07/06/2026
Mała uposatha już jutro.
“Czy psychoterapia pomaga w Dhammie?”
“Czy przy pomocy psychoterapii można praktykować Dhammę?
Nie można. Psychoterapia może być pomocna w radzeniu sobie z konkretnymi problemami. Ale psychoterapia nie pomoże zrozumieć, dlaczego jesteśmy podatni na problemy. Tylko Dhamma może w tym pomóc. Dhamma przekracza zwykłe wnioskowanie i psychologizowanie.
To nie znaczy, że Dhamma jest mistyczna. Lub odwołuje się do magicznych wymiarów. W Dhammie chodzi o zrozumienie natury myśli, uczuć, intencji i percepcji. By uzyskać rozumienie, musisz mieć dystans do swoich myśli, uczuć i intencji. To główna różnica między praktyką Dhammy a innymi praktykami, w tym praktyką terapii. Nie chcesz skupiać się na zmianie treści swojego doświadczenia. Chcesz zrozumieć naturę doświadczenia i swoją podatność na jego treść.
Dlatego Dhamma jest uniwersalną zasadą. Określa wspólną część wszystkich uczuć. Niezależnie jakie one są: przyjemne czy nieprzyjemne. Jaka jest wspólna część wszystkich uczuć? Co percepcje mają ze sobą wspólnego? Tak Buddha opisał pięć skupisk. Powiedział, że niezależnie od formy: przeszłej, przyszłej, teraźniejszej, dalekiej, bliskiej, osobistej lub nie - rozpoznaj, że forma tam jest. To samo mówił o każdym uczuciu, percepcji, intencji i świadomości. Treść doświadczenia nie jest ważna. Liczy się natura obecnego doświadczenia. W ten sposób przekraczasz wpływ doświadczenia na ciebie.
Psychoterapia i inne metody mogą rozjaśnić treść doświadczenia. Mogą pomóc uznając za podstawę względne doświadczenie. Ale nie pomogą ci w zrozumieniu natury doświadczenia. Nie możesz być jednocześnie skupiony na treści doświadczenia i jego naturze. Jeśli chcesz się pozbyć konkretnego uczucia lub je wyjaśnić, nie możesz w tym samym czasie przekroczyć go przez rozumienie jego natury. Albo patrzysz na konkretne doświadczenie albo na jego tło. Dlatego psychoterapia ma inne cele niż Dhamma.
Im bardziej mylisz terapię z Dhammą, tym bardziej oddalasz się od Dhammy. To są przeciwne kierunki. Patrzysz na szczegóły zamiast na ogół. W tym sensie terapia nie zastąpi Dhammy. Problemem nie są poszczególne rzeczy. Fundamentalny problem to bycie podatnym na wpływ wszelkich rzeczy. Możesz pokonać wiele problemów, ale nie pokonałeś tej bazowej podatności. Wciąż jesteś podatny na wpływy. Buddha zalecał, by rozpoznawać, że podlegasz cierpieniu. Jesteś podatny na cierpienie. To nie znaczy, że cierpisz tylko od czasu do czasu. To znaczy, że masz zdolność do cierpienia. To samo w sobie jest cierpieniem.
Wraz z praktyką Dhammy zarządzanie treścią przez terapię staje się niepotrzebne.
Wykorzeniasz podstawową podatność na problemy. Więc problemy przestają cię dotyczyć. Praktykując Dhammę, wszystkie inne metody stają się niepotrzebne. To nie działa w drugą stronę. Jeśli potrzebujesz zarządzać cierpieniem, to nie rozwinąłeś Dhammy w pełni. Myląc metody zarządzania cierpieniem z Dhammą, mijasz się z celem. Dhamma to przeciwieństwo podejścia, w którym rozwiązujesz konkretne problemy. To rozumienie natury, czemu jesteś podatny na cierpienie. W przeciwieństwie do próby radzenia sobie z rzeczami powodującymi cierpienie. Weź odpowiedzialność i dostrzeż różnicę między tymi podejściami.
W pierwszym podejściu zarządzasz rzeczami sprawiającymi cierpienie. W drugim podejściu obserwujesz z dystansu, czemu rzeczy sprawiają ci cierpienie. Ta obserwacja to początek właściwej praktyki Dhammy. Najważniejsze jest, by rozróżniać te podejścia.
Początkowo pomaganie sobie technikami zarządzania cierpieniem jest w porządku. Ale nie myl tego z Dhammą. Zarządzanie nie jest złe, ale skupiając się na Dhammie, nie będziesz go potrzebował. Gdy pojawią się owoce praktyki, nie będziesz musiał zarządzać cierpieniem. Stanie się to zbędne. Gdy żądza, awersja i ułuda zostały wykorzenione, nic nie ma na ciebie niezdrowego wpływu. Nie ma czym zarządzać. Uwolniłeś się od przymusu działania. Nie musisz działać, by stać się wolnym - już jesteś wolny.”
Fragment publikacji „Mowy Dhammy”- Mowa 12 “Czy psychoterapia pomaga w Dhammie?”
„Mowy Dhammy” to zbiór transkrypcji materiałów publikowanych na kanale Hillside Hermitage PL w okresie od marca 2025 do marca 2026. Publikacja powstała w całości dzięki pracy niezależnych ochotników z polskiej społeczności
Link do pobrania: https://theravada.szczecin.pl/hhpl
W poniedzialek (08.06.2026) przypada mała uposatha.
Jest to kolejna okazja do podjęcia praktyki wyrzeczenia i spędzenia tego dnia na praktykowaniu ośmiu wskazań oraz kontemplacji nauk Buddhy. Tradycja dni uposatha przetrwała do dziś dzięki tym, którzy ją kultywują, aspirując do rozwinięcia pełni ludzkiego potencjału.