19/04/2026
Cras! Hodie! Ekspedyt znany i nieznany!
W tradycji chrześcijańskiej, zwłaszcza w ramach Kościoła na Zachodzie w pierwszych wiekach jego funkcjonowania, kiedy pierwsi chrześcijanie poprzestawali na przekazach ustnych i z różnych względów nie przykładali się do skrupulatnego spisywania świadectw lub te zaginęły w pomroce dziejów, pojawiła się postać Ekspedyta. Ów święty został wśród współwyznawców zapamiętany jako uparty legionista, który w dokonanym przez siebie wyborze wiary był bardzo konsekwentny. Poza legendami i świadectwami jego kultu do dziś nie zachowały się żadne dowody potwierdzające jego istnienie, a także formę dokonanej przez niego męczeńskiej śmierci.
Możemy wyłącznie przypuszczać, spekulować, iż skoro był legionistą, jego męczeństwo przypada na czasy, kiedy chrześcijanie bez oporów służyli w armii rzymskiej. Zatem nasuwają się nam na myśl mniej więcej czasy panowania Dioklecjana. To wówczas święty mógł ponieść wraz ze swymi towarzyszami męczeńską śmierć – podobnie jak św. Maurycy wraz z podwładnymi z Legionu Tebańskiego. Nie znamy również miejsca, gdzie jego męczeństwo się dokonało, ani jego okoliczności. Z pewnością egzekucję Ekspedyta i towarzyszy przeprowadzono gdzieś na terenie ówczesnego Imperium Romanum.
Ekspedyt uchodził swego czasu za jednego z bardziej popularnych świętych, którego łączono ze sprawami trudnymi, pilnymi i nieciepiącymi zwłoki. W kulturze jego wizerunek (rzymskiego legionisty z krzyżem i palmą męczeństwa w dłoniach) był przedstawiany wraz z krukiem, którego święty bezlitośnie deptał. Scenie tej towarzyszą dwa łacińskie słowa: Cras (jutro) i Hodie (dziś) – to drugie wypowiada Ekspedyt. Jest to nawiązanie do jednej z legend na temat tej postaci. Święty przed przyjęciem chrztu był kuszony przez diabła, który nakłaniaj go do odłożenia decyzji na kolejny dzień (na jutro). Wówczas uparty Ekspedyt zbył ducha nieczystego stwierdzeniem – hodie – co oznacza dziś.
Opisana sytuacja, która wg legendy przytrafiła się Ekspedytowi, ma bardzo ważny wymiar dydaktyczny i wychowawczy. W podejmowanych przez siebie ważnych i dobrych decyzjach powinniśmy być konsekwentni, a także wytrwali. To, co mamy do zrealizowania czyńmy już dzisiaj! Ekspedyt dawniej był do tego stopnia popularnym świętym, iż niejednokrotnie jego świadectwo bywało celem zabobonnego kultu.
