Andrzej Mizak
Parafia pod wezwaniem świętego Jakuba Apostoła w Świerżach Górnych położona jest na lewym brzegu Wisły. Została ufundowana w 1121r. z dziesięcin dwóch wsi: Świerży i Tczowa. Świerże składały się z górnych i dolnych, gdzie było 10 łanów kmiecych, z których płacono po 16 groszy czynszu, po 30 jaj, 3 koguty i 2 dni w tygodniu odrabiano na pańszczyźnie. Do plebana, który pobierał dzies
ięcinę ze wszystkich pól, należały także 4 karczmy, dające po pół grzywny czynszu. Wioski miały obowiązek koszenia i sprzątania siana z łąk księdza i warzenia mu piwa. Kanonik miał w Świerżach dwór z folwarkiem i rybne jeziora. W lesie mieszkańcy mieli pasieki, z których oddawali po 10 i więcej par miodu. Pierwotny, drewniany kościół został zniszczony przez wylewającą Wisłę, która często zmieniała swoje koryto. Była to pierwsza świątynia w okolicy. Druga została zbudowana w latach 1413 – 1414 w pobliżu dworu i folwarku. Kościół ten tak jak i pierwszy był drewniany, posadzka była wykonana z kamienia, a całość pokryta gontem, a obok niego prowadzono szkołę parafialną (w 1595 roku podczas wizytacji odnotowano istnienie domu nauczyciela). Po ponad dwustu pięćdziesięciu latach kościół został zdewastowany w czasie potopu szwedzkiego. Na szczęście nie wyrządzono większych szkód i po remoncie nadal służył wiernym. Po pewnym czasie wybudowano ogrodzenie i kośnicę (budynek, w którym składano kości wydobywane podczas kopania kolejnych grobów na cmentarzu). W 1686 roku świątynię wyposażono w organy. Planowano też budowę domu przedpogrzebowego (budynku, w którym ciała zmarłych miały być przez 48 godzin chowane, aby w przypadku wybudzenia się z letargu, miały zaraz potrzebną pomoc), lecz nie zostały one zrealizowane. Podczas wizytacji w 1738 roku stwierdzono, że kościół liczący sobie już ponad 300 lat nie nadaje się do dalszego użytkowania i zalecono budowę nowej świątyni. Trzeci kościół postawiono z bali modrzewiowych w nowej lokalizacji, a na miejscu starej postawiono krzyż, który stał tam do początku XX w. W lipcu 1915 roku podczas odwrotu wojsk rosyjskich kościół został uszkodzony przez rosyjski pocisk artyleryjski. Zostały zniszczone dwa słupy w ścianie i boczny ołtarz pochodzący prawdopodobnie z poprzedniego kościoła. W czasie drugiej wojny światowej początkowo budowla miała wielkie szczęście i nienaruszona przetrwała także wojnę
obronną w 1939 r. Trzy lata później Świerże spalono. Ocalało kilka domostw i świątynia. W 1944 roku ludność została wysiedlona przed rozpoczęciem działań wojennych, a zniszczony i rozebrany majątek przeznaczono na budowlę schronów i umocnień wojennych, ale kościół znowu ocalał. 23 września tego samego roku miało miejsce przykre zdarzenie. Budowla wraz z nagromadzonymi przez wieki zabytkami kultury, spłonęła podpalona przez wycofujących się Niemców, ocalała tylko dzwonnica. Po wojnie dla celów sakralnych świątynię przeniesiono do budynku gospodarczego, leżącego na terenie folwarku. Korzystano z niej do czasu wybudowania czwartego już kościoła w parafii. Prace nad obecnym budynkiem parafialnym trwały w latach 1958 – 1965. Budowę rozpoczął ksiądz Roman Żywczyk. Jego pracę w latach 1961-1964 kontynuował ks. Jan Stępień, a dzieła dokończył ks. Adam Socha, który w latach 1979 – 1980 postarał się o wybudowanie murowanej dzwonnicy. Kościół usytuowano dokładnie w tym samym miejscu gdzie poprzedni. Plan budowli przy zachowaniu odpowiednich proporcji jest bardzo podobny do planu poprzedniego budynku. Jest on większy niż poprzednik i stoi na terenie cmentarza przykościelnego, więc podczas kopania fundamentów natrafiano na liczne szczątki ludzkie, które następnie zalano owymi fundamentami. Jest to typowy budowla z trzema nawami podobnej szerokości . W środku kościoła nie ma okien, lecz jest on oświetlany przez wysokie witrażowe okna naw bocznych. Prezbiterium jest węższe i niższe od nawy głównej i pokryte osobnym dachem. Ściany naw bocznych wypełnia Droga Krzyżowa w formie płaskorzeźb połączonych z mozaiką. Mszę Świętą ozdabia dźwięk dwudziestowiecznych organów. Przy kościele znajduje się wysoka, murowana dzwonnica, w stylu gotyckim, na której zawieszono trzy zabytkowe dzwony. Napisała: Paulina Kulik
Korekta: Piotr Tasak
