mgr Wojciech Puszcz
Parafia Świętych Kosmy i Damiana w Świątkach – rzymskokatolicka parafia w Świątkach, należąca do archidiecezji warmińskiej i dekanatu Świątki. Została utworzona 30 marca 1365. Dawny kościół gotycki P. Kosmy i Damiana z XIV wieku był konsekrowany u schyłku tegoż stulecia przez biskupa Henryka Sorboma. W połowie wieku XIX został rozebrany, a w miejsce jego wzniesiono w latach 1855-1856 obecny kościół, który został konsekrowany w 1871 roku. Jest to jednolita budowla reprezentująca tę fazę neogotyku, w której elementy z przeszłości komponowane były z dużym indywidualizmem, bez owego szkolnego i wiernego naśladownictwa, które tak często cechowały dzieła fazy późniejszej. Murowany cegły ,kościół jednonawowy z wydzieloną wieloboczną absydą prezbiterialną. Korpus o ostrołukowych oknach opinają szkarpy i wieńczą arkadowe fryzy. Od zachodu wznosi się część nawiązująca do romańskich jeszcze "masywów" zachodnich, które mieszcząc dwie kondygnacje przechodziły w potężną wieżę. Tu wieża jest w stosunku do owego" masywu" dość wątła ,w dolnej kondygnacji kwadratowa na rożnymi sterczynami, w górnej ośmioboczna, nakryta smukłą iglicą. Wnętrze nakrywa strop belkowany, a w prezbiterium znajduje się sklepienie żebrowe. Kościół otoczony jest kamiennym murem z ceglanymi bramkami z 1864 roku. W obrębie przykościelnego cmentarza znajduje się murowana i otynkowana kapliczka barokowa z XVIII wieku. Wewnątrz kościoła znajduje się ołtarz główny, dwa ołtarze boczne, ambona, chór muzyczny z organami i ławy posiadające jednolity charakter neogotycki, powstałe w okresie budowy kościoła. W ołtarzu głównym znajdują się obrazy: po środku Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej, u góry obu tytularnych Kosmy i Damiana, ponadto umieszczono tu po roku 1945 obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej. W lewym ołtarzu bocznym na uwagę zasługuje obraz Św. Józefa z Dzieciątkiem. W tęczy znajduje się krucyfiks zapewne barokowy z XVII wieku lub XVIII.Z poprzedniego kościoła pochodzi ponadto: granatowa kropielnica, kilka wyrobów złotniczych, łódka na kadzidło i kadzielnica z drugiej poły XIX wieku oraz lampa wieczna z 1747 roku wykonana przez gdańskiego złotnika Jana Leknerta. Jednak najcenniejszym zabytkiem w kościele jest dzwon z 1498 roku, który posiada napis gotycką minuskułą i gnark ludwisarza.
