Dawny cmentarz ewangelicki w Modrzycy

02/11/2025

08/03/2025

Zaraz wiosna i wracamy.
Tymczasem.
Pan Henry Bach, prawnik z Lipska, z którym od dłuższego czasu koresponduję i wymieniam informacje o propos losów dwóch modrzyckich rodzin i ich pochówków w Modrzycy, wysłał mi dziś cudo, którego szukałem od dawna: plan budynków i ich właścicieli sprzed 1945 roku.
Plan ten odtworzył z pamięci Pan Dieter Grosse w 1988 roku. Zawiera minimalne omyłki, ale to dla mnie bezcenne źródło, ponieważ łącząc to z adressbuchami mogę w pełni odtworzyć Modritz sprzed 1945 roku wręcz co do domu. Do tej pory raptem miałem pewność jedynie co do trzech lokacji i ich dawnych numerów na współczesnej mapie wsi. Dziś można powiedzieć, że mam komplet do dalszych dociekań.
No i wiem teraz, skąd dokładnie tych naszych modrzyckich świętej pamięci ewangelickich pogrzebałków wóz z końmi wiózł przez wieś, przez pole, w ostatnią drogę.

04/08/2024

W ostatni dzień prac dziewczyny wygrzebały dwa duże, mniej więcej 80-centymetrowe połamane krzyże. Myślę że napisy to oznaczenia biblijnych cytatów,ale nie udało mi się znaleźć źródeł.
Mały krzyż znalazł Maksymilian.
W tym tygodniu po raz pierwszy pojawiła mi się myśl,że trzeba powoli zmierzać do mety. To,co jest znalezione,odkopane, wywleczone z kiszek niepamięci - uładzić, wyprostować, wzmocnić, a co się da jeszcze, to posklejać.
Resztę pozbierać w jedno miejsce, te wszystkie skrawki, strzępy, ułożyć, może zalać czymś i tak wyeksponować w formie najprostszego lapidarium,może w innej formie,byle tego porozrzucanego nie zostawiać.
Trzeba przestać już chyba szukać kolejnych śladów, bo jesteśmy tam de facto we troje z Martą i Markiem i haczymy o nieskończoność prac, czasu zawsze za mało, a jeszcze będziemy mieli wszak czas na dłuższy pobyt na cmentarzu 😉
A wszystkiego przecież i tak nigdy nie znajdziemy, nie poskładamy, nie zrobimy z tego cmentarza w formie sprzed stu lat.
Zrobić tablicę, zaprosić umówionego na uroczystość na nowo uświecajacą to miejsce pastora Ericha Busse, a potem tylko doglądać, sprzątać śmieci, krzaki wycinać.
Bo inaczej stamtąd nigdy nie wyjdziemy i zawsze będzie coś do zrobienia.

31/07/2024

Urząd Miasta w Nowej Soli wysłał nam dziś do pomocy pięciu pracowników.
Chic nie musieli,bo to inna gmina.
Jest pięć dziewczyn z Czech kolejny raz, jest Maks, w sumie nas dziś jest 12 osób, dwie wykaszarki i piła.
Dziś się sporo wydarzy w kwestii czyszczenia terenu.

30/07/2024

Mają dziewczyny ciekawą "czutkę" na znaleziska: dwustronna tabliczka,jakby po recyklingu i powtórnym użyciu. Dwa metalowe słupki od ogrodzenia i potłuczony dzbanek,zapewne na kwiaty. A jesteśmy dopiero w połowie dnia.
Jest też dziś z nami debiutant Maks, który mieszka niedaleko dowiedział się o tych naszych zajęciach i zdecydował się przyjechać pomóc.
Jesteśmy tu codziennie do piątku w godzinach 8:00-14:00, gdyby komuś się chciało.

29/07/2024

Cztery dziewczyny z Czech w pigułce zobaczyły dziś,o co w tym chodzi. Znaleźć szpikulcem w ziemi, wykopać, ustawić, wyczyścić, odczytać dane, znaleźć w księdze zgonów duszyczkę z Modritz. A w ogóle to dusze zachowują imiona i nazwiska, czy to jest zbędne jednak?

28/07/2024

Tak, czasem grywam w ping-ponga przez siatkę czasu. Po drugiej stronie są ludzie, których nigdy nie spotkam. Posyłam dyskretne, delikatne piłeczki przez umowny stół, bo są nim te okolice, w których mieszkam. Grywam trochę z ideami chyba, i nie po to, by wygrać, ale by pograć po prostu. Powymieniać myśli, mentalne gesty wrażliwości, jak te plastikowe piłeczki widząc nie więcej, niż rant tej siatki.
I piłeczki te potrafią wrócić.
Z Gruschwitzami mi się na przykład fajnie gra.
Posłałem w 2015 roku serw na przykład, że ruszam trasą marszu śmierci tych żydowskich dziewczyn, co je rodzina trzymała w obozie przy fabryce.
Odbili ze zrozumieniem - Josef Seda ogarnął mi jakoś na trasie nocleg w miejscowości Krupka, spałem w zborze Jednoty Bratrskiej, Braci Morawskich, czyli trochę u Gruschwitzów wtedy spałem.
Potem o nich trochę pisałem, choćby publikując rozmowy z ich potomkami spotkanymi przypadkiem w parku Odry. Zapraszałem Josefa na urodziny Nowej Soli, by Braci, więc Gruschwitzów, troszkę promować, chwalić i dziękować, bo bez nich Nowa Sól byłaby dziś grajdołem albo w ogóle nie byłaby. A ostatnio na święta znów posłałem im piłeczkę przez siatkę czasu, bo pomyślałem o herrnhuckiej gwieździe, żeby wróciła na ulice miasta, I zawisła faktycznie i błysnęła ciepłym światłem w noc grudniową w okolicach ich dawnej świątyni, ich dawnego cmentarza i domu pierwszego z Gruschwitzów.
I jeszcze to kilkunastomiesięczne już w sumie oglądanie się za nikomu niepotrzebnymi ewangelikami ze wsi Modritz.

I piłeczka z tej niewidzialnej strony wróciła, bo od jutra piątka Czechów z Jednoty Bratrskiej, Bracia Morawscy, Unitas Fratrum przez tydzień będzie pomagać mi na cmentarzu ewangelickim w Modrzycy.

10/06/2024

Nie wiem,jak się te aniołki pojawiają i skąd, wiem,że wędrują z nagrobka na nagrobek, wszak po lataniu po cmentarzu czasem muszą przysiąść, by odpocząć. Ktokolwiek je ustawia,jestem wdzięczny.
Dotarł ostatnio kolejny mail od potomka z podziękowaniami za dbanie i to jest najlepsza puenta tego, półtorarocznego prawie już, przywracania pamięci o tym cmentarzyku.

W lipcu będziemy mieć na kilka dni pomocników z Czech, Jednota Bratrska to potomkowie Braci Morawskich, głównych ojców rozwoju Neusalz. Będą działać pro bono na terenie miasta, miło mi niezmiernie,że tu chcą pomóc też.

23/05/2024

Udział wzięli:
Marek Korczak, Marta Brych, Senator RP Wadim Tyszkiewicz, Pani Marzena Wróbel-Szała i ja.

Stary ewangelicki cmentarz w Modrzycy to zapomniany i zaniedbany teren od wielu lat. Założony w 1869 roku ostatecznie zlikwidowany w latach 70-tych ubiegłego

22/05/2024

Dziś po 18:00

Stary ewangelicki cmentarz w Modrzycy to zapomniany i zaniedbany teren od wielu lat. Założony w 1869 roku ostatecznie zlikwidowany w latach 70-tych ubiegłego

11/05/2024

Dziś znów była u nas Pani Marzena Wróbel, chyba czwarty raz. Przygotowuje reportaż o naszych działaniach dla Radia Zachód.

Na żywo zobaczyła dziś, jak się zakopane w ziemi kamienie zmieniają w ludzi. Też ją złapała ta dziwna ciekawość, kto się kryje pod zapiaszczonymi literami, kim był.

Trochę do nieśmiertelności mam podejście nieufne. Owszem, można ją mieć, póki ktoś pamięta, ewentualnie jeśli pozostawia się po sobie coś, co jest pamiętane szerzej dłużej.
Dziś trochę odnowiliśmy abonament na nieśmiertelność trojgu mieszkańcom wsi Modritz. Choćby czytając na głos ich imiona i nazwiska, zajmując się ich nagrobkami, szukając o nich informacji.

Małżeństwo Lange. Gustav, *21.11.1850 +17.11.1920. Zawód: häusler, czyli komornik w znaczeniu chłopa bez ziemi i własnego gospodarstwa, ale mógł np mieszkać u syna. Księga zgonów mówi, ze zabrało go zapalenie płuc. Małżonka lekko utrącona, ale sprawdziłem dokładnie w księdze - Auguste, urodzona 20 lutego 1854, zmarła 18 stycznia 1920 na zawał. To popularne dość nazwisko we wsi Modritz, w latach dwudziestych obstawiałbym dwa numery: 12 lub 44, bo tam mieszkali gospodarze, z których jeden mógł być synem owego małżeństwa. A może obaj byli.

Drugi nagrobek połamany jak w kieszeni krakers należy do Auguste Tulke, urodzonej w styczniu 1848, zmarłej w 1923 roku. Część tego nagrobka trzeba dokopać, tu jest mało danych.
W książkach adresowych nazwisko Tulke figuruje raz - pod numerem 31.
Tu jest istotne coś innego, na pierwszy rzut oka niepozornego. Otóż na górze nagrobka jest krzyż. Na tym cmentarzu eksponowanie takiej symboliki jest wręcz niespotykane. Są liście dębu, są liście palm, czyli standard, ale krzyż tu spotkać to nie jest prosta sprawa.
W księdze zgonów parafii ewangelickiej w Neusalz, pod którą wieś Modritz podlegała, rok śmierci Auguste sprawdziłem wzdłuż i wszerz kilka razy. Jej tam nie ma.
Jak te kropki połączyć? Obstawiam, że Auguste Tulke była jedną z nielicznych we wsi katoliczek i grzecznościowo lokalna ludność pozwoliła jej spocząć na ewangelickim cmentarzu. Chciałbym sprawdzić więcej, ale księgi katolickie są do wglądu jedynie na żywo, w tym wypadku w Diecezji Zielonogórskiej.
Szkoda, że ktoś nie wpada na pomysł, by te - choćby sprzed 1945 roku - księgi parafialne zgiditalizować.

Całej trójki szukałem jeszcze na myheritage, ale ich nie ma. Ktoś mi poszuka ich jeszcze w familysearch.
Na pewno dodam zdjęcia tych grobów do billiongraves, może ktoś ich w swoich genealogicznych dociekaniach szuka.

05/05/2024

Taka tablica została znaleziona podczas porządków w komórce. Zawędrowała z Pleszówka na ul. Muzealną.
Cmentarz dawnego Kusser dziś nie istnieje, został zrównany z ziemią a nagrobki posłużyły ponoć do utwardzenia ujścia rury do Odry z oczyszczalni przy ul. Ceglanej.
Przygarnę ją, znajdziemy dla niej miejsce.