkami jedna drugiej i zanurzają się w wodzie, rzekach lub stawach, gdzie zimę przepadzają, a na wiosnę wylatują”.

Z jaskółkami wiązało się wyjątkowo dużo przesądów i wierzeń. Już samo ich zachowanie było uważnie obserwowane, bo miało zdradzać pogodę. Gdy latały nisko nad ziemią lub wodą, zapowiadało to deszcz, a gdy wysoko szybowały na niebie, wróżyło dobrą aurę: “Jaskółki nisko latające i o wodę skrzydłami bijące, zwiastują deszcz, a wysoko latające, pogodę.”

Bardzo istotne było także pierwsze spotkanie z jaskółką wiosną. Wierzono, że może ono wpłynąć na cały nadchodzący rok. Dlatego wykonywano różne gesty, które miały zapewnić zdrowie, urodę lub ochronę przed słońcem. Pojawiały się też przekonania, że kto pierwszy zobaczy jaskółkę, temu będzie sprzyjać szczęście i powodzenie: “Kto jaskółkę, z pomiędzy wielu razem zebranych ludzi, najpierwej zobaczy, skoro do nas na wiosnę gnieździć się powraca, ten zazwyczaj wróży sobie na cały rok szczęśliwość i dobre powodzenie."

Z jaskółkami łączono również praktyki o charakterze „magii szczęścia”. Po ich zobaczeniu należało czasem spojrzeć pod nogi i jeśli znalazło się coś drobnego, jak włos czy źdźbło, zabierano to ze sobą jako amulet na pomyślność.

Jaskółki żyły bardzo blisko ludzi, bo chętnie budowały gniazda pod strzechami, w stodołach czy chlewach. Dlatego traktowano je niemal jak część gospodarstwa. Istniał zakaz niszczenia ich gniazd oraz krzywdzenia ptaków. Wierzono, że złamanie tej zasady przynosi różnego rodzaju kary, od problemów ze skórą po nieszczęścia w gospodarstwie, zwłaszcza związane ze zwierzętami.

Nie należało również łapać jaskółek ani brać ich do rąk. Wierzono, że taki kontakt może prowadzić do problemów zdrowotnych, szczególnie związanych ze skórą lub oczami. Nawet nadmierne przyglądanie się ptakom przy gnieździe bywało uznawane za ryzykowne.

Jaskółka była także ptakiem wieszczym. Jej pojawienie się w nietypowym miejscu, na przykład w domu, mogło być odczytywane jako znak zapowiadający różne wydarzenia, nie zawsze pomyślne: “Gdy jaskółka wleci do izby, jest oznaką śmierci lub choroby, w ogóle jakiegoś nieszczęścia.” Z drugiej strony jej obecność przy gospodarstwie była czymś naturalnym i pożądanym.

Jaskółka pojawia się nie tylko w ludowych przesądach, ale także w micie. W jednym z nich sprzeciwiła się woli Peruna, bo mimo wyraźnego zakazu zjadała pszczoły, które znajdowały się pod jego opieką i były dla niego szczególnie ważne. Za tę nieposłuszeństwo została surowo ukarana i skazana na życie związane z wodą. Wierzono, że właśnie dlatego nie odlatuje na zimę, lecz musi przebywać w chłodnych wodach, a jej krótki żywot jest konsekwencją złamania boskiego porządku. Gdy jej czas dobiega końca, ma ginąć właśnie w wodzie.

Choć była ptakiem dzikim, od zawsze żyła blisko człowieka i jego codzienności. Dlatego obrosła tak bogatą warstwą wierzeń, które pokazują, jak dawniej postrzegano świat. Jaskółka była nie tylko zwiastunem wiosny, ale też ważnym elementem ludowej wyobraźni i sposobu rozumienia przyrody.

Źródła:
1. Gustawicz Bronisław, Podania, przesądy i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody,
2. Kolberg Oskar, Dzieła wszystkie
3. Dejnega Bartłomiej, Prawieści. Mity Słowian

22/04/2026

Nowemu rzecznikowi życzymy powodzenia!

👉🏻 Zgodnie ze zwyczajem panującym w naszym związku wyznaniowym, Wiec ZWRP Ród dokonuje zmiany na stanowisku Rzecznika po dwóch latach sprawowania funkcji. Zachowując postanowienia wróżby owidzkiej z 2017 roku, kandydata na stanowisko Rzecznika wskazał Chram Kałdus. Nowym Rzecznikiem obrany jednomyślną decyzją III Wiecu ZWRP Ród został Patryk Hudziak (Chram Kałdus - ZWRP Ród), który zastąpił dotychczasowego Rzecznika, żercę Patryka Wierzchonia (Chram Żertwa - ZWRP Ród).

🌿 Dziękujemy żercy Patrykowi za godne sprawowanie funkcji Rzecznika przez pierwsze dwa lata po rejestracji Rodu i wkład jaki włożył w kierowanie pracami Starszyzny oraz reprezentowanie ZWRP Ród podczas wielu wystąpień medialnych. Nowemu Rzecznikowi, Patrykowi Hudziakowi, życzymy mądrości, rozwagi, cierpliwości i przychylności Bogów i Przodków, aby godnie i skutecznie wykonywał swoje obowiązki.

🔥 Sława!

21/04/2026

20/04/2026

Co łączy Swaroga i Swarożyca z zaświatami?

Osoby jakkolwiek zaznajomione z wierzeniami naszych przedchrześcijańskich przodków z całą pewnością kojarzą mityczną postać imieniem Swaróg. Jest to bóg-kowal wymieniony w glosach do słowiańskiego przekładu kroniki Jana Malali z X lub XI wieku, którego etymologię imienia wywodzi się współcześnie z prasłowiańskiego *sъvarъ, składającego się z przedrostka *sъ- znaczącego ‘dobry, własny’ i rdzenia *varъ ‘ogień, żar’. W niniejszym artykule przyjrzymy się związkom boskiego kowala i ognia z zaświatami, czyli obszarem powszechnie wiązanym z siłami chtonicznymi.

https://isap.info.pl/2022/03/30/co-laczy-swaroga-i-swarozyca-z-zaswiatami/

17/04/2026

Wiosna w rozkwicie, ziemia budzi się do życia, a wraz z nią wróciły bociany. Dla naszych przodków ich przylot był czymś więcej niż tylko zmianą pory roku. Wierzono, że bocian przynosi ze sobą klucze, którymi otwiera ziemię i uwalnia z niej nowe życie.

W kulturze ludowej Słowian bocian był symbolem odrodzenia, płodności i szczęścia. Jego powrót z Wyraju, oznaczał nie tylko nadejście wiosny, ale też powrót sił życiowych. W dawnych wierzeniach ptaki były łączone z duszami. Dusza po śmierci miała przyjmować postać ptaka i odlatywać do Wyraju, by z czasem powrócić na ziemię. Bocian mógł przynosić ją do świata ludzi.

Bocian był też ptakiem wróżebnym. Pierwsze spotkanie z nim w roku miało znaczenie. Lecący bocian zapowiadał szczęście i pomyślność, a widok ptaka stojącego na ziemi lub w gnieździe mógł być odbierany jako zła wróżba.

Obecność bociana przy domu była ogromnym wyróżnieniem. Wierzono, że gniazdo na dachu chroni przed nieszczęściem i przynosi dobrobyt. Dlatego starano się przyciągać bociany, przygotowując im miejsca do gniazdowania i witając je z radością. Na Mazowszu i Podlasiu pieczono nawet „busłowe” lub „busiołowe łapy”, aby zachęcić ptaki do osiedlenia się, wierząc, że dzięki temu szczęście i dostatek nie opuszczą domostwa przez cały rok. W gwarze ludowej „busioł” oznaczał bociana. Gniazdo bocianie miało też chronić dom przed uderzeniem pioruna.

W micie „Stworzenie zwierząt” bocian pojawia się jako jedno ze stworzeń powołanych do utrzymania porządku świata. Gdy nadmiar istot wodnych zaczyna zaburzać równowagę, Perun stwarza bociana i powierza mu zadanie oczyszczania ziemi z płazów, gadów i robactwa. Bocian staje się więc częścią kosmicznego ładu, istotą, która poprzez swoje działanie przywraca równowagę i nie dopuszcza do tego, by jedna siła zdominowała inne.

Bocian był postrzegany jako ptak bliski ludziom, dobry i opiekuńczy. Zupełnie inaczej widziano bociana czarnego. W niektórych wierzeniach przypisywano mu związek ze śmiercią i unikano jego obecności. Upatrywano w nim źródła nieszczęść.

Dla dawnych Słowian bocian nie był zwykłym ptakiem. Był znakiem życia, łącznikiem między światami i zwiastunem szczęścia.

Źródła:
1. Gustawicz Bronisław, Podania, przesądy i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody,
2. Majewski Erazm, Bocian w mowie i pojęciach ludu naszego,
3. Dejnega Bartłomiej, Prawieści. Mity Słowian
4. Mikusek Romuald, artykuł U bociana
czarnego w gnieździe

14/04/2026

Zachęcamy do posłuchania 👇🏼

Kim naprawdę był Dadźbóg – słowiański Bóg Słońca, dawca bogactwa? W tym odcinku zagłębiamy się w najstarsze kroniki, etymologię, archeologię i współczesne re...

12/04/2026

Święto Boru za nami 🌿

Dziękujemy wszystkim, którzy byli z nami tego dnia. Za obecność, wspólny czas, rozmowy, śmiech i ciszę przy ogniu. Za obiaty, za dobre słowa i za to, że każdy z Was wniósł do tego kręgu coś swojego. To był wyjątkowy czas 💚

Serdecznie dziękujemy naszym gościom z Chramu Radogost za przybycie!

12/04/2026

Święto Boru za nami 🌿

Dziękujemy wszystkim, którzy byli z nami tego dnia. Za obecność, wspólny czas, rozmowy, śmiech i ciszę przy ogniu. Za obiaty, za dobre słowa i za to, że każdy z Was wniósł do tego kręgu coś swojego. To był wyjątkowy czas 💚

Serdecznie dziękujemy naszym gościom z Chram Radogost - ZWRP RÓD za przybycie!