BUDYNEK GŁÓWNY
30 VI 1818 roku bullą "Ex imposita Nobis" papież Pius VII powołał do istnienia Diecezję Sandomierską. Już pierwszy Biskup Sandomierski Szczepan Hołowczyc w 1819 roku podjął starania o utworzenie seminarium diecezjalnego, ale uskutecznił je dopiero drugi Biskup Sandomierski - Adam Prosper Burzyński. Po skompletowaniu kadry profesorskiej i przyjęciu pierwszych kandydatów, 7 Xl 1820 roku zainaugurował uroczyście pierwszy rok nauki. Seminarium funkcjonowało tam aż 84 lata. Budynek jednak nie był w stanie pomieścić wszystkich alumnów i część z nich musiała mieszkać poza Seminarium. W 1903 roku rząd rosyjski zlikwidował klasztor benedyktynek przy ulicy Gołębickiej (obecnie Żeromskiego), a budynki klasztorne miał zamiar przeznaczyć dla urzędów powiatowych. Wówczas Biskup Aleksander Zwierowicz zwrócił się z prośbą o oddanie poklasztornych budynków dla Seminarium, a na cele rządowe zaproponował przekazanie dotychczasowego budynku seminaryjnego. Rząd zgodził się i w 1904 roku Seminarium Duchowne przeniosło się w obecne miejsce. Nowy budynek był jednak niewystarczający, dlatego też w 1906 roku dobudowano do niego, od strony ogrodu, nowe skrzydło, które wraz z dotychczasowymi z 1637 i 1639 roku stworzyło uroczy wirydarz, w centrum, którego w 1913 roku umieszczono figurę Chrystusa Dobrego Pasterza. W latach 1998-1999 gmach Wyższego Seminarium Duchownego poddano gruntownemu remontowi, by w czasie wizyty Ojca Świętego Jana Pawła II w Sandomierzu 12 czerwca 1999 r. godnie przyjąć zaproszonych gości. Kolejny etap prac rozpoczął się w 2005 roku. Gruntownemu remontowi poddana została elewacja trzech skrzydeł budynku głównego i kościoła seminaryjnego pw. św. Michała Archanioła. Prace zakończono w 2012 r. Jednocześnie trwały pracy renowacyjne wewnątrz budynku: odmalowano górne korytarze, została położona nowa marmurowa posadzka na długości całego dolnego korytarza, ustawiono nowe schody dębowe. Remontowi poddana została także Aula Ewangelistów, gdzie odrestaurowano zabytkowe stiuki. odnowiono kaplicę klerycką oraz zamontowano w niej nowe oświetlenie, a w 2018 r. poddano konserwacji i strojeniu znajdujące się w kaplicy organy. W 2018 r. rozpoczęto prace związane z odwodnieniem całości budynku. W 2019 r. zostały odmalowane dolne korytarze. Obecnie w dolnej części budynku pobenedyktyńskiego mieści się Biblioteka Diecezji Sandomierskiej, a od 2018 roku również Archiwum Diecezjalne. FIGURA DOBREGO PASTERZA
Niezwykłe są losy figury Chrystusa Dobrego Pasterza, stojącej na dziedzińcu sandomierskiego seminarium. Figura Jezusa, który tuli do swojego serca owieczkę, zdaje się mówić jedną z najważniejszych prawd Ewangelii: szukajcie tych, którzy pobłądzili. W 1913 roku świat katolicki obchodził 1600. rocznicę wydania Edyktu Mediolańskiego. Przyznawał on chrześcijanom mieszkającym na terenie Cesarstwa Rzymskiego wolność religijną. Od tej pory można było publicznie sprawować kult, budować kościoły. Rocznica miała szczególne znaczenie dla Kościoła na terenie zaboru rosyjskiego. Kościół był szykanowany, krępowały go liczne przepisy carskie. Z okazji tegoż jubileuszu Biskup Sandomierski – ks. Marian Ryx wydał okolicznościowy list pasterski, wyznaczając termin obchodów na pierwszy dzień Zielonych Świąt. Rektor Seminarium – Ks. Paweł Kubicki, postanowił uczcić tę rocznicę ustawieniem w wirydarzu seminaryjnym figury Chrystusa. Jej wykonanie zlecono warszawskiej wytwórni braci Łopieńskich, która wykonywała m.in. pomnik Mickiewicza. Wybuch I wojny światowej skomplikował realizację zamówienia – Rosjanie, którzy musieli uciekać ze stolicy, dokonywali licznych grabieży: zrabowali także figurę z pracowni i wywieźli ją do Petersburga. Seminarium przez półtora roku było okupowane przez żołnierzy rosyjskich i austriackich. Gasła nadzieja, że kiedykolwiek zostanie zrealizowana intencja ofiarodawcy…
Układ pokojowy w Rydze z 1921 r. przewidywał zwrot zagrabionych dóbr kulturalnych Polakom. Nigdy do końca nie został on zrealizowany, ale niektóre skarby powróciły. Figura została przywieziona z powrotem do Sandomierza, a 19 października 1926 r. Biskup Ryx dokonał uroczystego jej poświęcenia. Po 93 latach, w 2019 r., na progu Jubileuszu 200-lecia istnienia Seminarium, odnowiono postument z piaskowca, na którym stoi figura Dobrego Pasterza. Samą figurę zaś oczyszczono pozostawiając starą patynę. Minęło tyle lat, a Chrystus z owcą na piersi pozdrawia każdego dnia kolejne pokolenia alumnów i kapłanów Diecezji Sandomierskiej… Tradycją sandomierskiego seminarium jest uroczyste „mycie” figury Dobrego Pasterza. Każdy III rocznik, po zdanym absolutorium z języka łacińskiego dostępuje tego zaszczytu. ALUMNOM SANDOMIERSKIM
Wirydarzem klasztornym
w ciemnym odbiciu okien
idzie Chrystus z pasterskim kijem
Na ścieżce wiatr
przewraca strony Historii
po sandomierskim rynku staczają się lata
jak Wisła w wyspach wiklin
której nie powtórzysz
Tutaj niebo
w srebrnej kopule gołębi
to samo
i te same marzenia kleryckie
- kiedyś w życiu bardzo zabolą -
ten sam Chrystus
w wilgotnych porannych kwiatach
ks. Bonifacy Miązek (1966)
