20/08/2026
Św. Brat Albert (Adam Chmielowski, 1845-1916) zanim poświęcił się człowiekowi bezdomnemu, biednemu i sponiewieranemu, był wybitnym artystą malarzem i teoretykiem sztuki *. Strona internetowa Zgromadzenia Sióstr Albertynek Posługujących Ubogim podaje, że pełny zbiór twórczości Adama Chmielowskiego - Św. Brata Alberta to: 61 obrazów olejnych, 22 akwarele, 15 rysunków, 5 „dzieł wątpliwych” i 6 szkicowników **. Spuścizna twórczości plastycznej nie przetrwała w całości. Jego malarstwo przeobrażało się wraz z nim, aż do momentu, kiedy zamienił malowanie obrazów w malowanie człowieka poprzez posługę biednym.
Adam Chmielowski był człowiekiem chłonącym naukę, skupionym najbardziej na sztuce, zmieniającym miejsca swojego pobytu. W latach 1855-1858 edukował się w Korpusie Kadetów w Sankt-Petersburgu, następnie do roku 1861 w warszawskim Gimnazjum Realnym Jana Pankiewicza. W latach 1861-1862 studiował w Instytucie Politechnicznym i Rolniczo-Leśnym w Nowej Aleksandrii (Puławy), gdzie poznał i zaprzyjaźnił się z Maksymilianem Gierymskim. W 1863 roku przyłączył się do powstania styczniowego, ciężko ranny w lewą nogę, stracił ją przez amputację. Rok później wydostał się z niewoli, trafił do Paryża, gdzie otrzymał protezę nogi, a po ogłoszeniu amnestii w 1865 wrócił do Warszawy. Rozpoczął tam studia malarskie, przerwane z powodu sprzeciwu rady opiekuńczej, ustanowionej dla niego po śmierci rodziców. W 1866 roku rozpoczął studia na wydziale inżynieryjnym Uniwersytetu w Gandawie, a przez kolejne dwa lata mieszkał w Paryżu, dzieląc pracownię malarską z Niemcem, Karlem Goetzem.
Wielomiesięczny pobyt w Paryżu musiał wywrzeć silny wpływ na rozwój artystyczny Chmielowskiego, zetknął się tam z wieloma tendencjami w sztuce, m.in. z realizmem Corota, Milleta i Courbeta. Po powrocie do Krakowa w 1869 roku poznał Lucjana Siemieńskiego, pisarza, poetę i krytyka sztuki; wywarł on wpływ na ukształtowanie postawy artystycznej Chmielowskiego. W latach 1869-1874 przebywał w Monachium, studiował na Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie zaprzyjaźnił się z uznanymi polskimi artystami: m.in. Stanisławem Witkiewiczem, Józefem Chełmońskim, Aleksandrem i Maksymilianem Gierymskimi, Leonem Wyczółkowskim, Józefem Brandtem i innymi.
W środowisku monachijskim, potem w wywodzącym się z niej środowisku artystycznym Warszawy, postrzegany był jako autorytet w zakresie etyki i estetyki i wybitny teoretyk oraz znawca sztuki. Po powrocie do Polski w 1874 roku zajął się intensywnie działalnością artystyczną. Rok później założył w Warszawie pracownię malarską w Hotelu Europejskim wspólnie ze Stanisławem Witkiewiczem, Antonim Piotrowskim i Józefem Chełmońskim. Artyści obracali się w kręgu salonu artystyczno-literackiego Heleny Modrzejewskiej, stykali się z Henrykiem Sienkiewiczem i Antonim Sygietyńskim. Chmielowski uczestniczył w wystawach krakowskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych (od 1870) i warszawskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych oraz Salonu Aleksandra Krzywulta (1880). W 1876 roku opublikował rozprawę z zakresu estetyki „O istocie sztuki” w czasopiśmie „Ateneum”.
materiała ze strony DZIEJE.PL
