22/03/2026
❗Relacja ze spotkania „Wychowanie dzieci z trudnościami w kontekście wsparcia ze strony Cerkwi Prawosławnej”
W ramach wielkopostnych spotkań parafialnych oraz obchodów jubileuszu 30-lecia parafii, w dniu 22 marca 2026 roku w świetlicy w Boratyńcu R***im odbyło się spotkanie poświęcone tematowi wychowania dzieci z trudnościami rozwojowymi w kontekście wsparcia, jakie może nieść Cerkiew Prawosławna. Organizatorami spotkania byli: Parafia Prawosławna św. Anny w Boratyńcu R***im, Bractwo Młodzieży przy parafii oraz Fundacja DINAMI.
Spotkanie zainaugurował proboszcz parafii, ks. Andrzej Opolski, który w swoim wprowadzeniu nawiązał do wielkopostnego charakteru zgromadzenia oraz jubileuszu trzydziestolecia istnienia wspólnoty parafialnej. W duchu patrystycznym i monastycznym ks. Andrzej przywołał słowa Pisma Świętego: „Amen, mówię wam, cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci Moich najmniejszych, Mnie uczyniliście” (Mt 25,40), podkreślając, że dzieci naznaczone szczególną kruchością są dla Cerkwi szczególnym wezwaniem do miłości i troski.
Duchowny odwołał się do nauczania świętego Jana Chryzostoma, który porównywał dzieci do posągów powierzonych rzeźbiarzom, oraz do świętego Izaaka Syryjczyka, ukazującego serce miłosierne jako płonące dla całego stworzenia. Wskazał, że tradycja patrystyczna uczy postrzegać każde dziecko jako ikonę Boga, a jego trudności nie jako przeszkodę, lecz jako miejsce objawienia się mocy Bożej w słabości.
Ks. Andrzej podkreślił, że prawosławna droga wychowania nie dzieli modlitwy od terapii, lecz widzi je jako dwa skrzydła prowadzące człowieka ku uzdrowieniu. Przywołał postacie współczesnych prawosławnych kapłanów i psychologów – ojca Vasiliosa Thermosa oraz Stephena Muse – którzy w swoich pracach akcentują synergię życia sakramentalnego i wiedzy psychologicznej. Wprowadzenie zakończył błogosławieństwem i oddaniem głosu prelegentce.
Główną część spotkania poprowadziła Barbara Snarska-Setiarso – pedagog, psycholog, diagnosta ADOS-2, terapeuta integracji sensorycznej, założycielka Fundacji DINAMI, a prywatnie mama dwóch nastolatków i żona prawosławnego teologa.
Prelegentka przedstawiła szerokie spektrum trudności rozwojowych występujących u dzieci, dzieląc je na kategorie: zaburzenia emocjonalne, zaburzenia komunikacji, zaburzenia społeczne oraz zaburzenia motoryczne. Omówiła także czynniki ryzyka – genetyczne, środowiskowe oraz okołoporodowe – które mogą wpływać na pojawienie się tych trudności.
W swojej prezentacji pani Barbara przywołała fazy reakcji psychologicznych, przez które przechodzą rodzice w obliczu diagnozy dziecka: zaprzeczenie, gniew, negocjacje, depresję i akceptację. Zwróciła uwagę, że proces ten często towarzyszy również rodzicielskiemu wypaleniu, które – jak wykazują badania – dotyka szczególnie rodziców dzieci ze spektrum autyzmu. Przytoczyła stadia wypalenia rodzicielskiego: fizjologiczne, intelektualne, społeczne, duchowe i psychoemocjonalne, podkreślając, że wymiar duchowy – utrata sensu i dewaluacja wartości – jest jednym z najgłębszych przejawów kryzysu.
Prelegentka wskazała na kluczową rolę wsparcia społecznego i duchowego jako czynnika redukującego poziom wypalenia. Badania własne oraz cytowane w literaturze przedmiotu potwierdzają, że rodziny z dziećmi z trudnościami rozwojowe potrzebują wsparcia informacyjnego, emocjonalnego i duchowego – udzielanego na wielu płaszczyznach jednocześnie.
W części teologiczno-psychologicznej Barbara Snarska-Setiarso przywołała nauczanie metropolity Limassol Atanazego (Nikolaou) o precyzji życia duchowego oraz patrystyczną wizję człowieka przed i po upadku. Omówiła prawosławne rozumienie grzechu pierworodnego jako utraty Łaski prowadzącej do zaciemnienia umysłu i rozbicia osobowości. W tym kontekście przedstawiła Cerkiew jako „szpital”, Chrystusa jako Lekarza, a sakramenty jako narzędzia leczenia duszy. Podkreśliła, że prawosławna psychoterapia nie jest systemem intelektualnym, lecz realizuje się we wspólnocie cerkiewnej – w parafii, w monasterze, w codziennym życiu liturgicznym.
Na zakończenie głos ponownie zabrał ks. Andrzej Opolski, który podsumował spotkanie, akcentując szczególną rolę Cerkwi oraz ojca duchowego w procesie towarzyszenia rodzinie z dzieckiem doświadczającym trudności rozwojowych.
Duchowny podkreślił, że Cerkiew – jako wspólnota uzdrowienia – jest powołana do tego, by być miejscem, gdzie rodzice nie pozostają sami ze swoim cierpieniem i niepewnością. Wskazał, że ojciec duchowy, będąc świadkiem życia sakramentalnego, może rozeznawać potrzeby konkretnej rodziny, wspierać modlitwą, ale także kierować tam, gdzie potrzebna jest pomoc specjalistów. Ks. Andrzej zaznaczył, że prawdziwe wsparcie duchowe nie polega na udzielaniu gotowych odpowiedzi, lecz na byciu obecnym, na słuchaniu i na tworzeniu przestrzeni, w której rodzice mogą odnaleźć siłę do dalszej drogi.
Przywołał on również słowa świętego Jana Chryzostoma, który nauczał, że dom powinien być małą Cerkwią. W tym duchu – jak mówił ks. Andrzej – parafia ma stawać się przedłużeniem tego domu, miejscem, gdzie dziecko z trudnościami jest przyjmowane bezwarunkowo, a jego rodzice mogą doświadczyć odpoczynku i zrozumienia. Podkreślił, że współpraca między rodzicami, duchownymi i specjalistami jest dziś nie tylko potrzebna, ale stanowi wypełnienie ewangelicznego nakazu wzajemnego noszenia brzemion.
Jego słowa były tym bardziej aktualne gdyż sam on jest ojcem chorej na mukowiscydozę córki Zuzanny i razem z rodziną przeżył wiele trudności. Obecnie ks. Andrzej w praktyce stara się wypełniać nauczanie apostoła Pawła „Albowiem w tym, co wycierpiał, sam będąc poddany próbie, może pomóc tym, którzy próbę przechodzą” Hebr 2,18
Spotkanie w Boratyńcu R***im było wyjątkową okazją do połączenia wiedzy psychologicznej z głębią prawosławnej duchowości. Uczestnicy mieli możliwość nie tylko wysłuchać rzetelnych informacji na temat trudności rozwojowych dzieci, ale także spojrzeć na tę rzeczywistość przez pryzmat patrystycznej wizji człowieka. Prezentowane treści ukazały, że Cerkiew – ze swoim nauczaniem o ikonie, o szpitalu duszy i o synergii modlitwy i terapii – może być nieocenionym wsparciem dla rodzin zmagających się z codziennymi wyzwaniami.
Organizatorzy zapowiedzieli kontynuację cyklu spotkań w ramach wielkopostnych refleksji oraz obchodów jubileuszu parafii.